Bu yaz Avrupa’da yaşanan kavurucu sıcak hava dalgaları, iklim değişikliğinin ekonomik etkilerini açıkça ortaya koydu. Bilim insanlarının küresel ısınmayla daha da şiddetlendiğini söylediği bu rekor sıcaklıklar ve kuraklıklar enerji üretiminde, deniz ve nehir taşımacılığında ve halk sağlığı sistemlerinde büyük aksamalara yol açarken, bu yılki orman yangını sezonu da Avrupa'nın şimdiye kadarki en büyüğü olma yolunda ilerliyor. Ekonomistler ve akademisyenlerin tahminlerine göre bunların bölge ekonomisine toplam maliyeti şimdiden yüz milyarlarca euro olarak ölçülebilir. Ancak uzmanlar bunun yalnızca başlangıç olduğu konusunda uyarıyor. Zira maliyetlerin sıcaklıklardan daha hızlı artması bekleniyor.
İklim, Avrupa'da diğer tüm kıtalardan daha hızlı değişiyor ve ortaya çıkan zarar kamu maliyesini şimdiden zorluyor, enflasyonda sert dalgalanmalara yol açıyor, turizm haritasını yeniden şekillendiriyor ve Avrupa Birliği'ni enerjinin nasıl üretildiğini ve malların nasıl taşındığını yeniden düşünmeye zorluyor. Mannheim Üniversitesi ekonomisti Sehrish Usman, "Ekonomik açıdan 2026'yı özellikle endişe verici kılan şey, aşırı hava olaylarının birden fazla kez yaşanması. Sıcak hava dalgalarını, kuraklıkları, orman yangınlarını ele alalım... Bu olaylar aynı anda ve çoğunlukla aynı bölgelerde meydana geliyor; bu da etkilerini daha da ağırlaştırıyor" dedi.
Sıcaklıkların yol açtığı ekonomik zarar
Reuters'ın haberine göre haziran ve temmuz aylarında sıcaklıklar rekor seviyelere ulaştı ve ekonomistler ekonomik zararın muhtemelen daha önceki tüm rekorları aşacağını söylüyor. Önemli yük taşımacılığı güzergahları olan Ren ve Tuna nehirlerindeki trafik, düşük su seviyeleri nedeniyle ciddi biçimde kısıtlandı. Yarım düzineden fazla nükleer reaktör, soğutma sorunları nedeniyle üretimi durdurdu veya azalttı. Tarımsal verim tahminleri aşağı çekilirken, geç hasat edilen mısır ve ayçiçeği gibi ürünlerde daha temmuz ayında yüzde 6-7'lik kayıp yaşandı.
Sıcaklıklar insan verimliliğini düşürüyor ve şimdiden on binlerce kişinin ölümüne yol açtı. Almanya tek başına sıcaklığa bağlı 10 binden fazla ölüm bildirdi. Bu arada, yangınlarla mücadele etmek veya elektrik kullanımını kısıtlamak gibi acil müdahale maliyetleri de bütçeler üzerindeki baskıyı artırıyor.
"Bu yılın toplam faturası çok daha büyük olacak"
ING, Ren Nehri'ndeki trafiğin durmasının tek başına dünyanın üçüncü büyük ekonomisi olan Almanya'nın gayrisafi yurt içi hasılasını (GSYH) bu yıl 0,3 puan düşüreceğini tahmin ediyor. Macaristan'ın MBH Bankası ise ülkenin en büyük nükleer enerji üreticisinin devre dışı kaldığı her hafta için GSYH'de 0,1 puanlık kayıp öngörüyor. Alman sigorta şirketi Allianz, yalnızca hazirandaki iki haftalık sıcak hava dalgasının Avrupa'nın GSYH'sini 0,3 puan azaltacağını ve iklim değişikliğinin İspanya, Fransa ve İtalya gibi en fazla etkilenen ekonomilerin 2030'a kadar büyümesinden yüzde 5-7 oranında götüreceğini tahmin ediyor. Allianz ekonomisti Hazem Krichene, "Bu yılın toplam faturası çok daha büyük olacak. Bu rakam; yangınları, kuraklıkları, farklı sel olaylarını veya beklenen El Niño etkisini hesaba katmıyor" ifadelerini kullandı. Euro Bölgesi'nin bu yıl yalnızca yüzde 1 büyümesi beklendiği düşünüldüğünde, söz konusu darbe oldukça büyük. Ancak Usman, ekonomik zararın tamamının ancak birkaç yıl sonra hissedileceğini söyledi.
Usman, "Bir aşırı hava olayının meydana geldiği yılda zararın en yüksek seviyeye ulaşmasını ve ardından azalmasını beklersiniz ancak biz tam tersini görüyoruz. Aşırı hava olayları, yavaş ilerleyen bir dizi ekonomik sonucu tetiklediği için ekonomik etki sonraki yıllarda büyüyor" diye konuştu.
Düşen turizm, artan enflasyon
Sıcaklık artışlarının en büyük olduğu Güney Avrupa, turizm gelirlerinin azalması, ürün kayıplarının ağırlaşması ve dış göçün hızlanması nedeniyle en büyük darbeyi alabilir. ING ekonomisti Carsten Brzeski, "Turistlerin Güney İtalya veya İspanya'da 45 derece sıcaklıkta dolaştığını hayal edebiliyor musunuz? Ben edemiyorum. Dolayısıyla turizmin yapısının değişeceğini düşünüyorum" dedi. Brzeski'ye göre güney bölgeleri yıl boyunca daha fazla turist çekebilir ancak yaz aylarındaki yoğunluk azalacak; tatilciler kuzeye yöneldikçe güneydeki konaklama ve turizm sektörü darbe alacak.
Aşırı hava koşulları güneyde gıda fiyatları üzerinde de daha büyük bir baskı oluşturacak. Bu durum, enflasyonu hedef seviyede tutmakta zaten zorlanan Avrupa Merkez Bankası'nın işini daha da güçleştirecek. Barcelona Süper Bilgisayar Merkezi'nde araştırmacı olan Maximilian Kotz, "Aşırı sıcaklıkların gıda fiyatları üzerindeki etkisinin zaten daha sıcak olan yerlerde daha büyük olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla Güney Avrupa'daysanız, daha büyük bir etki göreceksiniz" dedi.