ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nı açması için İran'a 10 günlük ek süre vermesi piyasalardaki arz endişelerini gidermedi. Cuma günü saat 14.00 itibari ile petrol fiyatları yükselişe geçerek varil başına Brent petrolde 110,40 dolara ulaştı. ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolü ise 96,67 dolardan işlem gördü.
Trump, enerji altyapısına yönelik saldırıları 6 Nisan'a kadar durduracağını açıkladı. Sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede yalan haberlere rağmen İran ile görüşmelerin çok iyi gittiğini söyledi. Trump perşembe günkü kabine toplantısında, İran'ın ABD'ye hediye olarak 10 petrol tankerinin geçişine izin verdiğini aktardı.
İran'ın tutumu hakkında konuşan Trump, "Onlar bize gerçek ve sağlam olduklarını göstermek için sekiz petrol gemisi almamıza izin vereceklerini söylediler." dedi. Trump, İranlıların daha sonra özür dileyerek iki gemi daha eklediklerini ve toplamda 10 gemiye izin verdiklerini aktardı. İran cephesinden ise bu açıklamalara henüz resmi bir yanıt gelmedi.
Piyasalar giderek kırılganlaşıyor
Trump'ın açıklamaları bazı sevkiyatların devam ettiğini gösterse de analistler petrol piyasasının kırılganlaştığı konusunda uyardı. Rystad Energy Baş Petrol Analisti Paola Rodriguez-Masiu, "Petrol piyasası Hürmüz Boğazı'ndaki kesintiye eksik tepki vermedi; onu sönümledi." değerlendirmesini yaptı. Analist, piyasaların savaş öncesi arz fazlası sayesinde direnç gösterdiğini ancak bu tampon aşamasının artık bittiğini belirtti.
Rystad verilerine göre, küresel sistem haftalarca süren kayıpların ardından oldukça kırılgan bir yapıya büründü. Şirket, Hürmüz Boğazı'nda günlük yaklaşık 17,8 milyon varil petrol ve yakıt akışının kesintiye uğradığını hesapladı. Şu ana kadar kaybedilen toplam sıvı miktarının 500 milyon varile yaklaştığı tahmin edildi.
Reuters ise İran savaşının piyasadan günlük 11 milyon varil arzı sildiğini raporladı. Diğer tahminler bu rakamın çatışmalar uzarsa 13 ila 14 milyon varile kadar çıkabileceğini gösterdi.
Arz şoku enflasyonu tetikliyor
Phillip Nova analisti Priyanka Sachdeva, "Gerilimi azaltma görüşmelerine rağmen petrol sadece manşetler üzerinden değil, savaşın uzunluğu üzerinden işlem görüyor." dedi. Sachdeva, petrol altyapısına verilecek doğrudan bir hasarın veya uzayan çatışmanın piyasaları hızla daha yüksek fiyatlamaya zorlayabileceğini vurguladı.
ING emtia analistleri ise savaşın hızlı bitmemesi halinde petrol piyasalarında yapısal değişiklikler olacağını öngördü. Analistler, "Genel olarak ve şimdilik bu hala esas olarak enflasyonu yukarı çeken ve merkez bankaları için yeni zorluklar yaratan bir arz yönlü şok." değerlendirmesini yaptı.
Mevcut kesinti seviyeleri, bazı Asya ülkelerinde şimdiden kemer sıkma politikalarına yol açıyor. Avustralya gibi stratejik rezervi olmayan ülkeler ise yakıt tedariki konusunda büyük bir sıkıntıyla yüzleşiyor.