Timur Turlov yıllar önce İstanbul’a ilk gelişinde görüp beğendiği bir ceketi, satıcının söylediği fiyat üzerinden yüzde 90’a varan bir indirimle almayı başardığını anlatıyor. Onun için mutlu sonla biten bu pazarlık deneyimi, gönlünde ayrı bir yeri olduğunu söylediği İstanbul ve Türkiye’de bu kez banka ve aracı kurum lisansı satın alırken de onu sıkı bir pazarlık yapmaya itebilir.
Kazakistan merkezli yatırım şirketi Freedom Holding’in kurucusu olan Turlov, Temmuz 2017’de şirketin CEO’luk koltuğuna da oturduğu şirketi, finansal hizmetler alanında 22 ülkede varlık gösteren bir şirkete dönüştürdü ve 2019 yılında da Nasdaq’da halka açtı.
Kazakistan’dan Orta Asya ve Körfez’e, Portekiz’den ABD’ye kadar organik ve inorganik yatırım fırsatlarını değerlendiren Kazak iş adamı, yıllardır şirketini büyütmek için dünyanın birçok ülkesini dolaşıyor ve Türkiye’yi küresel büyüme hamlesinin önemli bir durağı olarak görüyor.
Türkiye’ye ilk olarak 2019 - 2020’de yatırım fırsatlarını incelemek için ziyaret eden Turlov, son beş yıldır pazarı yakından takip ediyor. 2024 sonunda Türk banka sektörüne satın alma yoluyla girmenin mümkün olmadığını fark edince vazgeçmeyip sektöre bu kez lisans satın alarak adım atmaya karar verdi. Borsadaki yatırımcı sayısının 8 milyonu aştığını görünce bankanın yanı sıra aracı kurum lisansı için de belgelerini hazırlayarak lisans başvurusunda bulunmuş.
Bir yandan yüksek enflasyon, diğer yandan satıcıların beklentilerinin artması değerleme çarpanlarını “aşırı” yükseltince Türkiye’deki inorganik opsiyonlardan vazgeçtiğini söyleyen Turlov, sıfırdan lisans almayı daha cazip gördüğünü anlatıyor. Ancak Kazak işadamının dijital banka, aracı kurum ve ödeme kuruluşu lisansları alma girişiminde, Türk bürokrasisi ile yaşayacağı imtihan ceket pazarlığı kadar kolay olmayabilir.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) son iki yılda sadece yedi dijital ve katılım bankasına faaliyet izni verdiği, kuruluş izinlerinin ardından faaliyet izni vermesinin de en az bir yıl sürdüğü dikkate alınırsa kısa vadede bu izinleri almasını beklememek gerek. Ancak Turlov’un Rusya, Kazakistan ve ABD’ye kadar uzanan kariyer yolculuğu onun kolay vazgeçmeyen biri olduğunu gösteriyor.
Lisedeyken Amerikan borsalarında yatırım yapan aracı kurumlarda çalışmaya başlayan ve 2008 yılında Moskova’da 100 bin dolarla kuruluşuna öncülük ettiği şirketini Nasdaq’ta kote edip Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’daki varlıklarını satan Turlov, pes etmeyi sevmeyen bir kişiliğe sahip. 38 yaşındaki Timur Turlov bu sayede, Forbes’un hesaplamalarına göre 5,7 milyar dolarlık servetiyle 2024 sonu itibarıyla dünyanın en zengin 577’inci kişisi.
“Rusya bir zamanlar bizim için önemli bir pazardı” diyen Turlov, çıkış yapmasının ardından odağını ve kaynaklarının çoğunu önce Kazakistan’da genişlemeye yönlendirdi. Bir yandan da Körfez ve Batı Avrupa ile Türkiye’de büyümeye gözünü dikti.
Freedom Holding
Freedom Holding’in yönetim merkezi Kazakistan’ın başkenti Almatı ancak merkezi ABD Nevada’da. Menkul kıymetler aracılığı, araştırma, yatırım danışmanlığı, menkul kıymet ticareti, piyasa yapıcılığı, kurumsal yatırım bankacılığı, taahhüt, sigorta ve menkul kıymetler olmak üzere geniş bir yelpazede faaliyet gösteriyor. Şirket, yan kuruluşları aracılığıyla Kazakistan Borsası’nda (KASE) ve Özbek Borsası’nda (UZSE) faaliyet gösteriyor. Nasdaq’a kote olan şirket Nasdaq ve NYSE’ye işlem yapan bir aracı kurumun da sahibi.
Turlov’un türkiye stratejisi
Türkiye’yi birçok kez ziyaret ettiğini söyleyen Turlov, buranın anavatanı Kazakistan için hem bir geçiş noktası hem de eğlence ve iş toplantıları için bir varış noktası olduğunu söylüyor. Türkiye’nin Avrupa’nın en zengini olmasa da Asya pazarından daha canlı ve zengin olduğunu ve geliştirdikleri finansal teknolojilere talebin daha yüksek olacağını düşünüyor.
Avrupa’da kısa bir sürede organik büyüme ile 320 bin müşteri edinen Freedom Holding, başta ABD olmak üzere, yerel ve uluslararası piyasalara erişim sunarak bankacılıkla entegre edilmiş mobil uygulamaları sayesinde Türkiye’de başarı kazanacaklarına inanıyor.
Turlov, Orta Asya ve Türkiye arasında yaratacağı sinerji ile organik bir büyüme de sağlamak niyetinde. Orta Asya’daki yatırımcıların Türk hisse senetlerine ve varlıklarına; Türk yatırımcıların da Orta Asya, Avrupa ve Amerika pazarlarındaki fırsatları keşfetmesine olanak sağlayabileceklerini söylüyor.
