Teknoloji ve yapay zeka, geleneklerine sıkı sıkıya bağlılığı ile bilinen spor dallarındaki alışkanlıkları bile değiştiriyor. Bu değişikliğin başlangıç düğmesine basanlardan biri de Rapsodo. Spor performansı ölçüm ve analitiği pazarında, veri bilimi odaklı yazılımlar geliştiren şirket, kamera ve radar kombinasyonundan oluşan donanımlarıyla bir sporcunun “Ben daha iyi nasıl olabilirim?” sorusuna yanıt buluyor.
2011 yılında Singapur’da kurulan şirketin geçmişi aslında şirketin kurucusu ve CEO’su Batuhan Okur’un kendi golf deneyimlerine dayanıyor. “Zihni sinir modu” hep açık olan Okur, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Elektrik – Elektronik Mühendisliği’nden mezun olduktan sonra 2004 yılında çalışmak için önce ABD’ye sonra da Singapur’a gidiyor, bir dönem de Tayvan’da çeşitli şirketlerde görev alıyor. “O dönemlerde işin stresiyle de olsa gerek, daha sık golf oynamaya başladım” diyor ancak üç boyutlu görmesine engel olan göz rahatsızlığı nedeniyle performansını geliştirmekte zorlanıyor. Attığı topun gittiği yeri görmek için “Atış Monitörü” diyebileceğimiz bir cihaz araştırırken konuştuğu bir golf hocası Trackman markasını öneriyor. Ancak fiyatı 20 bin dolar olunca Okur, “Ben bunu 200 dolara yaparım… Hem de daha yüksek teknolojiye sahip, taşıması kolay ve daha ucuz olanını üretirim” gibi iddialı bir cümleyle cevap veriyor.
İddiasının da arkasında durarak şirketinin temellerini atıyor. 2014 yılı başlarında ilk ürün piyasaya çıkarken şirketin tanınması ve büyümesi 2015’ten sonra oluyor. Bugün, golf sporuna hobi olarak ilgi duyanlardan profesyonel olarak turnuvalarda oynayanlara kadar binlerce kişi oyunlarını geliştirmek ve daha heyecanlı hale getirmek için Rapsodo’nun teknolojilerinden yararlanıyor. Şu an piyasada Rapsodo Golf MLM, MIM2Pro, Beyzbol 2.0, Pro 2.0, Pro 3.0 ürünleri bulunan şirket Ar-Ge çalışmalarına ara vermeden devam ediyor.
Sıra kriket ve futbolda
Başlangıçta golf sporunda çalışmalarına başlayan şirketin geliştirdiği cihazlar, sporcu atışı yaptıktan sonra çok sayıda fotoğraf çekerek görüntüleri, sinyal işleme ile de algoritmaları işliyor (top nereye doğru gidiyor, açısı, hızı, dönüş ekseni nedir gibi…). Daha sonra “uçuş modeli” ile havanın basıncına, sıcaklığına, nemine bağlı olarak bir esneme payı veriliyor. Bu bilgiler Wi-Fi veya Bluetooth aracılığı ile tablete gönderiliyor. Böylece oyun hakkında çok fazla bilgi edinilebiliyor ve ona göre kararlar alınabiliyor.
Okur, golften sonra yine topun hızlı olduğu bir başka spor dalı beyzbola gözünü dikmiş. Kendi hiç oynamamasına, Singapur’da beyzbol topu bile bulamamasına rağmen ABD’den aldığı top ile denemeler yapıyor ve cihaz geliştiriyor. Kamera ve radar teknolojisi kullanarak vuruş ve atış ölçümlerini izleyen Rapsodo, bugün Amerika’daki 30 beyzbol takımı, 175 binden fazla beyzbol oyuncusu ve 7 bin antrenör tarafından oyunlarını bir sonraki seviyeye taşımak için kullanılıyor.
Şirketin gelecekteki odak noktaları arasında kriket ve futbol var. Hızlı atışın yanında futbolda duran toplar üzerine de çalışıyorlar. Şirketin ürettiği cihazlar “Mükemmel atışı” bulmak için avantaj sağlıyor. Bu da oyunun ve oyuncunun değerini artırıyor. Okur, “Topun hızlı olduğu, performansın ölçülebildiği tüm sporlarda Rapsodo adını daha fazla duyacaksınız. Bu alanda patentli teknolojilerimiz var. Dünyada futboldan sonra en çok oynanan oyunun kriket olduğu düşünülürse bizi bekleyen İngiltere, Hindistan, Pakistan, Yeni Zelanda gibi farklı ve önemli yeni pazarlar da var” diyor.
“Baştan başla”
Şirketin CEO’luğunu da üstlenen Okur, hikayesine ne kadar Singapur’da başlasa da bugün dünyanın dört bir tarafına yatırımlarını sürdürüyor. Ar-Ge üssünü Türkiye’de kurma kararı alan şirketin Türkiye’de İstanbul, İzmir ve Ankara’da üç merkezi var. Türkiye’den dünyaya donanım, yazılım ve entegre çözümler ihraç ediyor. Şirket, Türkiye Golf Milli Takımı oyuncularına da cihazdan hediye etmiş. “Türkiye, para kazandığımız değil para harcadığımız bir yer” diyen Okur, burada olmaya devam edeceklerini ancak maliyetlerden dolayı eskisi kadar büyümeyeceklerini söylüyor. Şirket, 80’i Türkiye ofislerinde olmak üzere toplam globalde 200 çalışana sahip. İş kararları ABD’de verilirken Türkiye ve diğer ülkelerdeki çalışanlar bu kararların hayata geçmesini, uygulanmasını sağlıyor. Donanım Singapur’da tasarlanıyor. Ankara ekibi algoritma, İzmir’dekiler yazılım ve mobil uygulamaları yapıyor.
