SpaceX’te işe girmek, şirketin kurucusu Elon Musk’a göre “olağanüstü yetenek” gerektiriyor. Hatta Musk’ın bu yılın başlarında yaptığı açıklamaya göre, özgeçmişinizin bizzat kendisi tarafından incelenmesi de gerekiyor. Musk, 2002 yılında insanları çok gezegenli bir tür haline getirme vizyonuyla SpaceX’i kurdu. Şirket, dünyanın en üretken roket fırlatıcısı konumunda ve aynı zamanda alçak Dünya yörüngesindeki en büyük uydu ağını işletiyor. Artık halka açık bir şirket olan SpaceX’in yaklaşık 22 bin tam zamanlı çalışanı bulunuyor ve şirket çok sayıda yeni çalışan arıyor. Yaklaşık 2 bin 500 açık pozisyon var. Bu insanların neredeyse tamamı, insanları Dünya’nın ötesindeki yolculuklara göndermenin Dünya’da büyük fedakarlıklar gerektirdiğinin farkında: ne kadar zeki olduğunuzu göstermek, her teknik süreci daha verimli hale getirmek ve ofiste uzun saatler çalışmak.
Bunun yanı sıra Musk’a karşı sadakat de gerekiyor. Şirketin yöneticilerinden biri, bir grup çalışanın Musk’ın siyasi içerikli tweet’lerini ve şirketi temsil ediş biçimini eleştiren açık bir mektup yayımlamasının ardından 2022’de çalışanlarına, “SpaceX Elon’dur ve Elon da SpaceX’tir” demişti. İş adayları, SpaceX’e bağlılığın yalnızca şirketin büyük gezegenler arası hedefleriyle ilgili olmadığını anlamalı; bu bağlılık aynı zamanda Musk tarafından şekillendirilen şirket kültürüne uyum sağlamayı da gerektiriyor.
Uzay hayali
Ancak işe alım uzmanlarına, danışmanlara ve iş görüşmesine giren kişilere göre insanları şirkete çeken asıl unsur uzay keşfi hayali. Musk da çalışanlara neden orada olduklarını hatırlatmak için bu hayale düzenli olarak başvuruyor. Musk bu yaz şirket çapında düzenlenen bir toplantıda, yaygın biçimde tekrarlanan bir düşünceyi yineleyerek çalışanlara şöyle dedi: “Hayat yalnızca birbiri ardına sorun çözmekten ibaret olamaz. Geleceği dört gözle beklemenizi sağlayacak şeylerin olması gerekiyor. Ve bence uzayda yolculuk edebilen bir medeniyet olmak, gelecek için yapabileceğimiz en ilginç şey. Star Trek’i gerçeğe dönüştürmek demek.”
Bunu gerçekleştirme yolunda hayata geçirilmesi gereken pek çok hedef var. SpaceX’in 11 binden fazla Starlink uydusundan oluşan ağı, dünyanın her noktasını internete bağlamayı amaçlıyor. Şirketin geliştirmekte olduğu dev Starship roketinin ise Ay’da ve ardından Mars’ta bir insan üssünün kurulmasını başlatması hedefleniyor. Şirket ayrıca yapay zeka için veri merkezi olarak hizmet verecek uydular üretiyor. Nihai Dünya’yı Güneş enerjisinin büyük bir bölümünden yararlanan bir gezegen haline getirmek.
SpaceX bu hedeflere ulaşmak için beklenen havacılık ve uzay mühendisleri ile yazılım geliştiricilerinin yanı sıra teknisyenler, kaynakçılar, uzay giysisi tasarımcıları ve baristalardan oluşan geniş bir çalışan kadrosuna sahip. Havacılık ve uzay sektöründe işe alım yapan Space Crew’ün analizine göre SpaceX, mühendislik pozisyonlarında sektör ortalamasının biraz altında ücret ödüyor. SpaceX, pozisyonlarını Space Crew’ün iş platformu üzerinden tanıtıyor) Buna karşılık SpaceX, yazılım alanındaki pozisyonlarda sektördeki rakiplerinden daha yüksek ücret sunuyor; yaklaşık 15 bin ila 25 bin dolar daha fazla olmak üzere, ücretler yıllık 141 bin ila 198 bin dolar arasında değişiyor.
Çalışanlara hisse imkanı
Çalışanlar açısından önemli avantajlardan biri de hisse senedine erişim: ya hisse satın alma hakkı ya da zaman içinde hak edilecek kısıtlı hisse senedi birimleri şeklinde ödeme. Bu tür avantajlar, kendi alanlarındaki ortalamanın altında maaşları kabul edebilecek çalışanlar için ek bir ücretlendirme biçimi olarak tanıtılıyor. Şirket halka açıldığında, birçok çalışan kağıt üzerinde bir anda zenginleşti.
