Çin, özel şirketlerde çalışan önde gelen yapay zeka profesyonellerine yönelik seyahat kısıtlamalarını, kilit personelin ailelerini de kapsayacak şekilde genişletti. Böylece kritik bilgi birikimi ve bilgilerin ABD’ye çıkışını önlemeye yönelik tedbirler daha da sıkılaştırılmış oldu. Bloomberg'e konuşan kaynaklara göre hükümet kurumları kısa süre önce genişletilen kısıtlamaları, önde gelen startup kurucularının yanı sıra yapay zeka ile bağlantılı alanlarda stratejik öneme sahip şirketlerin yöneticilerini de kapsayan etkilenen kişilere bildirmeye başladı. Bu kişilere göre çalışmalarının devlet güvenliği açısından hayati önem taşıdığı değerlendirilen bazı yapay zeka ve çip yöneticilerinin eşleri ve çocukları gibi doğrudan yakınlarının, kısa süreli seyahatler için bile ülkeden çıkmadan önce Pekin’den onay alması artık gerekiyor.
Bu durum girişimciler, araştırmacılar ve yöneticileri kapsayan Çin’in en etkili teknoloji yeteneklerinin hareket özgürlüğüne yönelik mevcut kısıtlamaların genişletilmesi anlamına geliyor. Bu yeni uygulama doğrudan bir seyahat yasağı olmasa da zaten benzeri görülmemiş kısıtlamalarla karşı karşıya olan teknoloji sektörü üzerinde caydırıcı bir etkiyi daha da artırması muhtemel. Bloomberg'in mayıs ayında bildirdiğine göre Çin, bu yılın başlarından itibaren Alibaba ve DeepSeek gibi özel şirketlerdeki üst düzey yapay zeka profesyonellerinin seyahatlerini kısıtladı. Bu durum, Pekin’in yapay zeka ve çip üretiminde büyük ilerlemeler kaydederken teknolojisini koruma konusundaki kararlılığını yansıtıyor.
Yakın kaynaklara göre söz konusu kişilerin tamamının ailelerinin yeni kurallara uymak zorunda olup olmadığı belirsiz. Çin ayrıca, 15 Eylül’de yürürlüğe giren ve cezai soruşturmalardan ülkenin sanayi ve teknoloji güvenliğinin olası ihlallerine kadar çeşitli durumlarda yurt dışına çıkış yasaklarının uygulanmasını düzenleyen kuralları da ayrı olarak hayata geçiriyor.
Konuyu hassas bir mesele hakkında konuştukları için isimlerinin açıklanmamasını isteyen kişilerin aktardığına göre Pekin’in planı, zaman içinde ilgili kişileri listeye eklemek. Bu kişilerden ikisi, hükümet kurumlarının birkaç kişiye aile üyelerinin yurt dışı seyahatleri için de onay alınması gerektiğini şimdiden bildirdiğini söyledi.
ABD yatırımcılarını sınırlandırmak istiyor
Pekin, önde gelen üniversitelerdeki araştırmacılardan nükleer bilim insanlarına ve devlet şirketlerinin yöneticilerine kadar kilit personel üzerinde yıllardır seyahat kısıtlamaları uyguluyor ve bu kişilerin aileleri de benzer şekilde bu kısıtlamalardan etkileniyor. Ancak hükümet şimdi özellikle özel sektördeki yetenekleri hedef alıyor. Zira seçkin yapay zeka ve teknoloji mühendisleri dünyanın ikinci büyük ekonomisi açısından stratejik varlıklar olarak değerlendiriliyor. Çin’in üst düzey yapay zeka yeteneklerinin önemli bir bölümü ChatGPT sonrası dönemde ortaya çıktı ve bunların çoğu ülkenin teknoloji devlerinde veya özel girişimlerinde yetişti.
Çinli yetkililerin, kilit teknoloji ve yeteneklerin ülke dışına çıkabileceğine ilişkin endişeleri, Meta'nın Manus’u 2 milyar dolara satın almasının ardından yoğunlaştı. Hükümet ABD’li şirkete anlaşmadan geri adım atmasını emretti. Bunun yarattığı sonuçların bir parçası olarak Pekin, hassas teknoloji şirketlerine yönelik ABD yatırımlarını sınırlandırmak için harekete geçti. Yapay zeka personelinin hareketlerini kısıtlama planı küresel hedefleri olan mühendisleri kariyerlerinin daha erken dönemlerinde ülkede kalmak ile yurt dışına gitmek arasında seçim yapmaya zorlayabilir.