Yaklaşık 2 milyon varil petrol taşıyabilen Very Large Crude Carrier (VLCC) sınıfı tankerlerin günlük kiralama maliyeti, Orta Doğu-Asya hattında tarihte ilk kez 1,2 milyon doların üzerine çıktı.
Geçen yılın büyük bölümünde 20 bin ila 50 bin dolar arasında değişen günlük kira bedelleri, yıl içinde 40 katın üzerinde yükseldi. Savaş nedeniyle bölgedeki deniz taşımacılığında yaşanan aksaklıklar, tanker kapasitesinin önemli bölümünün kullanım dışı kalmasına neden oldu.
Petrol sevkiyatında rotalar uzadı
Hürmüz Boğazı ve çevresindeki deniz trafiğinin savaş nedeniyle sekteye uğraması, tanker arzındaki sıkışıklığı daha da belirgin hale getirdi.
Özellikle Hindistan’daki rafineriler olmak üzere bölgedeki alıcılar, Orta Doğu kaynaklı petrol yerine Brezilya, Guyana, Batı Afrika ve Kuzey Denizi gibi daha uzak üretim merkezlerine yöneldi. Yeni tedarik rotalarının 30 ila 40 güne kadar uzaması, tankerlerin bir seferi tamamlayıp yeniden yük alabilmesi için gereken süreyi önemli ölçüde artırdı.
Küresel tanker filosunun yaklaşık yüzde 15'inin Umman Körfezi açıklarında beklediği belirtilirken, bazı süper tankerler yük almak için günlerce bölgede kalıyor. Yaklaşık 60 geminin ise yüklerini Umman Körfezi'nde gemiden gemiye transfer yöntemiyle başka tankerlere aktardığı ifade ediliyor.
Savaş sigortası maliyetleri de yükseldi
Tanker operasyonlarındaki maliyet artışının bir diğer önemli nedeni savaş riskine karşı alınan sigorta primleri oldu.
Orta Doğu'da faaliyet gösteren tankerler için savaş riski sigortasının maliyeti, geminin gövde değerinin yüzde 10'una kadar çıktı. Çatışma bölgelerinde bu oranın normal koşullarda yüzde 3 veya altında olduğu belirtiliyor.
Böylece deniz taşımacılığının toplam maliyeti, rafinerilere ulaştırılan ham petrolün maliyetinin yaklaşık beşte birine kadar yükseldi.
Rafinerilerde üretim baskısı arttı
Tanker kiraları, sigorta ve diğer lojistik giderlerdeki hızlı yükseliş, rafinerilerin kâr marjları üzerinde de baskı oluşturdu. Artan maliyetler nedeniyle bazı rafineriler üretimi azaltma yoluna giderken, ham petrolün Asya piyasalarına ulaştırılması giderek daha pahalı hale geldi.
Brent petrolün bu hafta yaklaşık 100 dolar seviyesinde işlem görmesine karşın, taşıma maliyetlerinin etkisiyle Asya'ya ulaşan ham petrolün toplam maliyeti varil başına 150 dolara yaklaştı.
Artan ham petrol ve lojistik maliyetleri nihai ürün fiyatlarını da yukarı çekti. Singapur'da dizelin varil fiyatı 180 dolara yükselirken, ABD ve Avrupa'da akaryakıt fiyatları 200 doların üzerine çıktı.