Geçen yıl haziran ayında Alexandr Wang, San Francisco’daki Scale AI merkezinin merdivenlerinden inerken çalışanlar onun hala patronları olup olmadığını bilmiyordu. Bir gün önce veri etiketleme şirketi bomba etkisi yaratan bir anlaşmayı duyurmuştu: Meta, Scale’in yüzde 49’unu 14 milyar dolara satın alıyor ve kurucu CEO Wang da Mark Zuckerberg’in yeni kurduğu süper zeka laboratuvarını yönetmek üzere şirketten ayrılıyordu. Kafa karışıklığının hakim olduğu ortamda birçok Scale çalışanı onun çoktan ayrıldığını düşünüyordu. Bu yüzden onu görünce şaşıran çalışanlar, şirket toplantısı için sahneye yürürken alkışladı. Wang bugün Forbes’a, “Gerçekten gözlerim doldu,” diyor. “Başka bir hayatta, Scale’de devam etmek için çok heyecanlı olurdum.”
Neden Meta için çalışmayı seçti?
Toplantıda tam olarak ne söylediğini hatırlamıyor ancak toplantıya katılan bir kişiye göre Wang, Scale’i MIT’de birinci sınıf öğrencisiyken kurmaya nasıl başladığını anlatarak söze girdi ve ardından ağlamaya başladı. Kaynağın Forbes’a aktardığına göre Wang şöyle dedi: “Bu çok saçma. Bunu neden yapıyorum?”
Wang’ın sözleri gözyaşlarına gönderme yapıyordu ancak aslında tüm duruma uygulanabilecek yerinde bir soruydu. Birkaç gün önce sızan sürpriz anlaşmanın ardından Silikon Vadisi’nde herkes aynı şeyi soruyordu: Değeri 13,8 milyar dolara ulaşmış kendi büyüyen şirketini bırakıp neden yapay zeka yarışında Google, OpenAI ve Anthropic’in gerisinde kalan Meta için çalışmaya gidiyordu?
Scale, veri pazarında büyük bir güç haline gelmişti. Doktora sahibi uzmanlar, avukatlar ve mühendislerden oluşan tıklama görevlileri, Google’ın Gemini modeli ve OpenAI’ın ChatGPT’si gibi son teknoloji yapay zeka modellerini eğitmek için veri üretiyordu. Scale ayrıca 2020’de ABD Savunma Bakanlığı’na büyük dil modellerini getirmesinden bu yana Pentagon’un da başlıca tedarikçilerinden biri olmuştu. Bu operasyon kısa süreliğine Wang’ı dünyanın kendi servetini yaratan en genç milyarderine dönüştürdü. Ancak Meta ile yapılan ortaklık, yapay zeka dünyasının en değerli şirketlerine altyapı sağlayan bu köklü işi raydan çıkarma tehdidi taşıyordu. Sonuçta düşünce şuydu: Hangi öncü yapay zeka laboratuvarı verilerini neredeyse yarısı Meta’ya ait olan bir şirkete emanet etmek ister?
Geçici CEO
Meta’ya yaklaşık on Scale çalışanını da götüren Wang, bugün bunun her iki şirket için de “inanılmaz bir fırsat” olduğunu söylüyor. Şirket toplantısının diğer yarısında Wang, halefi Jason Droege’yi tanıttı. Droege daha önce Scale’in strateji direktörüydü, ondan önce ise Uber ve Taser silahını üreten Axon’da yöneticilik yapmıştı. Toplantı yalnızca 30 dakika sürdü ve çalışanlar ile soru-cevap yapılmadı. Bunun yerine Wang ve Droege hızlı ilerlemeyi tercih etti. Droege o günü, “El sıkıştık, birbirimize sarıldık, ikimiz de geleceğimiz için heyecanlı olduğumuzu söyledik “ sözleriyle hatırlıyor. Droege hala “geçici” CEO unvanını taşıyor ancak şirket içinde uzun vadeli lider olarak görülüyor.