Turlov, Türkiye’de kuruluş süreci ve işleri büyütüp kârlı hale getirene kadar yılda 10 ila 20 milyon dolar arası yatırım ve pazarlama harcaması yapmayı planlıyor. Bankacılık lisansı alması halinde ilk aşamada Türkiye yatırımları için ayırmayı düşündüğü miktar ise 100 - 200 milyon dolar arasında.
Yaklaşık 8 milyar dolara yakın piyasa değerine sahip Freedom Holding’in, öz kaynakları 1,3 milyar dolar civarında. Bu kaynağın da en az yarısını Freedom’ı büyütmek için yatırıma ayırıyor Turlov. Oyun alanı Türkiye, Batı Avrupa ve ana pazarı olan Orta Asya… Son beş yıldır, birincil hedeflerinin şeffaflık ve Batı standartlarına uyum göstermek olduğunu vurgulayan Turlov, Orta Asya’dan çıkan bir işletme için güçlü bir itibar oluşturmayı ve sağlam bir değerleme elde etmeyi başardıklarına inanıyor.
Kazakların Türkiye ilgisi
Kazakistan’ın Türkiye ilgisinin artmasının sebeplerinden biri de Türk dizileri. Turlov kendisi seyretmese de bu dizilerin Kazakların İstanbul ve Türkiye’ye merakını artırdığını düşünüyor. Bu konuda haksız olmasa da bunun ekonomik kararlarda etkisine ilişkin bir araştırma veya veri yok. Ancak şurası kesin yatırımlar artıyor. Şimdiye kadar ki en büyük örnek, Kazakistan’ın en büyük holdinglerinden Kaspi kz’nin 2024’ün son çeyreğinde 1 milyar dolardan fazla ödeyerek Hepsiburada’nın yüzde 65’ni satın alması oldu. Kaspi, banka ve e-ticaret alanı başta olmak üzere iştiraki olan 11 şirketiyle geçen yıl Kazakistan’da en çok vergi ödeyen şirket.
Turlov da, Forbes Türkiye’nin Ocak ayı kapak haberi için dijital bankacılık alanında görüştüğü pek çok kişi gibi bu satın almanın, Kaspi’nin daha sonra finansal hizmetler sunmak üzere bir müşteri tabanı edinme stratejisinin bir adımı olarak yorumluyor. Bu stratejinin bir sonraki hamlesi dijital banka lisansı almak olacak. Bu işlemin Kaspi’nin de ilk sınır ötesi genişleme adımı olduğunu söyleyen Turlov, Orta Asyalı yatırımcıların Türkiye’de madencilik ve finans sektöründeki fırsatlara ilgi duyduğunu söylüyor. Finans hem şeffaf hem de en iyi yapılandırılmış sektör olarak tercih sebebi.
İstanbul’a geldiği zaman şehir merkezindeki en popüler iş otellerinde kalan Turlov’un tatil deyince de aklına Antalya geliyor. Türkçe’yi akıcı konuşamasa da yavaş konuşulduğunda basit ifadeleri anlayabilen Kazak iş adamı, iki dilin benzerlikleri olduğunu, ancak farklılıkların da yanlış anlaşılmalara da yol açabildiğini söylüyor. Timur Turlov’un müzakere yetenekleri hangi dil veya ülkede olursa olsun güçlü, orası kesin.
Timur Turlov’un kısa hikayesi
Turlov’un kariyeri liseden mezun olduktan hemen sonra 2003’te bir Amerikan yatırım şirketi olan World Capital Investments’ın (WCI) Moskova şubesinde başlıyor. 2005’te, Rus Uniastrum Bank’ın bir yan kuruluşunda Amerikan borsa operasyonları alanında çalışmaya başlamış. 2008 krizi sırasında, Uniastrum Bank el değiştirince Turlov’un çalıştığı birim de kapatılmış.
O sırada Moskova’da üniversitede ekonomi ve yönetim okuyan Turlov, finans alanındaki kısa tecrübesini birlikte 100 bin dolar topladığı ortaklarıyla birlikte ABD borsalarına yatırım yapan Moskova merkezli Freedom Finance’i kurarak taçlandırdı. Ukrayna savaşı nedeniyle 13 ülkede hizmet veren ve Moskova Borsası’ndaki sekizinci büyük aracı kurum haline getirdikleri bu şirketi satıp Rusya’dan çıkmak zorunda kaldılar.
Neyse ki bu sırada Turlov’un 2013’te Kazakistan’da aynı isimle kurduğu şirket de Kazakistan Borsası’nda en çok işlem yapan aracı kuruma dönüşmüştü. 2015’te Freedom Holding’in ana hissedarı olan Turlov, Freedom Finance Investment Company, Freedom Finance JSC, Freedom24 ve Freedom Finance Bank’ı, bankacılık, aracı kurum, sigorta ve dijital ödeme alanlarında çalışan bir holdinge dönüştürdü.
Freedom Holding, 2019’da da Bağımsız Devletler Topluluğu’ndan Nasdaq’ta listelenen ilk finans kuruluşu oldu. Turlov’un şirketleri Kazakistan Borsası’nın (KASE) yanı sıra Özbekistan Borsası (UZSE) ve ABD borsalarında yatırım imkanı sunuyor. 16 ülkeye yaydığı holdinginin CEO’luk görevinin yanı sıra Kazakistan Futbol Federasyonu ve Satranç Federasyonu’nun da başkanlığını yapıyor.