Petrol piyasasında son 24 saatte yön sert biçimde değişti. Suudi Arabistan’ın alternatif petrol güzergahını yeniden devreye alması arz endişelerini hafifletirken, İran ile ABD arasındaki diplomatik sürece ilişkin beklentilerin zayıflaması fiyatların yeniden yükselmesine yol açtı.
Brent petrol, 23 Eylül’de yüzde 3,86 değer kazanarak günü 103,08 dolardan tamamladı. Gün içinde 6 dolara yaklaşan geniş bir bantta hareket eden Brent, yeni işlem gününün ilk saatlerinde 102-103 dolar seviyelerinde işlem görüyor.
Diplomasi beklentileri zayıfladı
Fiyatlardaki yükselişte, Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin beklentilerin yeniden şekillenmesi etkili oldu.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada ABD karşısında teslim olmayacaklarını söylemesi, bölgede hızlı bir normalleşme yaşanacağı yönündeki beklentileri zayıflattı. Pezeşkiyan bununla birlikte diplomatik çözüm konusunda kapının açık olduğunu da ifade etti.
Böylece petrol piyasasında aynı anda iki farklı gelişme fiyatlanmaya başladı. İran ile ABD arasında diplomatik temas ihtimali ve Suudi Arabistan’ın alternatif boru hattını yeniden işletmesi arz tarafındaki endişeleri azaltırken, bölgede kalıcı bir anlaşmanın henüz sağlanamaması jeopolitik risklerin devam etmesine neden oluyor.
Suudi Arabistan alternatif güzergahı devreye aldı
Brent petrolün 100 doların altına gerilemesinde etkili olan gelişmelerden biri, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nı yeniden kullanıma açması oldu.
Ülkenin doğusundaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na bağlayan hattın günlük yaklaşık 7 milyon varil taşıma kapasitesi bulunuyor. Bu güzergah sayesinde Suudi petrolünün Hürmüz Boğazı’ndan geçmeden Kızıldeniz üzerinden küresel pazarlara ulaştırılması mümkün.
Ancak hattın yeniden çalışmaya başlaması kapasitenin hemen eski seviyesine döndüğü anlamına gelmiyor. Hasar gören pompa istasyonlarında onarım çalışmalarının devam ettiği ve hattın tam kapasiteye ulaşmasının haftalar sürebileceği belirtiliyor.
Bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin normale dönmemesi halinde alternatif güzergahların küresel petrol arzındaki riskleri tamamen ortadan kaldırması beklenmiyor.
ABD petrol stokları da yükseldi
Brent petrolün yükselişi, ABD’de açıklanan ve normal koşullarda fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilecek stok verilerine rağmen gerçekleşti.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) verilerine göre, ticari ham petrol stokları 18 Eylül haftasında yaklaşık 423,4 milyon varilden 426,4 milyon varile çıktı. Böylece stoklar bir haftada yaklaşık 3 milyon varil arttı.
Stoklardaki yükseliş genellikle arzın güçlendiğine işaret ederek petrol fiyatlarını baskılayabiliyor. Ancak son işlemlerde jeopolitik gelişmelerin arz-talep verilerinden daha fazla öne çıktığı görüldü.
Önümüzdeki dönemde petrol fiyatlarının seyrinde Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği, Suudi Arabistan’ın alternatif boru hattını tam kapasiteyle ne zaman kullanabileceği ve ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların seyri belirleyici olacak.
Türkiye'de akaryakıt maliyetleri takip ediliyor
Brent petrolün yeniden 100 doların üzerine çıkması Türkiye açısından da yakından izleniyor. Petrol ithalatına önemli ölçüde bağımlı olan Türkiye’de uluslararası petrol fiyatlarındaki artış, döviz kuru ve benzin ile motorin fiyatlarıyla birlikte akaryakıt maliyetlerini etkileyebiliyor.
Bununla birlikte Brent petrol fiyatındaki günlük değişimler pompa fiyatlarına aynı ölçüde ve eş zamanlı olarak yansımıyor. Türkiye’de akaryakıt fiyatları uluslararası ürün fiyatları, döviz kuru, rafineri marjları ve vergiler gibi birden fazla unsurun etkisiyle belirleniyor.
Brent petrolün uzun süre 100 doların üzerinde kalması ise enerji ithalat faturasını ve ulaştırma maliyetlerini artırarak enflasyon üzerinde ek baskı oluşturabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor.