Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), gıda ürünlerinin uluslararası fiyatlarındaki aylık ve yıllık değişimleri mercek altına alan kapsamlı raporunu yayımladı. Üç farklı veri setinin ortaya koyduğu tabloya göre, FAO Gıda Fiyat Endeksi, 2025 yılını 2024 ortalamasının yüzde 4,3 üzerinde, 127,2 puan ortalamasıyla tamamladı.
Yıllık bazdaki bu yükselişin ana motoru, küresel arz sıkıntıları yaşayan bitkisel yağlar ve güçlü ithalat talebi gören süt ürünleri oldu. Buna karşın tahıl ve şeker fiyatlarındaki sert düşüşler, genel endeksteki artışı sınırladı.
Aralık ayında ibre aşağı döndü
Yılın geneli artışla kapanırken, son ayda gevşeme sinyalleri görüldü. FAO Gıda Fiyat Endeksi, Aralık 2025’te bir önceki aya göre yüzde 0,6, bir önceki yılın aynı ayına göre ise yüzde 2,3 düşüşle 124,3 puana geriledi. Bu seviye, Mart 2022'de görülen tarihi zirvenin yüzde 22,4 altında kalmaya devam ediyor.
Aralık ayındaki düşüşte; süt ürünleri, et ve bitkisel yağ fiyatlarındaki geri çekilme, tahıl ve şeker fiyatlarındaki artışı baskılayarak belirleyici rol oynadı.
Tahıllarda zıt yönlü rüzgarlar: Yıllık düşüş, aylık artış
Endeksin en ağırlıklı kalemi olan tahıllarda karmaşık bir seyir izlendi. FAO Tahıl Fiyat Endeksi, aralık ayında kasıma göre yüzde 1,7 artarak 107,3 puana yükseldi.
Yükselişin Nedenleri: Karadeniz buğday ihracatına ilişkin yeniden alevlenen endişeler buğday fiyatlarını desteklerken; Brezilya ve ABD’de güçlü seyreden etanol üretimi ve sağlam ihracat talebi mısır fiyatlarını yukarı çekti.
Baskılayan Unsurlar: Arjantin ve Avustralya’dan gelen yüksek rekolte haberleri buğdaydaki yükselişi sınırladı.
Yıllık Tablo: Tüm bu aylık hareketlere rağmen endeks, 2025 genelinde bir önceki yıla göre yüzde 4,9 düşüşle 107,9 puan ortalamasında kaldı. Bu, 2020'den bu yana görülen en düşük yıllık ortalama oldu.
Pirinçte Sert Düşüş: Asya pazarındaki bol ihracat arzı ve rekabet, pirinç fiyatlarını yıllık bazda yüzde 35,2 aşağı çekti.
Bitkisel yağlarda 3 yılın zirvesi
Yılın "zam şampiyonu" bitkisel yağlar oldu. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, 2025 yılını bir önceki yıla göre yüzde 17,1 artışla tamamlayarak son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
Aralık ayında endeks yüzde 0,2’lik sınırlı bir düşüşle 164,6 puana geriledi. Amerika kıtasındaki bol ihracat arzı soya yağı fiyatlarını, Avustralya ve Kanada’daki üretim artışı ise kolza yağı fiyatlarını aşağı çekti. Ancak Güneydoğu Asya’daki mevsimsel üretim yavaşlaması nedeniyle palm yağı fiyatlarının artması, endeksteki düşüşün derinleşmesini engelledi.
Süt ürünlerinde Avrupa etkisiyle aralık freni
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, 2025 yılı genelinde güçlü küresel talep sayesinde yüzde 13,2 artış kaydetti. Ancak aralık ayında tablo tersine döndü ve endeks aylık bazda yüzde 4,4 geriledi.
Bu sert aylık düşüşün temel nedeni, Avrupa’da mevsimsel olarak artan krema arzının tereyağı fiyatlarını aşağı çekmesi oldu. Okyanusya’da süt üretiminin zirve yapmasıyla Tam Yağlı Süt Tozu (WMP) fiyatları da geriledi. Peynir fiyatları ise Yeni Zelanda’daki güçlü duruşa rağmen Avrupa’daki zayıf ihracat talebiyle gevşedi.
Et fiyatları: Avustralya'daki kuraklık fiyatları vurdu
FAO Et Fiyat Endeksi, aralık ayında yüzde 1,3 düşerken, yıllık bazda yüzde 5,1 artışla 123,2 puan oldu. Yıllık artışta hayvan hastalıkları ve jeopolitik gerilimler etkili oldu.
Aralık ayındaki düşüşün detaylarında ise ilginç bir veri öne çıktı: Avustralya'daki kuraklık nedeniyle üreticilerin hayvanlarını elden çıkarması (sürü tasfiyesi), kesime giden hayvan sayısını artırdı. Bu arz bolluğu, sığır eti fiyatlarını dünya genelinde düşürdü. Kümes hayvanı fiyatları da bol arz nedeniyle gerilerken, domuz eti fiyatları AB'deki zayıf talep nedeniyle düştü.
Şeker: Brezilya üretimi düşürdü, fiyatlar zıpladı
FAO Şeker Fiyat Endeksi, üç aylık düşüş serisinin ardından aralıkta yüzde 2,4 artışla 90,7 puana çıktı.
- Aylık Artışın Nedeni: Dünyanın en büyük üreticisi Brezilya’nın güney bölgelerinde şeker kamışı ezme faaliyetlerinin azalması ve üretimin düşmesi fiyatları yukarı itti. Hindistan’daki olumlu hasat beklentileri ise fiyatların daha fazla artmasını engelledi.
- Yıllık Tablo: Aylık toparlanmaya rağmen şeker, 2025 yılını 2024’e göre yüzde 17 düşüşle tamamladı. Bol küresel arz, şekerin 2020'den bu yana en düşük yıllık ortalamayı görmesine neden oldu.