13 yıl önce Ritu Narayan, eBay’de milyar dolarlık bir iş kolunu yöneten dijital dünyaya hakim bir yöneticiydi. Ancak karşısına son derece analog bir sorun çıktı: O dönemde 3 ve 8 yaşında olan çocuklarını toplantıları kaçırmadan kreşe ve okula nasıl götürecekti? Özel okulun otobüsü yoktu, Körfez Bölgesi’ndeki trafik büyük bir sorun ve yardım etmesi için tuttuğu yarı zamanlı bakıcılar hem pahalı hem de istikrarsızdı. Bu ikilem, Narayan’a Himalayalar’ın eteklerinde geçirdiği çocukluğunu hatırlatıyordu. Narayan, “Hindistan’da eğitimci olan annem de aynı nedenle işini bırakmıştı. Ben ise burada, inovasyonun merkezindeki Silikon Vadisi’nde oturuyorum ve kendime şunu soruyorum: Acaba ben de işimi, kariyerimi bırakmak zorunda mı kalacağım?” diye düşündüğünü anlattı.
430 milyon dolarlık yatırım topladı
Narayan eBay’den ayrıldı ama çocuklarının şoförü olmak için değil. İki erkek kardeşi Vivek ve Abhishek Garg ile birlikte, Kaliforniya’nın Redwood City şehrinde faaliyet gösteren ve öğrenci taşımacılığının her aşamasını teknolojiyle iyileştirmeye çalışan Zum’u kurdu. Zum, otobüs garajları kiralıyor, otobüsler ve küçük öğrenci servis minibüsleri satın alıyor ve bunları (tablet ve GPS aracılığıyla) ebeveynlerin ve öğretmenlerin araçları güzergahları üzerinde takip etmelerine olanak tanıyan bir uygulamaya bağlıyor. Bir başka deyişle, okul otobüsleri için bir Uber sistemi. 2015’te kurulan Zum, bugün bir ulaşım unicorn’una dönüştü: Şirket, topladığı 430 milyon dolarlık yatırımla 1,7 milyar dolar değerlemeye ulaştı. 2025’te geliri 333 milyon dolara çıktı. Bu tutar 2024’e göre yüzde 35’lik bir artış anlamına geliyor. Ülke genelinde beş bin okul hizmet için ödeme yapıyor. Bu ivme, 53 yaşındaki CEO Narayan’ı 2026 Forbes 50 Üstü 50 listesine taşıdı. Mika Brzezinski ve onun Know Your Value girişimiyle Forbes'un ABD'de hazırladığı bu liste, profesyonel kariyerlerindeki en büyük başarılarını 50 yaşından sonra elde eden kadınları bir araya getiriyor.
ABD'de servisler için 40 milyar dolar harcanıyor
Şu anda ABD'de 18 eyaletteki okullar Zum’un teknolojisini kullanıyor. Ancak Narayan, şirketin 50 eyalete ulaşmasının “an meselesi” olduğunu söyledi. Bu büyüme, büyük ölçüde ülkedeki mevcut okul otobüsü sisteminin ne kadar sorunlu olduğunun bir göstergesi. ABD, çocukları okula götürüp getirmek için yılda yaklaşık 40 milyar dolar harcıyor. Ancak sürücü eksikliği ve eyaletten eyalete değişen, parçalı otobüs uygulamalarının bir araya gelmesi nedeniyle her çocuk ilkokula, ortaokula veya liseye sarı okul otobüsüyle gidip gelmiyor. Geri kalanlar ebeveynlerine, vasilerine veya toplu taşımaya güveniyor.
Zum'un 2016’daki en erken yatırımcılarından biri olan girişim sermayesi şirketi Ulu Ventures’ın kurucu ortağı ve genel müdürü Miriam Rivera, “Bu pazarın gerçekte ne kadar büyük ve karmaşık olduğu hakkında hiçbir fikrim yoktu. Okula gidip gelen ve okul sonrası spor faaliyetlerine götürülüp getirilen 26 milyon çocuktan bahsediyoruz. Beni şaşırtan bir diğer şey de, o dönemde 12 milyon dolardan fazla yatırım toplamış ve 60 bin yolculuk gerçekleştirmiş bir Zum rakibinin olmasıydı. Buna karşılık Zum bir milyon dolardan az yatırım toplamıştı ve yaklaşık 20 bin yolculuk gerçekleştirmişti" dedi.
Uzun vadeli sözleşmeler yatırımcıları çekiyor
Zum’un sözleşmeleri, geleneksel otobüs sağlayıcılarıyla karşılaştırıldığında genellikle başlangıçta daha pahalı. Ancak şirketin teknolojisi ihtiyaç duyulan otobüs sayısını azaltabiliyor ve bu da zaman içinde okul bölgesi için maliyet tasarrufu sağlıyor. Narayan’ın söylediğine göre Zum’un San Francisco Birleşik Okul Bölgesi’ne (2021’de imzaladığı beş yıllık, 150 milyon dolarlık sözleşmenin bir parçası olarak) sunduğu bir filo ve güzergah analizi, bölgenin otobüs sayısını 236’dan 193’e düşürdü ve yılda 3,5 milyon dolar tasarruf sağladı.
Zum’un uzun vadeli sözleşmeleri, Rivera gibi yatırımcıları şirkete çeken unsurlardan biri. Sonuçta, beş ila on yıllık bir dönem boyunca garanti edilmiş gelir, erken aşamadaki bir girişim için geri çevrilmesi zor bir şey. Zum’un 2017’deki Seri A yatırım turuna liderlik eden Sequoia ortağı Bryan Schreier ise Zum’un bir diğer büyük değer önerisinin Uber, Lyft hatta OpenAI tarafından bile kolayca taklit edilemeyecek bir iş modeli olması olduğunu söyledi. Schreier, “Bu mevcut yapay zeka dalgasının veya diğer unsurların yarattığı dönüşümden korunan, benzersiz işlerden biri. Yaptıkları işin merkezinde yapay zeka var ve bu teknoloji, mevcut oyuncuları sarsmalarını sağlıyor" dedi. Narayan Hindistan’da büyürken ülkenin ilk kadın astronotu olmayı hayal ediyordu. Bunu başaramadı ama yine de insanlık için olmasa bile yoğun ve bunalmış ebeveynler için dev bir adım atmayı başardı.
