Yatırım bankası BDT & MSD Partners’ın efsanevi başkanı ve eş CEO’su Byron Trott Forbes için kaleme aldığı yazıda, “İş dünyasındaki tartışmaların büyük ölçüde hız, ölçek ve dönüşüm etrafında şekillendiği bir dönemde aile şirketleri farklı bir başarı modelini temsil ediyor; dayanıklılık, emanet bilinci, direnç ve güven üzerine kurulu bir modeli" ifadelerini kullanıyor. Koch, Pritzker, Mars ve Cox gibi aileler tarafından kurulmuş ve kontrol edilen şirketlerle çalışmış olan Trott, "Bu yüzden Forbes’un Amerika’nın önde gelen aile şirketlerine ilişkin ilk listesi bugün büyük önem taşıyor" diyor.
Forbes’un yeni sıralamasında yer alan en büyük 100 şirket de dahil Amerika’nın aile şirketleri Trott’un “ekonomiyi hareket ettiren sessiz motor” dediği yapılar. Yakın zamanda dört önde gelen akademisyenin “orta tanım” olarak adlandırdığı aile şirketi tanımına göre bu şirketler ABD’deki şirketlerin yüzde 25’ini, Amerikan iş gücünün yüzde 23’ünü ve özel sektör GSYİH’sinin yüzde 23’ünü oluşturuyor.
ABD'deki aile şirketleri her alandalar. Forbes listesindeki şirketler marketlere (Wegmans), otellere (Hyatt), gazetelere (The Wall Street Journal) ve kozmetik ürünlerine (Estee Lauder) sahip. Şekerleme (M&Ms), tavuk ürünleri (Perdue) ve beton (Quikrete) gibi kategorilerde en popüler markalardan bazılarını üretiyorlar. Ayrıca Arizona’dan Wisconsin’e ve Kuzey Carolina’ya kadar ülkenin dört bir yanındaki 31 farklı eyalette faaliyet gösteriyorlar.
Nesiller boyunca süren başarı
Bu şirketlerin birçoğu tüm zorluklara rağmen üç veya daha fazla nesil boyunca başarılarını sürdürmeyi başardı. Buna, şu anda kurucu Jack Taylor’ın (ö. 2016) torunu ve yönetim kurulu başkanı ile eski CEO Andy Taylor’ın kızı olan Chrissy Taylor tarafından yönetilen araç kiralama devi Enterprise Mobility de dahil. Andy Taylor, 2024 yılında Forbes’a şunları söyledi: “Çocuklara aktarmak istediğim şey, özel mülkiyette bir aile şirketine sahip olmanın bir ayrıcalık olduğu ve buna göre davranılması gerektiğiydi. Nesiller arası devri iyi yönetememiş, çökmüş ya da sonunda halka açılmaya karar vermiş binlerce şirket örneği var. Biz bu örneklerden ders çıkarmaya çalıştık.”
Değeri 1 trilyon dolara ulaşan ilk perakende şirketi Walmart
Forbes sıralamasındaki 100 aile şirketinin 67’si hala özelken, 33’ü halka açık şirketlerden oluşuyor. Gelire göre en büyük özel aile şirketi, kurucu William Wallace Cargill’in (ö. 1909) torunları tarafından yüzde 88 oranında sahip olunan, 154 milyar dolarlık gıda ve tarım devi Cargill. En büyük halka açık aile şirketi ise 713 milyar dolarlık satış hacmine sahip Walmart. Kurucu Sam Walton’ın (ö. 1992) mirasçıları hala şirketin yüzde 44’ünü kontrol ediyor ve ölümünden bu yana yönetim kurulunun başkanlığını yürütüyor. Şubat ayında Walmart, 1 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaşan ilk fiziksel perakende şirketi oldu.
En eski şirket 174 yıllık
Forbes listesindeki en eski şirket 174 yıllık Levi Strauss & Co. Şirketi kuran Haas ailesi, mavi kot pantolonu icat eden bu firmanın 2019’da ikinci kez halka açılmasının ardından hala şirketin yüzde 54’üne sahip. Listedeki en genç şirket ise merkezi Charlotte’ta bulunan otomobil perakendecisi Sonic Automotive. Şirket 1997’de kuruldu, aynı yıl halka arz edildi ve hala kurucu O. Bruton Smith’in (ö. 2022) mirasçıları tarafından yüzde 44 oranında sahip olunuyor. Bu mirasçılar arasında şirketin başkanı ve CEO’su olan oğlu David Bruton Smith de bulunuyor.
Bir şirketin “aile şirketi” sayılıp sayılmayacağını tanımlamanın oldukça zor olması ve kullanılan tanımın genişliğine ya da darlığına göre istatistiklerin değişmesi nedeniyle Forbes metodolojisini oluştururken Babson, Northwestern ve North Carolina at Charlotte Üniversitesi gibi kurumlarda görev yapan profesörler de dahil olmak üzere en az beş aile şirketi uzmanıyla görüştü. Forbes sıralamayı hazırlarken, kurucu ortaklardan biri vefat etmiş ebeveyniyse (örneğin gıda ve içecek dağıtım şirketi Reyes Holdings’in Reyes kardeşlerinde olduğu gibi) yaşayan kuruculara sahip şirketleri hariç tuttu. Ancak Fox Corp gibi, ikinci neslin halihazırda yönetim kurulu başkanlığı veya CEO görevini devraldığı durumlarda istisna yapıldı; burada Rupert Murdoch’un oğlu Lachlan her iki görevi de yürütüyor.
Forbes listesindeki özel şirketlerin neredeyse tamamı kurucu aileler tarafından yüzde 50’den fazla oranda sahipleniliyor. Ancak Fidelity ve Publix gibi çoğunluğu çalışanlara ait olan bazı şirketler de listeye dahil edildi çünkü bu şirketlerde kurucuların mirasçılarının en az yüzde 20 hisseye sahip olduğu ve yönetici ya da yönetim kurulu üyesi olarak görev yaptığı tahmin ediliyor.
Halka açık şirketler için ise akademisyenler ve diğer uzmanlar tarafından önerilen yüzde 10 aile ekonomik sahiplik eşiği kullanıldı. Buna ek olarak aile üyelerinin yönetim kurulunda veya üst düzey yönetimde görev alması şartı arandı. Ayrıca Ford ve Comcast gibi ailenin şirketin yüzde 10’undan daha azına sahip olmasına rağmen imtiyazlı oy hakları sayesinde oyların en az yüzde 33’ünü kontrol ettiği ve bir aile üyesinin yönetim kurulu başkanı ya da CEO olarak görev yaptığı şirketler de listeye dahil edildi. Forbes, bu listedeki halka açık şirketlere ilişkin bilgileri resmi menkul kıymet dosyalarından elde etti. Özel şirketlerin birçoğu gelir ve sahiplik verilerini paylaşırken bazıları paylaşmadı. İkinci gruptaki rakamlar ise Forbes’un yaptığı araştırmalara dayanan tahminlerden oluşuyor.
ABD'nin en büyük 10 aile şirketi
- Walmart - Walton ailesi
- Ford Motor - Ford ailesi
- Cargill - Cargill - MacMillan ailesi
- Koch - Koch ailesi
- Comcast- Roberts ailesi
- HCA Healthcare - Frist ailesi
- Mars - Mars ailesi
- Publix Super Markets - Jenkins ailesi
- Tyson Foods - Tyson ailesi
- Enterprise Products Parners LP - Duncan ailesi
Forbes ABD'nin En Büyük Ailei Şirketleri Listesi'nin tamamı için tıklayın