TCMB Başkanı Fatih Karahan, yılın üçüncü Enflasyon Raporu'nun sunumunda para politikasındaki sıkı duruşun sürdürüleceğini belirterek, fiyat istikrarı sağlanana kadar mevcut yaklaşımın korunacağını söyledi.
Tahmin neden yükseltildi?
TCMB'nin 2026 enflasyon tahminindeki 2 puanlık artışta başta enerji olmak üzere çeşitli maliyet unsurları etkili oldu. Motorin, doğal gaz ve enerji dışı emtia fiyatlarındaki görünümün yanı sıra gıda enflasyonu beklentisindeki yükseliş ve yönetilen fiyatlardaki gelişmeler de tahminin yukarı çekilmesine neden oldu. Eşel mobil uygulamasına yönelik düzenlemelerin etkisi de hesaplamalara dahil edildi.
Banka, mayıs ayında yayımladığı raporda 2026 sonu tahminini yüzde 18'den yüzde 26'ya yükseltmişti. Son güncellemeyle birlikte yıl sonu beklentisi bir kez daha yukarı yönlü revize edilmiş oldu.
Karahan, enflasyonun 2027 sonunda yüzde 15'e, 2028 sonunda ise yüzde 9'a gerilemesini ve orta vadede yüzde 5 hedefi çevresinde istikrar kazanmasını beklediklerini ifade etti.
Petrol ve jeopolitik riskler öne çıkıyor
Karahan'ın değerlendirmelerinde enerji fiyatları ve jeopolitik gelişmeler önemli bir yer tuttu. Petrol fiyatlarının savaş ve ateşkes sürecine bağlı olarak dalgalı seyrini koruduğunu belirten Karahan, 2026'da fiyatların kademeli olarak gerileyeceğini varsaydıklarını söyledi.
Buna karşın 2027 petrol fiyatı varsayımları savaşın seyrine bağlı olarak yukarı yönlü güncellendi. Motorin rafineri marjları, doğal gaz ve diğer bazı emtia fiyatları da 2026 yılı ithalat fiyatı beklentilerinin yükseltilmesinde etkili oldu.
TCMB Başkanı, savaş ve ateşkes sürecindeki gelişmelere bağlı olarak petrol ve doğal gaz fiyatlarının daha uzun süre yüksek kalmasının en önemli yukarı yönlü risklerden biri olduğunu söyledi. Buna karşılık ateşkes sürecine ilişkin olumlu gelişmelerin enerji fiyatlarını düşürerek enflasyonu aşağı çekebileceğini belirtti.
Sıkı para politikası devam edecek
Karahan, mevcut tahminlerin para politikasındaki sıkı duruşun korunacağı varsayımına dayandığını belirtti. Finansal koşulların sıkı kalmasıyla iç talebin zayıf seyrini sürdürmesi bekleniyor.
Hizmet sektöründe enflasyon katılığının zamanla azalması ve sıkı para politikasının beklentiler ile fiyatlama davranışlarını iyileştirmesiyle enflasyonun ana eğilimindeki düşüşün devam edeceği öngörülüyor.
Karahan, jeopolitik gelişmelerin neden olduğu arz şoklarının dezenflasyon sürecini yavaşlattığını ancak para politikasının iç talep üzerindeki etkilerinin belirginleştiğini söyledi. Temel mal enflasyonundaki düşük seyrin ve bazı hizmet kalemlerinde enflasyon ataletinin zayıflamasının dezenflasyon sürecinin sürdüğünü gösterdiğini ifade etti.
Hürmüz Boğazı ve enerji fiyatları izleniyor
Haziran ayında ABD ile İran arasında varılan mutabakatın ardından jeopolitik risklerin geçici olarak azaldığını belirten Karahan, sonraki dönemde risklerin yeniden dalgalı bir görünüm kazandığını söyledi.
Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerinin mutabakat sonrasında bir süre arttığını, ancak daha sonra yeniden azalarak durma noktasına geldiğini aktaran Karahan, petrol ve doğal gaz fiyatlarının da yüksek seviyelerde kaldığını belirtti. Enerji ve diğer emtia fiyatlarının savaş öncesine göre yüksek seyretmesinin ithalat maliyetlerini artırdığına dikkat çekti.
İç talepte yavaşlama sürüyor
Türkiye ekonomisinde yılın ilk çeyreğinde büyümenin yavaşlamaya devam ettiğini belirten Karahan, mevcut verilerin sıkı para politikasının talep üzerindeki etkisini gösterdiğini söyledi.
İkinci çeyrekte ise özel tüketimdeki zayıflığa rağmen dış talebin katkısıyla ekonomik aktivitede sınırlı bir toparlanma görüldüğü ifade edildi. Sanayi üretimi ve ihracat artarken, hizmet üretiminde nisan ve mayıs aylarında gerileme yaşandı.
Perakende satışlar ve kart harcamalarındaki gelişmelerin de iç talepteki yavaşlamayı desteklediğini belirten Karahan, yılın kalan bölümünde talep koşullarının dezenflasyonist görünümünü korumasını beklediklerini söyledi.
Cari açıkta uzun dönem ortalamasının altında seyir
İkinci çeyrekte ihracatın arttığını belirten Karahan, özellikle Afrika, Avrupa Birliği ve Kuzey Amerika'ya yapılan satışların yükseldiğini söyledi. Ortadoğu'ya ihracatta yaşanan gerilemenin ise kısmen telafi edildiği ifade edildi.
İthalatta ise enerji fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle enerji ithalatı arttı. Buna karşılık altın ve enerji dışı ithalatta düşüş görüldü. Bu gelişmelerin etkisiyle dış ticaret açığı ikinci çeyrekte ilk çeyreğe göre geriledi.
Karahan, cari açığın ikinci çeyrekte milli gelire oranla tarihsel ortalamaların altında kaldığını belirterek, 2026 genelinde de cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında gerçekleşmesini beklediklerini söyledi. Bununla birlikte enerji fiyatları, jeopolitik gelişmeler ve küresel ticarette artan korumacı politikaların cari açık açısından yukarı yönlü risk oluşturduğu vurgulandı.