ABD Başkanı Donald Trump, İran’a karşı yürütülen savaşı desteklemeyen Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) üyelerinden ABD askerlerini çekip daha destekleyici ülkelere kaydırmayı değerlendiriyor. Wall Street Journal’ın iddiasına göre Trump ayrıca ABD’yi NATO’dan tamamen çekmeye çalışmayı da düşünüyor.
Öne çıkanlar
• Trump yönetimi, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşı desteklemediğini düşündüğü ülkelerde konuşlu Amerikan askerlerinin çekilmesini ve bunların, çatışma sırasında daha yardımcı olarak görülen ülkelere taşınmasını değerlendiriyor.
• Gazeteye göre bazı NATO üyelerine yönelik olası bu “cezalandırma”, Beyaz Saray’da dolaşımda olan birkaç seçenekten biri.
• Çarşamba günü Trump ile kapalı kapılar ardında görüşen NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, CNN’e verdiği röportajda gazetenin haberinin doğruluğu hakkında yorum yapmadı. Ancak Rutte, Trump ile çok “dürüst” ve “açık” bir görüşme yaptıklarını söyledi.
• Trump ve Rutte’un görüşmesi, Basın Sözcüsü Karoline Leavitt’in Trump’ın NATO’dan çekilmeyi değerlendirdiğini söylemesinin ardından geldi. NATO, 32 üyeli ve bünyesindeki ülkeler için kolektif askeri savunma sağlayan bir ittifaktır.
• Ancak 2023 tarihli bir yasaya göre Trump, ABD’yi tek taraflı olarak NATO’dan çekemez. Çekilme için ABD Senatosu'nun üçte iki çoğunluğunun onayı (şu anda en az 14 Demokratın desteği dahil) ya da ABD Kongresi’nin resmi bir kararı gerekir.
• Bu yasa, Trump’ın Dışişleri Bakanı olan ve o dönem Florida Senatörü olan Marco Rubio tarafından da desteklenmişti. Rubio kısa süre önce Fox News’e verdiği demeçte, İran ile savaştan sonra “ABD’nin NATO ile ilişkisini yeniden gözden geçirmek zorunda kalacağını” söyledi.
Hangi NATO ülkeleri Trump’ın İran savaşını destekledi?
Kanada, Çekya, Arnavutluk, Kuzey Makedonya, Litvanya ve Letonya; ABD ve İsrail’in İran’a karşı gerçekleştirdiği saldırılara destek mektupları yayımlayan NATO ülkeleriydi.
Arka plan
Trump, İran kıyıları açıklarında yer alan ve petrol akışı açısından kritik öneme sahip bir ticaret boğazı olan Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü ele alma konusunda NATO desteğini toplayamadı. ABD Başkanı, savaşta daha aktif rol almamaları nedeniyle özellikle Birleşik Krallık ve Fransa’yı eleştirdi. Sürece dahil olmayan Avrupalı müttefiklerin ABD’den petrol satın almaları ya da “biraz gecikmiş cesaretlerini toplayıp Hürmüz Boğazı’na giderek kontrolü ele almaları” gerektiğini söyledi. İtalya ve İspanya ise savaşa karşı sert tutumlar aldı. İspanya ayrıca geçen ay Beyaz Saray’ın, ABD’nin İspanyol askeri üslerini kullandığı yönündeki iddiasını reddetti.