Binden fazla ABD’li profesyonelin katıldığı yakın tarihli bir Glassdoor anketine göre Z kuşağı katılımcılarının yüzde 68’i, maaş ya da unvan söz konusu olmasaydı yöneticiliği tercih etmeyeceklerini söylüyor. Z kuşağı, profesyonel başarıyı kariyer minimalizmi aracılığıyla yeniden tanımlıyor; işlerini bir istikrar kaynağı olarak görmeyi seçerken, hırslarını ve yaratıcılıklarını geleneksel istihdamın dışındaki alanlara yönlendiriyor.
Bu bakış açısını popülerleştiren Z kuşağı olsa da, Y kuşağı, X kuşağı ve Baby Boomer’lar da farklı nedenlerle bunu benimsiyor. Bu değişim; bozulmuş terfi sistemlerini, yaygın tükenmişliği ve işin insanların hayatlarına nasıl uyum sağladığı üzerinde daha fazla kontrol isteğini yansıtıyor. İşte kariyer minimalizminin Z kuşağının ötesine yayılmasının nedenleri:
Kurumsal merdiven bozuldu
On yıllar boyunca profesyoneller öngörülebilir bir yolu izledi: Çok çalış, kurumsal merdiveni tırman, kişisel zamandan feragat et ve karşılığında uzun vadeli güvence bekle. Bugün bu yol artık o kadar güvenilir değil. Bu değişimi körükleyen sorunlar şunlar:
- Sorumluluğun arttığı ancak ücretin artmadığı “kuru” terfiler
- Gallup’a göre çalışanların yalnızca yüzde 21’inin tamamen işe bağlı olması
- Yüksek maaşlı kurumsal ve uzaktan roller dahil olmak üzere azalan iş güvencesi
- Yerleşik kariyer yollarını bozan yapay zeka odaklı yeniden yapılanmalar
Glassdoor’un baş ekonomisti Daniel Zhao, "Birçok çalışan, ortaya koydukları çaba ve performans düzeyinin karşılığını almadıklarını hissediyor" diyor. Liderlik rolleri genellikle daha ağır iş yükleri ve daha sınırlı destek sistemleri getiriyor. Getirisi belirsiz olduğunda, merdiveni tırmanmak her yaştan çalışan için daha az cazip hale geliyor.
Yan işler, işverenlerin sunmadıklarını sunuyor
Z kuşağının yüzde 57’sinin yan işi varken, bu oran Y kuşağında yüzde 48, X kuşağında ise yüzde 31. Z kuşağıyla başlayan bu eğilim, kuşaklar arası bir harekete dönüştü. Yan işler cazip görünüyor çünkü şunları sunuyorlar:
- Kurumsal yapılardan bağımsız alınan kararlarla özerklik
- Yıllık değerlendirmeleri beklemeden anında finansal getiri
- Kurumsal öncelikler yerine kişisel ilgi alanlarıyla uyum
- Tek bir işverene bağımlılığı azaltan gelir çeşitliliği
Teknoloji bu değişimi hızlandırdı. Dijital platformlar, yapay zeka araçları ve uzaktan freelance pazar yerleri, profesyonellerin becerilerini ve tutkularını yansıtan gelir kaynakları oluşturmalarını kolaylaştırıyor. Ekonomik dalgalanmalar da rol oynadı. Enflasyon, artan faiz oranları ve dönemsel işten çıkarmalar, çeşitlendirilmiş gelir akışlarını isteğe bağlı olmaktan çıkarıp pratik bir istikrar biçimi haline getirdi. Birçok çalışan için yan işler yalnızca ek gelir değil; çabanın, yaratıcılığın ve inisiyatifin ana işlerine kıyasla daha görünür şekilde ödüllendirildiği alanlar.
Tükenmişlik insanların işe bakışını değiştiriyor
Tükenmişlik yalnızca genç çalışanlarla sınırlı değil. Moodle’ın yeni araştırmasına göre 2025’te Amerikalı çalışanların yüzde 66’sı bir tür tükenmişlik yaşıyor. Moodle CEO’su Scott Anderberg şöyle diyor: “Amerikalı çalışanlar çoğu sektörde zorlanıyor, özellikle genç çalışanlar. Tükenmişlik oranları yüksek ve yapay zeka tehdidi, işteki yerleriyle ilgili ciddi bir korku yaratıyor.” Tükenmişlik giderek kişisel bir sorun olmaktan çok, iş yeri tasarımıyla ilgili bir problem olarak görülüyor. McKinsey’in araştırmaları, toksik iş yeri davranışlarının tükenmişliğin en güçlü göstergeleri olduğunu ortaya koyuyor.
Kariyer minimalizmi bu baskıları şu yollarla azaltmaya yardımcı oluyor:
- Enerjiyi koruyan net çalışma saatleri
- Sağlığı ve ilişkileri destekleyen kişisel zaman yaratma
- Sorumluluklar etrafında daha net sınırlar
- “Sürekli çevrimiçi” olmak yerine sürdürülebilir bir tempo
Bu uygulamalar, insanların uzun vadeli iyi oluşlarını feda etmeden işte etkili kalmalarını sağlıyor.
Kariyer başarısına yeni bir yaklaşım
Kariyer minimalizmi, her kuşaktaki profesyonelleri etkileyen sorunlara hitap ettiği için Z kuşağının ötesine yayılıyor. Bozulmuş terfi sistemleri, tükenmişlik, değişen kariyer yolları ve özerklik isteği, insanları işin hayatlarına nasıl uyduğunu yeniden düşünmeye itiyor. Çalışmanın geleceği, acımasızca tırmanmaktan ziyade, bir kişinin değerlerini, enerjisini ve hedeflerini yansıtan rolleri seçmekle ilgili hale geliyor. Beklentiler evrildikçe, birçok profesyonel hem başarıya hem de tatmin edici bir yaşama alan açan kariyerleri bilinçli olarak şekillendiriyor.