Birçok sektör, söz sahibi olmak için yakın oldukları isimlerin etkili koltuklara gelmesini umuyor. “Corporate America” tüm gücüyle ikinci Trump dönemine hazırlanıyor. Bu hazırlığın temelinde ise devlet ile piyasa arasındaki ilişkileri düzenleyen kurumlarda ve regülasyonlarda büyük dönüşümler yapılacağını gösteren işaretler var.
Trump, Devlet Verimlilik Birimi anlamına gelen DOGE’yi (Department of Government Efficiency) kuracağını açıkladı ve bu birimin hükümet dışından tavsiye ve rehberlik sağlayacağını, bürokrasiyi ortadan kaldırmanın, regülasyonları azaltmanın, harcamaları kısmanın ve kurumları yeniden yapılandırmanın yollarını arayacağını söyledi.
Bu birime liderlik etmeleri için de kendi tabiriyle “muhteşem” Elon Musk ve “vatansever” Vivek Ramaswamy’i görevlendirdi. Elon Musk’ın regülasyonlara karşı tavrı göz önüne alındığında nasıl bir yaklaşım belirleyeceğini tahmin edebiliyoruz. Musk, bu konudaki tutumunu “dünya aşırı düzenlemeler nedeniyle yavaşça boğuluyor” ve “Regülasyonlar ölümsüzdür. Faydasını yitirdiğinde bile yok olmaz” sözleriyle göstermişti. Özetle küresel ekonomide oyunun kurallarının yeniden yazılacağını söylemek yanlış olmaz.
Kuralları kim yazar?
Büyük dönüşümleri analiz etmek için kişiler ve olaylarla birlikte dönemin tarihsel şartlarına da bakmak gerekir. Bu nedenle Trump 2.0 döneminde Elon Musk’a verilen “bürokrasiyi ve regülasyonları kısıtlama” görevinin hangi tarihsel şartların sonucu olduğunu anlamak gerekli. Son yüz yılda devletlerin müdahaleci ve düzenleyici tutumlarının nasıl iniş çıkışlar yaşadığını inceleyelim:
1. Yükseliş (1920 - 1970): 1929 Buhranı, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sonrasında Keynezyen ekonomi çerçevesinde devletin toplumsal refahı tesis etmek için kaynakları kontrol edecek düzenlemeler yapılması.
2. Gerileme (1970 - 1990): Petrol krizi ve stagflasyon neticesinde düzenleyici devletin sorgulanması; R. Reagan) ve M. Thatcher gibi liderlerin neoliberal politikaları uygulamaya koyarak Soğuk Savaş sonrası dönemde küreselleşmeyi ve finansallaşmayı teşvik etmesi.
3. Yeniden Canlanma (2008 - Günümüz): 2008 finansal krizi sonrasında küresel finans sisteminin çöküşün eşiğine gelmesi, Covid-19 pandemisinin devlet müdahalesinin önünü açması, dijitalleşme ve iklim krizi gibi nedenlerle devletin düzenleyici, denetleyici rolününün tekrar yoğunlaşması.
4. Trump 2.0: ?
Yeni bir dönemin başlangıcı mı?
Trump ve Musk’ın verdiği sinyalleri yukarıdaki tarihsel bağlamda analiz edersek devletin düzenleyici ve müdahaleci rolü açısından yeni bir döneme girdiğimizi söyleyebiliriz. Üstelik bu yeni dönem için şartların elverişli olduğunu iddia etmek mümkün. PwC 27’nci Küresel CEO Araştırması’nın da ortaya koyduğu üzere kamu düzenlemelerinin teknolojik değişimler ve müşteri tercihlerindeki değişimlerden sonra iş modellerinin değişmesine yol açacak derecede baskı yaratacağı düşünülüyor. Yani küresel iş dünyası devletin biraz geri çekilmesini istiyor.
Trump, Musk ve Ramaswamy’nin yapacağı çalışmanın Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’nin 250’nci yılı olan 4 Temmuz 2026’ya kadar tamamlanmasını istedi. O zamana kadar tek bildiğimiz, uluslararası ticaretten teknolojik rekabete, yabancı yatırımlardan çevre düzenlemelerine kadar artık hiçbir alanda oyunun eski kurallarla oynanmayacağı.