Ekonomi kabini, uçaklarda adeta alan savaşını kaybediyor. Havayolları, yolcu uçaklarını yeniden düzenliyor ya da premium koltuk oranı daha yüksek yeni uçaklar satın alıyor. Amaçları, her bir koltuktan daha fazla gelir elde etmek. Bunun için de yatabilen koltuklar ve ekstra diz mesafesi için daha fazla ödeme yapmaya istekli yolculara hitap ediyorlar. Delta Air Lines ve United Airlines gibi birinci sınıf bölümleri olan şirketler, son on yılda uçuşlardaki premium koltuk sayısını artırdı. Şimdi ise düşük hizmetli uçuşların öncüsü Southwest Airlines ile Spirit ve Frontier gibi düşük maliyetli havayolları da yolculara birkaç santim ekstra diz mesafesi gibi avantajlar sunan koltuklar ekliyor.
Havacılık veri şirketi Visual Approach Analytics’in araştırmasına göre ABD’de Ocak 2020’den bu yana iç hat uçuşlarında planlanan business ve birinci sınıf koltuk sayısı yüzde 27 arttı. Bu oran, aynı dönemde yalnızca yüzde 10 artan ekonomi koltuklarına kıyasla neredeyse üç kat daha yüksek.
Global Tourism Forum’un bir raporuna göre premium bölümler havayollarına çeşitli açılardan fayda sağlıyor. Premium ekonomi koltukları, normal ekonomi koltuklarına göre en az iki kat daha pahalıya satılabiliyor ve uçakta yalnızca biraz daha fazla yer kaplıyor. Büyük havayolları için daha fazla premium koltuk satmak, ekonomi kabinindeki koltukları düşük maliyetli havayollarıyla rekabet edebilecek fiyatlarla sunmayı sübvanse etmeye yardımcı oluyor. Delta, dördüncü çeyrekte premium bilet satışlarından yüzde 9 artışla, satışların yüzde 7 düştüğü ana kabine kıyasla daha fazla gelir elde etti. United’da premium gelirleri 2025’te temel ekonomi satışlarını geride bıraktı. Her iki şirket de geçen yıl kârlılıkta rakiplerini açık ara geride bıraktı.
Uçak siparişleri değişti
Ekstra hizmetler için ödeme yapabilecek müşterileri cezbetmek, Delta’nın iş modelinin kritik bir parçası oldu. Yöneticiler, 2024 itibarıyla yıllık 100 bin doların üzerinde kazanan hanelerin tüm havayolu tatil harcamalarının yüzde 75’ini oluşturduğunu belirtti. Bu yılın başlarında Delta, uluslararası uçuşlardaki yatabilen koltuklara sahip business sınıfı kabini olan Delta One Suites ve birinci sınıfta daha fazla koltuk ekleme sözü verdi. CEO Ed Bastian, şirketin bu yılki koltuk artışının neredeyse hiçbirinin ana kabinde olmayacağını söyledi.
Şirket, uzun mesafeli ve uluslararası uçuşlarda kullandığı önceki nesil uçaklara kıyasla daha geniş premium kabinlere sahip en az 30 adet Boeing 787-10 Dreamliner siparişi verdi. Bu Dreamliner’lar, halihazırda kabinlerinin üçte birinden fazlası premium koltuklardan oluşan eski Boeing 767-400 uçaklarının aşamalı olarak devreden çıkarılmasına yardımcı olacak.
Delta Ticari İşler Direktörü Joe Esposito, bu yılın başlarında analistlerle yaptığı bir görüşmede “787 mali açıdan harika bir uçak. Bu çok güçlü bir değişim ve kâr marjında sıçrama niteliğinde bir iyileşme” dedi. Ayrıca yeni uçaklar genellikle yakıt açısından daha verimli. United, geliştirilmiş iç mekana sahip Boeing 787-9 Dreamliner modelinin yeni bir versiyonunu sunmaya hazırlanıyor. Bu uçakta koltukların yalnızca yaklaşık yüzde 40’ı standart ekonomi bölümünde yer alıyor. Bu oran mevcut versiyonda yüzde 58’di. Uçakta business class, premium ekonomi ve ekonomi plus bölümleri bulunuyor.
Katmanlı sistem
Cirium verilerine göre American Airlines, 2020’den bu yana ABD’deki rakiplerinden daha fazla premium koltuk uçurdu. Şirket, 2016’nın sonlarında iç hat uçuşlarında premium ekonomi koltuklarını tanıttı ve yeni, premium ağırlıklı uçaklara yatırım yapıp eski uçakları yeniden tasarladı. Son 10 yılda sunduğu premium koltuk sayısını yüzde 34’ten fazla artırdı. American’ın ticari işler direktörü Nat Pieper, “28 yıl önce bu işe başladığımda mesele sadece A noktasından B noktasına gitmekti. Oyun artık çok daha karmaşık hale geldi” dedi.
Analistlere göre yeniden tasarlanan koltuk düzenleri, standart ekonomi bölümünü sıkıştırırken havayollarına farklı tüketici davranışlarına uyum sağlayabilen katmanlı bir gelir sistemi sunuyor. Harcamaların güçlü olduğu dönemlerde temel ekonomi yolcuları yükseltme yapabiliyor. Bütçeler sıkılaştığında ise business class yolcuları premium ekonomiye düşebiliyor.