Anlaşmanın açıklanmasının üzerinden neredeyse bir yıl geçti ve Scale, kuruluşunun üzerinden geçen on yılın ardından doğal olarak oldukça farklı bir şirkete dönüştü. CEO olarak Droege’nin ilk işi, şirketin yatırım odağını veri etiketleme işinden kaydırıp Ernst & Young, Paramount ve Cisco gibi büyük kurumsal şirketlerin ve ABD ordusu gibi kamu kurumlarının kendi iç yapay zeka uygulamalarını geliştirmesine yardımcı olan bir modele yönelmek oldu.
Gelir artışında Meta etkisi
Bu strateji işe yaramış gibi görünüyor. Scale, Forbes’a yaptığı açıklamada geçen yıl gelirinin 1 milyar doların biraz altında gerçekleştiğini söyledi. Önceki yıl bu rakam 870 milyon dolardı. Şirket kuruluşundan bu yana toplam 2,5 milyar dolar gelir elde etti. Gelir artışında yeni hissedar Meta’nın önemli katkısı olmuş olabilir. Anlaşma kapsamında Meta, Forbes’un o dönemde bildirdiğine göre hizmetleri karşılığında Scale’e beş yıl boyunca yılda en az 450 milyon dolar ya da yıllık yapay zeka harcamalarının yarısından fazlasını ödemeyi kabul etti. Wang ve Droege bu konuda yorum yapmadı ancak bu rakam Scale’in yıllık gelirinin neredeyse yarısına denk geliyor.
Droege ayrıca veri işi ile uygulama işinin gelir dağılımını açıklamayı reddetti. Veri etiketlemenin hala gelirin “çok büyük kısmını” oluşturduğunu söylüyor ancak uygulama işinden gelen gelirin gelecek 18 ay içinde veri işini geçmesini bekliyor. Bu sırada artık Meta’da çalışan Wang, ortak kurduğu şirkete hala destek veriyor. “Scale’in battığı ya da bittiği yönünde bir algı var ama bu kesinlikle doğru değil” diyen Wang, şirketin dayanıklılığını “hikayeyi tamamen tersine çeviren” bir durum olarak tanımlıyor.
Anne ve babası atom bombasının geliştirildiği Los Alamos laboratuvarında fizikçi olan Wang, Scale’i on yıl önce kurucu ortağı Lucy Guo ile birlikte kurdu. Guo, milyarder Peter Thiel’in genç yetenekleri üniversiteyi bırakmaya teşvik eden programı kapsamında Carnegie Mellon’dan ayrılmış bir Thiel üyesiydi. İkili, soru-cevap platformu Quora’da çalışırken tanışmış ve yapay zeka altyapısına yönelmeden önce şirket için çeşitli fikirler geliştirmişti.
Guo’nun şirketten ayrılışı
Guo’nun geçen yıl girişimci Emma Grede’nin Aspire podcast’inde anlattığına göre şirketin yol haritası konusunda Wang ile araları bozulmaya başlamıştı. Olaylar, Guo’nun birine Wang’ın “kovulması gerektiğini düşündüğünü” söylemesiyle zirveye ulaştı. Guo’nun tahminine göre o kişi daha sonra gidip bunu Wang’a anlattı. Podcast’te, “Bunu ona söylediğini düşündüğüm kişiye kırılmıştım çünkü belli bir güven düzeyi olduğunu sanıyordum” dedi ve ekledi: “Biraz ihanete uğramış hissettim.”
Sonunda şirketten ayrılan Guo oldu. Wang bu durum sorulduğunda gergin bir kahkaha atarak, “Bunun hakkında pek konuşmuyoruz. Genellikle size söylenmeyen şey, kurucu ortak ayrılıklarının ne kadar yaygın olduğu. Ama bunun üstesinden geldiğimizi düşünüyorum” dedi.
