Trump, Axios’a yaptığı değerlendirmede İran’a karşı izlenen politikanın ekonomik sonuçlarına odaklandıklarını belirtti. ABD Başkanı, yeni bir askeri saldırı seçeneği yerine İran ekonomisi üzerindeki baskının etkisini artırmasını beklediklerini söyledi.
Tahran ile temasların tamamen kopmadığını dile getiren Trump, “Gizli bir şekilde ilerliyoruz. Onlarla sadece yarı müzakere halindeyiz” ifadelerini kullandı.
İran ekonomisindeki bozulmaya da dikkat çeken Trump, yüksek enflasyon ve ülkenin finansal kaynaklarının azalmasının yönetim üzerindeki baskıyı artırdığını savundu. Trump ayrıca Truth Social hesabından İran riyalinin 2025 yılından bu yana dolar karşısındaki değer kaybını gösteren grafikleri paylaşarak “İran’ın parası yok” mesajını verdi.
Tahran’ın Hürmüz için şartları ağır
İran tarafı ise Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması konusunda Washington’a bir dizi koşul sundu.
Tahran’ın talepleri arasında ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının ve yaptırımların kaldırılması, Amerikan askerlerinin bölgeden çekilmesi, savaş nedeniyle oluşan zararlar için tazminat ödenmesi ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması bulunuyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, ABD’nin haziran ayında varılan mutabakatı ihlal ettiğini savunarak, ortaya çıkan zararlar karşılanmadan yeni bir müzakere sürecine başlanmayacağını açıkladı.
İran parlamentosunda ayrıca Hürmüz Boğazı’ndan geçen “düşman ülkelere” ait gemilere yönelik yeni yaptırımlar içeren bir yasa tasarısı gündemde. Tasarı, söz konusu gemilerden taşıdıkları kargonun değerinin yüzde 20’si oranında ücret alınmasını ve ABD ile İsrail bağlantılı gemilerin boğazdan geçişinin tamamen engellenmesini öngörüyor.
ABD deniz ablukasını sürdürüyor
İran üzerindeki askeri ve ekonomik baskı da devam ediyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), son bir hafta içinde İran limanlarından ayrılan 20 ticari geminin rotasının değiştirildiğini açıkladı.
Böylece ABD güçlerinin deniz ablukası kapsamında yönünü değiştirdiği ticari gemilerin toplam sayısı 55’e yükseldi. CENTCOM ayrıca iki geminin etkisiz hale getirildiğini, iki gemiye ise müdahale edilerek belirlenen kurallara uymalarının sağlandığını bildirdi.
Hürmüz’de saldırılar tansiyonu yükseltiyor
Bölgedeki askeri hareketlilik sürerken enerji altyapısına yönelik saldırılar da devam ediyor. Birleşik Arap Emirlikleri, İran’ın cumartesi günü Hürmüz Boğazı’nda Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi’ne ait bir tankere füze saldırısı düzenlediğini açıkladı.
Öte yandan İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’daki bir petrol rafinerisi ile Yemen’in Kızıldeniz kıyısındaki El-Mekke liman kentinde bulunan bazı tesislere yönelik saldırıları üstlendi.
Artan saldırılar, bölgedeki enerji arzına ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşırken Hürmüz Boğazı’nın geleceği üzerindeki belirsizliği de artırıyor.
Hürmüz’de gemi trafiği sert düştü
Gemi takip platformu Kpler’in verileri, boğazdaki geçişlerin kriz öncesine kıyasla ciddi ölçüde azaldığını gösteriyor. Hürmüz Boğazı’ndan günlük geçen gemi sayısı sekize kadar geriledi.
Kriz öncesinde küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birinin ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki aksama, enerji piyasaları açısından kritik bir risk oluşturuyor.
Petrol fiyatları yükselişe geçti
ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanabileceğine yönelik endişeler petrol fiyatlarını da yukarı taşıdı.
Brent petrol vadeli kontratları yüzde 1,1 yükselerek varil başına 84,45 dolara çıkarken, Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) fiyatı yüzde 1 artışla 78,98 dolara ulaştı.
ING Bank Emtia Stratejisi Başkanı Warren Patterson ise yayımladığı değerlendirmede, Washington ile Tahran arasındaki güven sorununun oldukça derin olduğuna dikkat çekti. Patterson, mevcut temaslara rağmen sürecin yeniden bozulması ve gerilimin tekrar yükselmesi ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.