İran’daki savaş henüz başlamadan İspanya Başbakanı Pedro Sanchez buna karşı çıkmaya kararını vermişti. Aralık ayında Sanchez’in yardımcıları istihbarat raporlarını okuyordu. Bu raporlar, Başkan Trump’ın İran’la savaşa giden bir rota çizdiğini değerlendiriyordu. Avrupa’nın enerji tedariki ve ekonomisi üzerindeki karmaşık sonuçları analiz ederken, patronlarının Trump’ın tepkisi ne olursa olsun buna yüksek sesle karşı çıkacağını zaten biliyorlardı. Geçen yıl boyunca Avrupa’nın büyük kısmı Trump karşısında adeta diken üstünde yürüdü. Sanchez ise alternatif bir taktiği deniyor: Trump diplomasisinde “Sadece Hayır De” teorisi. Ona göre Batı ittifakının, Amerika’nın müttefiklerinin Trump’la olan anlaşmazlıklarını açıkça dile getirmesi, onun etrafında sessizce dolaşmalarından daha sağlıklı.
Avrupalılar için bir sembol haline geldi
ABD ve İsrail’in İran’la yürüttüğü savaş küresel ekonomi boyunca şok dalgaları yaratırken, 54 yaşındaki Sosyalist Sánchez basit bir slogan benimsedi: “no a la guerra”, yani “savaşa hayır.” Avrupa’daki diğerlerinin aksine, Trump’ın öfkesine rağmen ABD ordusunun bu savaş için ülkesinin hava üslerini kullanmasına izin vermeyi reddetti. Avrupa meselelerinde nadiren etkili olan İspanya, kıtanın bir ABD başkanına karşı durmaktan çekinmesine öfkelenen Avrupalılar için bir sembol haline geldi. Trump’ın Grönland’a yönelik tehditleri ve İran savaşının seçmenler arasındaki popüler olmaması, daha fazla Avrupalıyı onun duruşuna yaklaştırdı.
“İran’daki savaş büyük bir hata”
Wall Street Journal’a konuşan Sanchez, “İyi müttefikler iyi arkadaşlar gibidir. Ne olursa olsun birbirimize gerçeği söyleriz. Bana göre İran’daki bu savaş dünya için ve dolayısıyla ABD için büyük bir hata. Kararların giderek daha fazla dürtülerle alındığı bu dünyada, İspanya olarak biz bunun tersini sunuyoruz: Öngörülebilirlik sunuyoruz” dedi. Avrupalı liderlerin çoğu son bir yıldır Trump’ı kazanmak için saygı ve iltifat yolunu denedi ancak Beyaz Saray küresel sonuçları ağır olan kararlar alırken kaygılarının göz ardı edildiğini gördüler.
Bu temkinli yaklaşım, İran savaşının kayıplarından biri gibi görünüyor. Bazıları şimdi Sanchez’in yaklaşımına doğru yöneliyor ve Trump’ın NATO müttefiklerinin Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaya yardım etmesi yönündeki baskısını reddediyor. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, “Almanya bu savaşın parçası değil ve biz de parçası olmak istemiyoruz,” dedi. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise, “İtalya bu savaşa katılmıyor ve katılmayı da düşünmüyor” ifadelerini kullandı. Her iki muhafazakar lider de Avrupa’da Trump’a daha yakın isimler arasında görülüyordu.
Trump’ın Avrupa’da popülerliği düşüyor
Trump’la iyi geçinmeye çalışmak kıtada giderek daha az popüler hale geliyor. Şubat ayında yayımlanan Polling Europe anketine göre Avrupalıların yalnızca yüzde 25’i artık ABD’yi dost bir güç olarak görüyor. Bu oran iki yıl önce yüzde 61’di. İspanya’da ise aralık ayında yapılan bir YouGov anketine göre seçmenlerin yüzde 77’si, savunma harcamalarını artırmazsa İspanya’ya ambargo uygulamakla tehdit eden Trump’ı onaylamıyor. Trump bu ayın başlarında Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, “İspanya berbat. İspanya ile tüm ticareti keseceğiz. İspanya’yla hiçbir işimiz olsun istemiyoruz” dedi.
Bu anlaşmazlık, sekiz yıllık iktidarın ardından ülke içindeki popülaritesi düşmüş olan Sanchez için faydalı oldu. Trump’ın ötesinde, Elon Musk ile de karşı karşıya geldi; X’in sahibini ve diğer sosyal medya liderlerini “algoritmaları toplumumuzu zehirlerse” sorumlu tutacağına söz verdi. Ayrıca Sanchez Avrupa’da, İsrail’in Gazze ve Lübnan’daki savaşlarının en açık sözlü eleştirmenlerinden biri.
Trump’ın tehditlerini önemsemiyorlar
Geçen yıl diğer bazı Avrupa hükümetlerinden yetkililer özel olarak, özellikle savunma harcamalarını artırmayı reddetmesi nedeniyle İspanyol liderin yapıcı olmadığını söyledi. İspanya, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) içinde Trump’ın savunma harcamalarını gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 5’ine çıkarma talebini reddeden tek üyeydi. Berlin ve Paris gibi başkentlerde yetkililer, Sanchez’in Trump’la çatışmadan kaçınmak için verilen çabaları tehlikeye attığını, bunun Trump’ı bir ticaret savaşı başlatmaya, Ukrayna’yı terk etmeye ya da NATO’yu sarsmaya itebileceğini söyledi.
Diğer Avrupalı liderler, Ukrayna’dan Grönland’a kadar transatlantik ilişkilerdeki krizleri nasıl yöneteceklerini tartıştıkları sohbetlerde onu dışladı. İspanyol yetkililer ise Trump’ın ülkeyi cezalandırma tehditlerini omuz silkip geçiyor. Çünkü tek bir Avrupa Birliği üyesine ambargo uygulayamayacağından eminler. AB bir blok olarak ticaret yapıyor. İspanya’da çoğu milenyum kuşağından oluşan ekip arasında, Trump’ın düşündüğü kadar güçlü kozlara sahip olmadığı hissi hakim.
İspanya’da yaşayan ABD’liler iki katına çıktı
Sanchez’in işaret ettiği gibi, ABD İspanya’ya ithal ettiğinden daha fazla ihracat yapıyor. İspanya lideri, “Geçici bir anlaşmazlığımız var ancak ABD ile İspanya arasındaki ilişkinin her zamankinden daha yakın olduğunu düşünüyorum. Amerikalılar İspanya’yı seviyor” ifadelerini kullandı. Nitekim, onun döneminde İspanya’da yaşayan Amerikalıların sayısı yaklaşık iki katına çıktı. Yaklaşık 80 bin doğuştan Amerikalı İspanya’da yaşıyor. Bu sayı öğrencileri, çifte vatandaşları, kısa süreli sözleşmeyle çalışanları veya yakın gelecekte ABD’ye dönmeyi planlayanları tam olarak kapsamıyor.