Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei'nin on yıllardır süren gerilemenin ardından ekonomiyi canlandırma çabaları ivme kaybediyor. Bu durum gelecek yıl yapılacak seçimler öncesinde siyasi zorlukları artırıyor. Ekonomistler bu yıl için büyüme tahminlerini geçen aralık ayındaki yüzde 3,5 seviyesinden yüzde 2,7'ye düşürdü.
Bu oran, hükümetin yıllık bütçesinde öngördüğü yüzde 5'lik büyümenin oldukça uzağında kalıyor. Yine de bu tablo Milei'nin göreve geldiğinde devraldığı durgunluktan daha iyi bir duruma işaret ediyor. Birçok analist, ekonomik genişlemenin artık teklemeye başladığını düşünüyor. Libertaryan liderin geçen ekim ayındaki kongre ara seçimlerindeki zaferinden sonra bu durum neredeyse imkansız görünüyordu.
Bazı uzmanlar, Milei'nin uluslararası piyasalara dönmeme kararının yavaşlayan büyüme üzerinde etkili olduğunu belirtiyor. Latin Securities Argentina Makro ve Ülke Stratejisi Başkanı Bárbara Guerezta, ekonominin şu anda durgunlaştığını ifade etti. Guerezta, "Geçen aralıktan bugüne kadar ekonomi mevsimsel etkilerden arındırılmış olarak büyümedi. Hükümet yurt dışından borçlanmayarak beklediğimizden çok daha sıkı bir politika duruşu sergilemeye karar verdi ve tahminimizi revize etmemizin nedenlerinden biri de buydu." dedi. Büyüme tahminini yüzde 3 ila 3,5 aralığından yüzde 2 ila 2,5 aralığına çeken Guerezta, Buenos Aires'teki ekonomistler arasındaki genel eğilimi yansıttı.
Sıkılaşma politikaları ve dengesiz büyüme
Yaşanan yavaşlama Milei'nin ekonomik deneyinin bir sonraki aşamasını zorlaştırıyor. Hükümetin başlangıçtaki kemer sıkma politikası enflasyonu ezdi ve Uluslararası Para Fonu'nun bile tam bir krize yakın gördüğü ekonomiyi istikrara kavuşturmaya yardımcı oldu. Bu harcama kesintileri beklenenden çok daha hızlı işe yaradı. Ancak daha güçlü bir toparlanma için zemin hazırlamayı içeren ikinci aşamanın daha zor olduğu kanıtlanıyor.
Merkez bankasının en güncel anketine göre Arjantin'in üretimi ikinci çeyrekte muhtemelen yüzde 0,4 oranında daraldı. Bu rakam önceki ankete göre tam bir yüzde puanlık aşağı yönlü revizyona işaret ediyor. Hükümet verilerine göre ekonomik aktivite haziran ayına kadar yüzde 1,9 büyüyerek bir önceki yılki yüzde 6,1'lik hızın gerisinde kaldı. Ekonomistler, toparlanmanın sadece zayıflamakla kalmayıp giderek daha dengesiz hale geldiğine dikkat çekiyor.
Madencilik, enerji ve tarım sektörleri Vaca Muerta kaya gazı oluşumu, devasa lityum yatakları ve güçlü tarım sektörü sayesinde ivmenin büyük kısmını sağlıyor. İmalat, inşaat ve ticaret ise zayıflamaya devam ediyor. Buenos Aires'te 60 çalışanı olan bir plastik ambalaj üreticisi Miguel Jacobawsky, satışların hiçbir zaman tam olarak istikrara kavuşmadığını belirtti.
Jacobawsky, "Bazen toparlanıyorlar, sonra tekrar düşüyorlar. Bu bir tahterevalli." değerlendirmesini yaptı. Fabrikasının kapasitesinin üçte ikisinden daha azıyla çalıştığını belirten Jacobawsky, dolar bazında artan genel giderlerin maliyetleri artırdığını ve bu artışları müşterilere yansıtamadığı için kâr marjlarının daraldığını vurguladı.
Seçmen tepkisi ve siyasi riskler
Merkez Bankası Başkanı Santiago Bausili de ekonomideki ivme kaybını kabul etti. Mendoza Borsası'nda 14 Ağustos'ta konuşan Bausili, ekonominin 2024'ten bu yana yılda yaklaşık yüzde 2 büyüdüğünü belirterek, "Bu bizim istediğimizden çok daha yavaş." ifadesini kullandı. Bausili, para politikasının öngörülebilir gelecekte sıkı kalmaya devam edeceğinde ısrar etti. Kötüleşen görünüm, üç haneli enflasyonu bugün yaklaşık yüzde 34'e düşürme başarısına rağmen Milei'nin gelecek yılki yeniden seçilme çabasını zorlaştırıyor.
Bloomberg Economics Arjantin Ekonomisti Jimena Zuniga, haziran ayındaki güçlü aktivite artışının önceki iki aydaki ciddi daralmaları telafi edemediğini kaydetti. Zuniga, "Bu durum Arjantin'in ikinci çeyrekteki büyümesini negatif bölgede bıraktı ve yüzde 2,7'lik tam yıl tahminimiz için aşağı yönlü risk oluşturuyor." dedi. Şimdi birçok kişi seçmenlerin Milei'nin fiyatları düşürmedeki başarısına mı yoksa ekonomiyi canlandırmadaki zorluklarına mı daha fazla ağırlık vereceğini merak ediyor.
Küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) Arjantin'in en büyük özel sektör işverenleri arasında yer alıyor. Bu sektördeki kalıcı zayıflık Milei'ye gelecek yıl destek kaybettirebilir. Jacobawsky, hükümetin KOBİ'lerin yaşadıklarına dikkat etmemesi halinde KOBİ sektörünün 2027'de hükümeti desteklemeyeceğini söyledi. Kamuoyu yoklamaları da uyarı işaretleri veriyor. Temmuz ayında AtlasIntel tarafından yapılan bir ankete göre Milei'nin onay oranı yüzde 37,1 ile başkanlığının en düşük seviyesine yaklaştı. Torcuato Di Tella Üniversitesi'nin hükümet güven endeksi, görev sürelerinin bu noktasındaki diğer yeni başkanlardan daha yüksek olsa da, Milei'nin görev süresinin en düşük seviyelerine yakın seyrediyor.
Fitch Ratings Amerika Kredi Notları Eş Başkanı Todd Martinez, seçimlere düşük onay oranlarıyla girilmesinin risklerine değindi. Martinez, "Seçime düşük onay oranları, zayıf bir iş gücü piyasası ve durgun ekonomik aktiviteyle yaklaşırsak, bu durum finansal piyasalarda büyük bir gerginlik yaratabilir." dedi. Devir etkileri gibi istatistiksel faktörleri de hesaba katan analistler, büyümenin bu yıl neredeyse yatay seyredeceğini öngörüyor.
Danışmanlık firması Equilibra'da ekonomist olan Lorenzo Sigaut Gravina ise yatırımlar olmadan ekonominin yerinde saydığını belirtti. Bu yıl sadece yüzde 2 büyüme öngören Gravina, "Yatırım eksikliği, işletmelerin kapanması ve resmi istihdam yaratılmaması ortamında Arjantin ekonomisi ne ileri ne de geri gidiyor." ifadesini kullandı.