Yedi yıl sonra bu kez ayrılan Wang oldu. Mark Zuckerberg’in telefonu ilk kez geçen ilkbaharda geldi. Meta’nın amiral gemisi Llama 4 modelinin hayal kırıklığı yaratan performansının ardından yeni bir yapay zeka lideri arıyordu. İkili yıllar önce Wang’ın startup yönetimi konusunda tavsiye almak için Zuckerberg’e gitmesiyle tanışmıştı. Zuckerberg’in Meta’ya katılması için yaptığı teklifle ilgili soruya Wang daha mütevazı bir yanıt veriyor. “Meta’nın yapay zeka alanında inanılmaz bir fırsata sahip olması, bunun çok heyecan verici olması ve birlikte nasıl çalışabileceğimizi düşünmemiz dışında çok daha karmaşık bir durum olduğunu sanmıyorum,” diyor ve Zuckerberg’in “kararlılığının son derece net” olduğunu ekliyor.
14 milyar dolarlık anlaşma geçen haziran ayında açıklandı ve hem yatırımcılar hem çalışanlar büyük bir kazanç elde etti. Anlaşmaya yakın bir kaynağa göre çoğu çalışan, sahip olduğu hisse paketinin yaklaşık yarısına denk gelen bir temettü aldı. Bazı çalışanlar Wang’ın ayrılma kararına doğal olarak üzüldü. Wang, ayrılırken suçluluk hissedip hissetmediği sorulduğunda, “Böyle şeyler olduğunda elbette yoğun duygular yaşanıyor. Ama ekibin harika işler yapmaya devam edeceğine her zaman güvendim” dedi.
Sonrasında işten çıkarmalar da geldi. Geçen ağustosta yani anlaşmanın duyurulmasından iki ay sonra Scale, yaklaşık 200 tam zamanlı çalışanını (iş gücünün yaklaşık yüzde 14’ünü) işten çıkardığını ve 500 sözleşmeli çalışanla çalışmayı sonlandırdığını açıkladı. Meta anlaşması imzalanmadan önce bile Scale, bu işlemin öncü yapay zeka laboratuvarlarıyla ilişkilerini karmaşıklaştıracağını biliyordu. Droege, “Kesinlikle türbülans bekliyorduk. Buna hiç şüphe yok. Sonuçta durumun gerçeği şu: Kurucumuz başka bir laboratuvara gidip onlara yardım etmeye başladı. Çoğu müşteri olarak geri döndü ama hepsi değil” dedi.
İş ilişkisine aşina iki kişiye göre en dikkat çeken kayıp OpenAI oldu. Bu durum, sadece OpenAI’ın sektördeki önemi nedeniyle değil, aynı zamanda Scale’ın GPT-3’ü eğitmeye başladığı dönemde, 2022’de ChatGPT’nin piyasaya sürülmesinin küresel yapay zeka çılgınlığını tetiklemesinden çok önce, Scale’e üretken yapay zeka alanında ilk adımını atmasını sağlayan öncü laboratuvar olması nedeniyle de büyük bir darbe oldu. Bu arada, duruma aşina iki kişiye göre Google, Meta'nın duyurusunun ardından Scale'i veri etiketleme tedarikçisi olarak ilk başta terk etti ancak birkaç ay sonra çalışmalarına yeniden başladı.
Son birkaç yılda, girişimlerin büyük teknoloji şirketleriyle dikkat çeken yetkinlik odaklı işe alım anlaşmaları yaptığı birkaç benzer örnek yaşandı. Inflection, Adept, Character ve Windsurf gibi gündemde olan yapay zeka şirketlerinin kurucuları topluca Microsoft, Amazon ve Google’a katıldı. Droege ise bu kategoriye dahil edilmeyi kesin bir dille reddediyor. Doege, “Çünkü bizim gerçekten bir işimiz vardı. O şirketlerin ise bir işi yoktu. Bu yüzden bence aralarında büyük bir fark var” diye ekledi.