Danimarkalı mühendislik şirketi Danfoss’un raporuna göre, 2024 yılında dünya genelinde tüketilen enerjinin yaklaşık üçte ikisi ısı olarak kullanılamadan kaybedildi. Enerji talebindeki artışa rağmen bu oranın 2030’da yüzde 55 seviyesine gerilemesi bekleniyor.
Bu nedenle atık ısı, uzmanlar tarafından dünyanın en büyük kullanılmamış enerji kaynaklarından biri olarak değerlendiriliyor. Ancak mevcut potansiyele karşın hükümetlerin ve enerji sistemlerinin bu kaynağı yeterince değerlendiremediği belirtiliyor.
Atık ısı yeniden nasıl kullanılıyor?
Atık ısı, üretim ve günlük faaliyetler sırasında ortaya çıkan ancak doğrudan atmosfere bırakılan fazla ısıyı ifade ediyor. Süpermarketlerde soğutma sistemlerinin çalışması sırasında ortaya çıkan ısı buna örnek gösterilebilir.
Bu enerji, ısı pompaları aracılığıyla yeniden kullanılabilir hale getiriliyor. Isı pompaları, mevcut ısının sıcaklığını yükselterek binaların ısıtılmasında veya bölgesel ısıtma sistemleri üzerinden çevredeki yapılara sıcak su ve ısı sağlanmasında kullanılmasını mümkün kılıyor.
Danimarka’da bir alüminyum üreticisinin uyguladığı sistem de bu yöntemin sonuçlarını ortaya koyuyor. Tesis, atık ısının geri kazanılması sayesinde doğal gaz kullanımını tamamen sona erdirdi. Projenin sağlayacağı enerji tasarrufunun, 132 Danimarka hanesinin bir yıl boyunca ısınma ve sıcak su için kullandığı doğal gaza denk olması bekleniyor.
Avrupa’nın tasarruf potansiyeli 140 milyar euro
Danfoss’un hesaplamalarına göre Avrupa’da 2023 yılında yaklaşık 3 bin 100 teravatsaat enerji atık ısı olarak boşa gitti. Bu enerjinin yeniden kullanılması halinde kıtanın yıllık yaklaşık 140 milyar euro tasarruf etmesi mümkün olabilir.
Raporda, Avrupa’da kullanılmadan kaybedilen ısının büyüklüğünün Paris’in toplam enerji ihtiyacını 48 yıl boyunca karşılayabilecek seviyede olduğu belirtildi.
Almanya’da da benzer bir potansiyel bulunuyor. Mevcut sanayi tesislerinden kaynaklanan atık ısının, ülkenin bölgesel ısıtma ihtiyacının yüzde 30’dan fazlasını karşılayabileceği hesaplanıyor. Bu tahminde veri merkezlerinden kaynaklanan ısı dikkate alınmıyor.
Almanya’da 3 binden fazla veri merkezinin bulunması, bu tesislerden ortaya çıkan ısının da sisteme dahil edilmesi halinde potansiyelin daha da büyüyebileceğine işaret ediyor.
“Parasını ödediğimiz enerjiyi çöpe atıyoruz”
Danfoss Climate Solutions Başkanı Kristian Strand, mevcut enerji kullanımındaki kayıplara dikkat çekerek, “Parasını zaten ödediğimiz enerjiyi çöpe atıyoruz” dedi.
Atık ısının dünyanın en büyük kullanılmamış enerji kaynaklarından biri olduğunu belirten Strand, bu kaynağın değerlendirilmesinin Avrupa’nın enerji güvenliği, rekabet gücü ve dayanıklılığını artırabileceğini ifade etti.
Strand, bunun için sanayi tesislerinde ısı geri kazanımının standart bir uygulamaya dönüşmesi gerektiğini söyledi. Enerji şirketlerinin şebeke bağlantılarını kolaylaştırması, hükümetlerin de atık ısı yatırımlarının önündeki mali ve düzenleyici engelleri azaltması gerektiğini belirtti.
Strand, gerekli altyapının oluşturulması halinde atık ısının yalnızca kaybedilen bir enerji olmaktan çıkacağını, daha düşük enerji maliyetleri ve daha yüksek enerji güvenliği için kullanılabilecek bir kaynağa dönüşeceğini ifade etti.