Henüz ortada fikir bile yokken Singapur’daki bir etkinlikte tanıştığı yatırımcı, Okur’un girişimci ruhuna inanarak 680 bin Singapur Doları veriyor. Bu ilk yatırımla işe başlayan Okur’un şirketi bugünlere getirmesi pek de kolay olmuyor. Şirketini kurduğunda 35 yaşında olan Okur, “Öyle 20’li yaşlarda atılmadım girişimciliğe. Uzun bir iş hayatım oldu” diye anlatıyor o günlerde yaşadıklarını: “Çok donanımlıydım ancak işi kurduktan bir yıl sonra hâlâ elimde başarı olarak gösterebileceğim bir şey yoktu. O zaman insan anlıyor, bir şirkette çalışmak başka bir şey, girişimcilik çok başka bir şey… Yatırımcıma ‘Olmuyor, beceremedim, gidip bir şirkette işe gireyim’ dedim. O da ‘Bunu bir eğitim olarak görmen gerekiyor. Baştan başla’ diyerek beni ayağa kaldırdı. O akşam gidip altı çalışanımı işten çıkardım ve sıfırdan bir ekip kurdum. Başarıyı getirecek ekibi kurma konusunda deneyimim vardı artık. Çok çalışarak aştık hepsini.”
Saniyede analiz
Şirket ikinci dönüm noktasını, elde henüz tam çalışmasa da prototipi yapılan ilk ürüne Amerikalı bir şirketin talip olmasıyla yaşıyor. Artık bir saniyede verileri gösteren ama o dönemde dakikalarca beklemeyi gerektiren cihaz için “Yaptığınız ürünü çok beğendik ve lisanslamak istiyoruz, bize devret” teklifi ile geliyorlar. Bir ay sonrası için maaşları ödeyecek parası bile olmayan Okur, yine de teklifi kabul etmeyerek sadece dağıtım konusunda 250 bin dolarlık çek karşılığında anlaşma yapıyor. O parayla da ürünü tamamlıyor. Bin doların altına satışa sunduğu ürün, alanında en çok satılan oluyor. Bugüne kadar sadece iki yatırımcıdan can suyu kıvamında küçük yatırımlar alan şirketin büyük hissesi halen Okur’a ait.
Peki nasıl oluyor da 20 bin dolarlık ürün bin doların altına inebiliyor? Okur, “Onlar Ferrari satıyor ben Toyota” diyerek özetliyor durumu. Golfte bin doların altında fiyat sunabilen Garmin ve Rapsodo var. Orta segmentte yine Rapsodo ürünü SkyTrek ve Unekoor varken üst segmentin iki lideri Trackman ve Foresight. Beyzbolda da yine Trackman ve Sony pazarın hakimi. “Ancak biz o üst segmentte yokuz” diyor Okur. Trackman markası high end (üst düzey) segmentte belli bir fiyatın altına inmeden ürünlerini satışa sunuyor. Rapsodo’dan 10 yıl önce piyasaya giren şirket, hedef kitle olarak üst sınıfı belirlemişti ancak Rapsodo bunun tam tersi bir strateji izliyor. Ürünlerini dünyaya satmak istediği için fiyatı ulaşılabilir seviyede tutuyor. Böylece öğrencilerden hobi olarak kendini geliştirmek isteyenlere kadar herkes bu cihazlara sahip olabiliyor. Kendi orta sınıf pazarını da oluşturmuş oluyor. “Şimdi bulunduğumuz segment çok hızlı büyüyor. Sadece ABD’de 26 milyon golf oynayan kişi var.
Hedef 100 milyon dolar
Golfte 299 dolardan 2 bin dolara kadar, beyzbolda da 4 bin ila 10 bin dolar arasında ürünler satışa sunuluyor. Spor ölçüm ve analitiği pazarında daha yapılacak çok iş olduğunu belirten Okur, “Fakat” diyerek devam ediyor sözlerine: “Her şeyi yapmaya çalışmak mantıklı değil. Belirli konulara odaklanmak istiyoruz.” Bir spor teknolojisi şirketi olarak 13 yılı geride bırakan Rapsodo, yüzde 35 büyüme hedefi ile yoluna devam ediyor.
2024 yılını 50 milyon dolar ciro ile kapatan şirketin hedefi üç yılda bunu 100 milyon dolara çıkarmak. Özellikle yazılımdan gelen payı arttırmak istiyorlar.
İzmir’de Rapsodo Studios’u kuran şirket burada spor oyunları yazılımı yapıyor. Kullanıcılar, gerçek zamanlı taranan dünyaca ünlü golf sahalarında golf oynayabiliyor. Zaten şirketin hedefi de derinleşmek ve isteyenlere evde bile üst düzey golf oynayabilme imkanı sunabilmek.
Marka yüzü Ohtani
Los Angeles Dodgers’ın ünlü beyzbol yıldızı Shohei Ohtani, Rapsodo ile üç yıllık bir sözleşme imzalayarak markanın teknoloji elçisi ve küresel yüzü oldu.
Türkiye stratejik ülke
Türkiye, Rapsodo için son derece önemli ve stratejik bir bölge. Türkiye’de ağırlıklı olarak yazılım mühendislerinden oluşan mobil, bulut teknolojileri, bilgisayarlı görü (computer vision) ve derin öğrenme (deep learning) alanlarında çalışan farklı ekipleri var. Geliştirdikleri teknolojilerin tamamını ihraç ediyorlar.