Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) eylül ayına ilişkin ödemeler dengesi istatistiklerini açıkladı. Verilere göre cari işlemler hesabı eylülde 2 milyar 720 milyon dolar fazla verdi. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabındaki fazla ise 7 milyar 342 milyon dolar oldu.
Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 3 milyar 642 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Yıllıklandırılmış verilere göre eylülde cari açık 39,2 milyar dolara geriledi. Yıllıklandırılmış dış ticaret açığı ise 76,8 milyar dolar olarak hesaplandı.
Hizmetler dengesi aynı dönemde 66,1 milyar dolar fazla verdi. Birincil gelir dengesi 26,3 milyar dolar, ikincil gelir dengesi ise 2,1 milyar dolar açık verdi.
Eylül ayında hizmetler dengesi kaynaklı net girişler 9 milyar 14 milyon dolar oldu. Bu kalemde seyahat gelirleri 6 milyar 573 milyon dolar, taşımacılık gelirleri ise 3 milyar 88 milyon dolar seviyesinde kaydedildi.
Kripto varlıklar ilk kez istatistiklerde
Kripto varlık işlemleri Merkezi Kayıt Kuruluşu verileriyle ilk kez istatistiklere dahil edildi. Eylülde yerleşikler net bazda 21 milyon dolarlık kripto varlık satışı yaptı. Aynı dönemde 49 milyon dolar tutarında stablecoin alımı gerçekleşti.
Yıllıklandırılmış cari açığın finansmanına net doğrudan yatırımlar 200 milyon dolar, krediler ise 52,7 milyar dolar katkı sağladı. Finansal türevler 4,9 milyar dolar, net portföy yatırımları 4,6 milyar dolar negatif etki yarattı.
Ticari krediler 1,9 milyar dolar, net efektif ve mevduatlar ise 14,6 milyar dolar eksi yönde etkiledi. Merkez Bankası döviz cinsinden net rezerv azalışı ise 31,4 milyar dolar oldu.
Portföy yatırımlarında net çıkış
Eylül ayında doğrudan yatırımlar kaynaklı net giriş 859 milyon dolar olarak kaydedildi. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye'ye doğrudan yatırımları 1 milyar 508 milyon dolar arttı. Yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki doğrudan yatırımları ise 649 milyon dolar artış gösterdi.
Gayrimenkul yatırımlarında yurt içi yerleşikler yurt dışında 183 milyon dolarlık alım yaptı. Yurt dışı yerleşikler ise Türkiye'de 290 milyon dolarlık net gayrimenkul alımı gerçekleştirdi. Portföy yatırımları eylülde 7 milyar 733 milyon dolar tutarında net çıkış kaydetti.
Yabancılar hisse senedi ve yatırım fonu piyasasında 5 milyar 859 milyon dolarlık satış yaptı. Devlet İç Borçlanma Senetleri piyasasındaki net satış ise 495 milyon dolar oldu. Yurt dışındaki tahvil ihraçlarında yabancılar bankalardan 780 milyon dolar, Genel Hükümet'ten 662 milyon dolar net alış yaptı.
Diğer sektör ihraçlarında ise 32 milyon dolarlık alış görüldü. Yurt dışından kredi kullanımlarında bankalar 820 milyon dolar net geri ödeme gerçekleştirdi. Genel Hükümet 4 milyon dolar, diğer sektörler ise 1 milyar 861 milyon dolar net kullanım yaptı.
Diğer yatırımlar altında yabancı bankaların yurt içindeki mevduatları 1 milyar 490 milyon dolar net azalış gösterdi. Bu rakam Türk lirası cinsinden 782 milyon dolar net artış, yabancı para cinsinden 2 milyar 272 milyon dolar net azalış olarak dağıldı. Resmi rezervlerde eylülde 10 milyar 13 milyon dolar net azalış yaşandı.
Bakanlardan cari fazla değerlendirmesi
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sosyal medya hesabından eylül ayı verilerini değerlendirdi. Yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının 410 milyar doları aştığını belirten Şimşek, enerji fiyatlarındaki şoklara rağmen cari açığın yatay seyretmesinin ekonominin dayanıklılığını gösterdiğini kaydetti.
Şimşek, 2025 yılında yüzde 1,9 olan cari açık oranının, savaşa rağmen üçüncü çeyrekte yüzde 2,2 seviyelerinde gerçekleşmesini öngördüklerini aktardı. Bu başarının bir tesadüf olmadığını vurgulayan Şimşek, makro finansal istikrarı önceleyen politikaların somut bir sonucunu aldıkları ifadesini kullandı.
Şimşek, katma değerli ve teknoloji yoğun üretimi destekleyerek ihracatın rekabet gücünü artırmayı sürdürecekleri değerlendirmesini yaptı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat ise yazılı bir açıklamayla verileri yorumladı.
Yılın dokuz ayında cari açığın 28 milyar dolar, yıllıklandırılmış altın ve enerji hariç cari fazlanın ise 27,9 milyar dolar olduğunu belirten Bolat, hizmet ihracatının yüzde 3,7 artışla 127,2 milyar dolara ulaştığını bildirdi. Yıllıklandırılmış seyahat gelirlerinin 61,6 milyar dolar, taşımacılık gelirlerinin 45,1 milyar dolar olduğunu aktardı.
Mal ve hizmet ihracatının eylülde yüzde 4,8 artarak 410,9 milyar dolara çıktığını aktaran Bolat, üçüncü çeyrekte cari dengenin 7,5 milyar dolar fazla verdiğini kaydetti. Ekim ayında dış ticaret açığının yüzde 11,4 azalışla 6,7 milyar dolar olduğunu anımsatan Bolat, cari işlemlerde art arda dört ay fazla verilmesini öngördükleri ifadesini kullandı. Bolat, küresel risklere rağmen cari açığın milli gelire oranının tarihsel ortalamaların altında seyrettiğini belirtti.