Uluslararası vadeli piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,1 değer kaybederek 89,55 dolara kadar indi. Önceki işlem gününde 92,06 dolara kadar çıkan Brent petrol, günü 90,54 dolardan kapatmıştı. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise 84,15 dolar seviyesine çekildi.
Fiyatlardaki aşağı yönlü harekette, ABD'nin açıkladığı yaptırımların arz üzerinde anlık bir kesinti yaratmayacağı algısı ve ticaret savaşlarının küresel büyümeyi baskılayacağı kaygıları belirleyici oldu.
ABD'den İran'a ekonomik çıkarma operasyonu
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Başkan Donald Trump'ın talimatıyla İran'a ve ülkeye destek sağlayan aktörlere karşı benzeri görülmemiş bir "ekonomik dışlama" operasyonu başlattıklarını duyurdu. Bessent, İkinci Dünya Savaşı'ndaki Normandiya Çıkarması'na benzeterek "ekonomik D-Day" olarak nitelendirdiği kampanya kapsamında Tahran'ın petrol geliri ağları ve gölge filosuna bağlı yaklaşık 60 kuruluşa yeni kısıtlamalar getirildiğini açıkladı.
İran'ın önünde yalnızca iki yol bulunduğunu söyleyen Bessent, "İran, şu anda çok net bir tercihle karşı karşıya. Tam bir küresel izolasyon ve asgari düzeyde bir geçim ekonomisi ya da küresel ekonomiye yeniden entegre olma fırsatını barındıran, normale dönüş yolu." ifadelerini kullandı. Bessent, İran ile ticari bağlarını kesmeyen ülkelerin dolar bazlı finansal sistemden çıkarılma riskiyle karşılaşacağını belirtirken, uygulanacak ikincil yaptırımların takvimine ve hedef ülkelere ilişkin somut bir tarih vermekten kaçındı.
Tahran yönetimi ise ekonomik baskılara hazırlıklı olduğunu duyurdu. İran Ekonomi Bakanı Seyed Ali Madanizadeh devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, ülkesinin Washington'ın yeni hamlelerine karşı "tamamen hazır" olduğunu söyledi.
Piyasa uzmanları, açıklanan yaptırımların beklenenden daha az sert olması nedeniyle petrol fiyatlarının düştüğünü belirtti. Karobaar Capital Baş Yatırım Yetkilisi Haris Khurshid, "Duyuru etrafında çok fazla beklenti oluşturuldu ancak aldığımız şey, fiziki arza acil bir şoktan ziyade politikanın nereye doğru gittiğine dair bir uyarı oldu." değerlendirmesini yaptı.
KCM Baş Piyasa Analisti Tim Waterer ise piyasaların ekonomik baskıyı askeri müdahaleye kıyasla daha düşük bir risk olarak fiyatladığını belirterek, "Piyasalar ekonomik baskıyı fiziki arz için askeri harekata kıyasla daha düşük riskli bir yol olarak fiyatlıyor gibi görünüyor. Petrolün sert yükselmek yerine düşüş tepkisi vermesinin nedeni budur." dedi.
Hürmüz Boğazı'nda kriz ve saldırılar sürüyor
ABD ile İran arasındaki gerilim sürerken Hürmüz Boğazı ve çevresindeki enerji rotalarında güvenlik riskleri yüksek kalmaya devam ediyor. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), Umman'ın Ash Shishah bölgesinin 16,7 kilometre kuzeydoğusunda bir petrol tankerinin tanımlanamayan bir mermiyle vurulduğunu ve hareket edemez hale geldiğini bildirdi.
İran, savaş öncesinde küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'ndaki kurallarını ihlal ettiğini öne sürdüğü 45 tankerin ismini açıklayarak kargolara el koyma tehdidinde bulundu. Kızıldeniz'de ise İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'a ait bir süpertankere saldırı düzenlediklerini duyurdu.
Kriz, petrol şirketlerinin bölgede indirimli ham petrol almasına da zemin hazırladı. TotalEnergies Üst Yöneticisi Patrick Pouyanne, Basra Körfezi içinden varil başına 50 ila 60 dolara petrol aldıklarını, süpertankerle boğazdan geçiş navlununun ise yaklaşık 10 dolar olduğunu açıkladı.
Öte yandan, şubat ayında başlayan çatışmalar nedeniyle ülkelerin stratejik rezervleri hızla geriledi. ABD Enerji Bakanlığı, ABD Stratejik Petrol Rezervi'ndeki ham petrol stoklarının geçen hafta 3,7 milyon varil azalarak 289,7 milyon varile gerilediğini bildirdi. Bu miktar, Kasım 1982'den bu yana kaydedilen en düşük seviye oldu.
Kuzey Amerika'da tarife restleşmesi ve dolar baskısı
Petrol fiyatları üzerindeki talep baskısını artıran bir diğer önemli gelişme ise ABD ile Kanada arasındaki ticaret müzakerelerinin çökmesi oldu. Birçok Kanada ürününe yüzde 50 gümrük vergisinin yürürlüğe girmesi öncesinde yapılan görüşmelerden sonuç alınamadı.
ABD Başkanı Donald Trump, gelecek yıldan itibaren Kanada'dan ithal edilecek otomotiv, kamyon, yedek parça ve çeliğe uygulanan gümrük vergilerinin yüzde 50'ye çıkarılacağını belirtti.
Kanada Başbakanı Mark Carney ise ABD'nin "ekonomik açıdan uygulanamaz ve adaletsiz" şartlar sunduğunu ifade ederek, kendi işçilerini ve işletmelerini korumak için Washington'ın yeni tarifelerine aynı oranda misilleme yapacaklarını duyurdu.
Bunun yanı sıra ABD'nin küresel ticaretteki yaptırım tehditleri dolar talebini artırdı. Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,1 seviyesine çıktı. Güçlenen dolar, diğer para birimlerini kullanan alıcılar için petrol maliyetlerini artırarak küresel talebi aşağı çekiyor.
Analistler, Brent petrolde teknik olarak 91,19 dolar seviyesinin direnç, 88,82 dolar seviyesinin ise önemli bir destek bölgesi olarak izlendiğini ifade etti.