Gerçekten uzaya giden makinelerin üzerinde çalışmak istiyorsanız, çalışabileceğiniz az sayıdaki yerden biri burası. Space Crew’e göre SpaceX sektördeki en büyük şirket ve en fazla işe alım yapan şirket; en yakın rakibi Blue Origin’e kıyasla yüzde 50 daha fazla açık pozisyona sahip. Şirket ayrıca bu yaz, tarihin en büyük halka arzında 85 milyar dolar toplamasının ardından işe alımları hızlandırıyor. Bu kapsamda, Tesla ile ortaklaşa Teksas’ın Grimes County bölgesinde yeni bir çip üretim tesisi kurmak ve Louisiana’da Starship için kısa süre önce duyurulan bir fırlatma tesisi gibi büyük genişleme projelerinde çalışacak personel aranıyor. SpaceX ayrıca yeni yörüngesel veri merkezi filosunu geliştirirken Teksas’ın Bastrop kentindeki iş gücünü de genişletiyor.
SpaceX’te işe alınmanın belki de en önemli şartı ABD vatandaşı veya yasal daimi ikamet sahibi olmak. Roketler, kıtalararası balistik füzelerinkine benzer tasarımlar kullandığından, bu teknoloji hükümet tarafından sıkı biçimde düzenleniyor. Şirket, bu gereklilikleri daha kolay karşılayabilmek amacıyla yalnızca Amerikalıları veya yeşil kart sahiplerini işe almayı tercih etti; bu karar tartışmalara yol açtı.
“Zeki insanlar öğrenir”
Space Crew’ün analizine göre uygulamalı deneyim nihayetinde SpaceX’in işe alım uzmanları için ileri derecelerden daha önemli. SpaceX Operasyon Direktörü Gwynne Shotwell de zekanın önemli olduğunu söyledi. 2023’te Goldman Sachs tarafından düzenlenen bir konferansta, “Bir tür ham, doğuştan gelen zekaya sahip olmanız gerekiyor. Bir alanda mutlaka becerikli olmanız gerekmiyor çünkü zeki insanlar öğrenir” dedi.
İşe alım söz konusu olduğunda bu değerin altı özellikle çiziliyor. Şirket yönetimi, işe alım uzmanlarına yeni bir adayın, işe alımı yapan kişiden daha zeki olma potansiyeline sahip olup olmadığını değerlendirmeleri gerektiğini sık sık hatırlatıyor. Bloomberg’in haberine göre Tina Zhao bu yıl SpaceX’te yazılım mühendisi olarak çalışmak üzere mülakata girdi ve şu anda Alphabet’in sahibi olduğu bir şirkette çalışıyor. Zhao, SpaceX’teki mülakatı yapan kişinin önceki deneyimlerinin ayrıntılarıyla, özellikle de kaybolmuş verileri kurtarmak için çalıştığı dönemle çok ilgilendiğini söyledi. Zhao, “Projelerimi ve geçmişimi gerçekten anlamak için mülakata çok fazla zaman ayırdıklarını hissettim” dedi.
Bunun nedeni, Shotwell’in de belirttiği gibi şirketin adayların önceki işlerinde elde ettikleri başarıları ortaya koymalarını istemesi. Goldman Sachs konferansında, “Başka bir yerde başarılı olduysanız, SpaceX’te de başarılı olmanız muhtemel. Bu nedenle mülakatlarda gerçekten çok iyi yaptığınız bir şeyden bahsetmenizi istiyoruz” dedi.
Çalışanlar ayrıca Musk’ın kendisinden gelecek bir müdahaleye hazırlıklı olmalı. Dünyanın en zengin insanı, projelere düzenli olarak müdahil oluyor. 2019 yılında, SpaceX’in yolcu uzay aracı Crew Dragon üzerinde çalışan çalışanlardan bir cumartesi sabahı erken saatte toplantı için ofise gelmelerini talep etti. Toplantıya geç gelen Musk gruba, teslim tarihlerine yetişmek için hep birlikte çok çalışmak zorunda olduklarını ve projede çok fazla kişinin çalıştığını söyledi. Bu durum, görevi mümkün olduğunca güvenli bir şekilde yerine getirmeyi öncelik olarak gören çalışanları tedirgin etti.
Taciz ve işten çıkarma iddiaları
2024 yılında sekiz eski çalışan, şirketi cinsel taciz vakalarını uygun şekilde ele almamakla ve ihbar edenlere misilleme yapmakla suçlayarak şikayette bulundu ve Kaliforniya eyalet mahkemesinde bir dava açtı. İddialar arasında şirketteki erkeklerin kadınlara müstehcen şakalar yaptığı, açıkça dekoltelerine baktığı ve kadınların biyolojik olarak mühendis olamayacaklarını söylediği gibi durumlar yer aldı. SpaceX’in iş kurulunun yetki alanına girmediğini savunması üzerine çalışanların ABD iş kuruluna açtığı dava reddedildi. Şirket, Kaliforniya’daki hukuk davasını tahkime götürmeye çalışıyor.
Bu eski çalışanlar, söz konusu kültürü gün yüzüne çıkardıkları için işten atıldıklarını iddia ettiler. İki yıl önce, Musk’ın tweet’lerini kınayan bir açık mektup yazmışlar ve “Elon’ın kamusal alandaki davranışları bizim için sık sık dikkat dağınıklığına ve utanç kaynağına dönüşüyor” demişlerdi. Hemen işten çıkarılmışlardı. Yeni işe alınanlar bunu şirket el kitabında yazılı olarak bulamayacak olsa da bu adım SpaceX çalışanlarına net bir mesaj verdi: Elon Musk hakkında olumsuz hiçbir şey söylemeyin.