Yayımlanan Emtia Piyasaları Görünüm Raporu’na göre enerji fiyat endeksinin yıl genelinde yaklaşık yüzde 24 yükselmesi bekleniyor. Bu artışın temelinde, Ortadoğu’daki çatışmaların küresel piyasalarda yarattığı arz şoku yer alıyor. Söz konusu yükselişin, 2022’de Rusya-Ukrayna savaşının ardından görülen seviyelerin de üzerine çıkabileceği ifade ediliyor.
Genel emtia endeksinde çift haneli yükseliş
Raporda, enerjiye ek olarak gübre ve bazı kritik metallerdeki fiyat artışlarının da etkisiyle toplam emtia fiyatlarının 2026’da yaklaşık yüzde 16 artacağı öngörülüyor. Özellikle sanayi ve enerji dönüşümüyle bağlantılı metallere yönelik talep, fiyatları tarihi zirvelere taşıyabilir.
Petrol arzında tarihi şok
Küresel petrol piyasasında yaşanan gelişmeler raporun en dikkat çekici başlıklarından biri oldu. Enerji altyapılarına yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık aksaklıklarının, günlük yaklaşık 10 milyon varillik arz kaybına yol açarak tarihin en büyük petrol şoklarından birini tetiklediği belirtiliyor.
Brent petrol fiyatlarının kısa süreli geri çekilmelere rağmen yıl başına göre hâlâ yüzde 50’den fazla yüksek seyrettiği vurgulanırken, ortalama fiyatın 2025’teki 69 dolar seviyesinden 2026’da 86 dolara çıkması bekleniyor. Bu tahminler, arz sorunlarının yıl içinde kademeli olarak hafifleyeceği varsayımına dayanıyor.
Tarım girdileri ve metallerde rekor beklentisi
Gübre fiyatlarının, özellikle üre maliyetlerindeki sert artışın etkisiyle bu yıl yüzde 31 yükselmesi öngörülüyor. Bu durumun çiftçilerin maliyetlerini artırarak tarımsal üretim ve verim üzerinde aşağı yönlü baskı yaratabileceği değerlendiriliyor.
Öte yandan alüminyum, bakır ve kalay gibi temel metallerde de güçlü talep kaynaklı rekor fiyatlar bekleniyor. Veri merkezleri, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji yatırımları, bu yükselişin ana itici gücü olarak öne çıkıyor. Değerli metallerde ise jeopolitik risklerin etkisiyle hem fiyat hem de oynaklıkta yeni zirveler görülebileceği, ortalama fiyatların yüzde 42 artabileceği tahmin ediliyor.
Enflasyon ve büyüme üzerinde baskı artacak
Rapora göre emtia fiyatlarındaki yükseliş, küresel ölçekte enflasyonu yukarı çekerken ekonomik büyümeyi yavaşlatacak. Gelişmekte olan ülkelerde enflasyonun 2026’da ortalama yüzde 5,1 seviyesine çıkması bekleniyor. Bu oran, önceki yılın üzerinde ve savaş öncesi tahminlerin yaklaşık bir puan üzerinde bulunuyor.
Aynı ekonomilerde büyümenin ise zayıflayarak yüzde 3,6 seviyesinde kalacağı öngörülüyor. Artan temel ihtiyaç maliyetleri ve ticaretteki aksaklıklar, büyüme görünümünü aşağı çekiyor.
Riskler yukarı yönlü: Daha sert senaryo mümkün
Dünya Bankası, çatışmaların derinleşmesi veya arz kesintilerinin uzaması halinde fiyatların daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor. Kritik enerji altyapısında daha fazla hasar oluşması durumunda Brent petrolün ortalama fiyatının 115 dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor.
Böyle bir senaryoda, gübre ve alternatif enerji kaynaklarında zincirleme fiyat artışları yaşanabileceği, gelişmekte olan ülkelerde enflasyonun yüzde 5,8’e kadar tırmanabileceği ifade ediliyor. Bu seviyenin, son on yılda yalnızca 2022’de görülen yüksek enflasyon oranlarına yaklaşacağına dikkat çekiliyor.