Milyonlarınız, hatta milyarlarınız olabilir. Arazileriniz, villalarınız, dükkânlarınız, fabrikalarınız, hisse senetleriniz, tahvilleriniz vardır. Kâğıt üzerinde son derece zenginsinizdir. Ama yarın sabah ödemeniz gereken bir borcu karşılayacak nakdiniz yoksa bütün bu servet sizi kurtaramayabilir.
Çünkü servet başka, likidite başka. Zengin olmakla ödeme gücüne sahip olmak aynı şey değildir.
Bugün Türkiye’de yaşanan ekonomik sıkışıklık bu gerçeği yeniden hatırlatıyor.
Yüksek enflasyon, pahalı finansman, zayıflayan talep, yavaşlayan büyüme, birçok sektörde durma noktasına gelen satışlar ve reel olarak aşınan varlık değerleri…
Gayrimenkulünüzün ilan fiyatı yükseliyor olabilir. Ama alıcı yoksa, aylarca satamıyorsanız, üstelik enflasyon karşısında değeri eriyorsa o fiyatın size ne faydası var?
Bir dükkânınız vardır, kiracısı ödeme yapamaz. Fabrikanız vardır, siparişler azalmıştır. Araziniz değerlidir ama alıcı çıkmaz. Hisseleriniz vardır, fakat en ihtiyaç duyduğunuz anda zararına satmak zorunda kalırsınız.
Varlığınız çoktur ama nakdiniz yoktur. İşte gerçek tehlike burada başlar.
Türkiye bir İsviçre, Londra veya Singapur değil
Türkiye’nin muazzam potansiyeli, girişimci insanları, üretim kapasitesi ve stratejik avantajları var. Ancak ekonomik öngörülebilirlik bakımından İsviçre, Birleşik Krallık veya Singapur ile aynı koşullarda değiliz.
Uzun yıllardır enflasyon, kur dalgalanmaları, faiz şokları, finansmana erişim güçlükleri ve güven kaybı dönemlerini tekrar tekrar yaşıyoruz.
Dolayısıyla başka ülkelerde makul görülebilecek yatırım ve borçlanma stratejileri Türkiye’de ciddi riskler doğurabilir.
Türkiye’de servet yönetimi yalnızca yatırım değil, aynı zamanda kriz yönetimidir.
Normal zamanlarda varlıklarınızı büyütürsünüz. Kriz dönemlerinde ise önceliğiniz ayakta kalmak, nakit akışınızı korumak ve değerli varlıklarınızı yok pahasına satmamaktır.
Sakın ola ki bankaya mecbur kalmayın
Özellikle yüksek faiz dönemlerinde en büyük tehlike, acil nakit ihtiyacını pahalı banka kredileriyle karşılamak zorunda kalmaktır.
Bir zamanlar makul maliyetlerle kullandığınız finansmanı bugün çok daha yüksek faizlerle yenilemeniz gerekebilir. Faaliyet geliriniz finansman giderlerinizi karşılamıyorsa borç artık büyümenin değil, servet kaybının aracına dönüşür.
Bankalar elbette gereklidir. Doğru zamanda, uygun maliyetle kullanılan kredi yararlıdır.
Ama bankadan kredi kullanmak başka, bankaya mecbur kalmak bambaşkadır.
En kötü pazarlığı, paraya en fazla ihtiyaç duyduğunuz anda yaparsınız.
Üç altın kural
Birincisi, nakit akışınızı neredeyse her gün kontrol edin. Önünüzdeki üç, altı ve on iki ayın gelirlerini, giderlerini, borç vadelerini hesaplayın. Kâğıt üzerindeki kârınıza değil, kasanıza gerçekten giren paraya bakın.
İkincisi, bütün servetinizi taşınmaza bağlamayın. Gayrimenkul, arazi ve uzun vadeli yatırımlar değerlidir. Ama acil ihtiyaçlarınızı karşılayacak, kolay erişilebilir, mümkünse farklı para birimleri ve araçlar arasında dengelenmiş bir likidite rezerviniz mutlaka bulunsun.
Üçüncüsü, zorunlu satıcı durumuna düşmeyin. Büyük servet kayıpları bazen yanlış yatırım yapmaktan değil, doğru yatırımları yanlış zamanda satmak zorunda kalmaktan kaynaklanır.
Türkiye’de yalnızca iyimser senaryoya göre plan yapmayın. Satışlar altı ay durursa, kiralar gecikirse, faizler yüksek kalırsa, döviz yükselirse ne yapacaksınız?
Kriz, nakdi olan için fırsattır
Kriz dönemlerinde herkes nakit ararken, likiditesi güçlü olanlar kaliteli varlıkları cazip fiyatlarla satın alabilir. Başkalarının zorunlu satışları, hazırlıklı yatırımcılar için fırsata dönüşebilir.
Ama bunun için sabır, disiplin ve güçlü bir nakit pozisyonu gerekir.
Unutmayın, nakit tutmanın da enflasyon karşısında maliyeti vardır. Mesele bütün serveti nakitte bekletmek değil, doğru dengeyi kurmaktır.
Milyarlık servetiniz olabilir. Ama yarın sabah ödemeniz gereken bir milyon için bankanın kapısında yüksek faizli kredi arıyorsanız, finansal özgürlüğünüzü kaybetmişsiniz demektir.
Cash is King.
Türkiye’de bu söz yalnızca bir finans ilkesi değil, bir hayatta kalma stratejisidir.
Servet size itibar kazandırır. Nakit ise özgürlük, pazarlık gücü ve zaman kazandırır.
Ve kriz geldiğinde en güçlü olan, en fazla varlığı bulunan değil, en az mecburiyeti olan kişidir.