Dünyanın gözü, Çin'in güneyindeki Şıncın kentinde düzenlenen APEC Zirvesi'ne çevrildi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin eşi benzeri görülmemiş tarihi bir üçlü zirvede bir araya geldi.
Zirve yaklaşık 1 saat 20 dakika sürdü. Toplantıya Çin lideri Şi başkanlık etti. Üç ülkenin bayraklarının yer aldığı mavi bir fonun önünde poz veren liderler, büyük yuvarlak bir masada küresel krizleri masaya yatırdı. Ukrayna savaşı, nükleer silahların kontrolü, İran ve küresel güvenlik gibi kritik konular tarihi zirvenin ana gündem maddelerini oluşturdu.
Şi Cinping: Üç büyük güç dünyaya örnek olmalı
Toplantının açılış konuşmasını yapan Çin lideri Şi, bu buluşmanın çığır açıcı bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Şi, dünyadaki nükleer silahlara yönelik uyarılarda bulundu.
Şi, "Nükleer silahlar insanlığın üzerinde asılı duran bir 'Demokles'in Kılıcı'dır ve nükleer silahlardan arındırılmış bir dünya kurma nihai hedefiyle kapsamlı bir şekilde yasaklanmalı ve tamamen ortadan kaldırılmalıdır." ifadesini kullandı.

Nükleer bir savaşın kazanılamayacağını ve asla yapılmaması gerektiğini vurgulayan Şi, büyük güçler arasındaki olumlu etkileşimin bir seçenek değil, zorunluluk olduğunu belirtti. Şi, sözlerine şöyle devam etti:
"Tarih bize şunu söylüyor; büyük güçler uyum içinde yaşadığında dünya barış içinde olur. Büyük güçler çatıştığında dünya kargaşaya sürüklenir. Çin, Rusya ve ABD örnek olmalı, küresel zorlukları aşmada işbirliği yapmalı, dünya barışı ve istikrarını ortaklaşa korumalı ve insanlığın ilerlemesine daha büyük katkılarda bulunmalıdır."
Trump: Çatışmadan kaçarak barış inşa edilmez
Toplantının açılışında konuşan ABD Başkanı Donald Trump, üç liderin bir araya gelmesini tarihi bir adım olarak nitelendirdi. Trump, dünyada tartışılan tüm sorunları ele alacaklarını ifade etti.
Geçmişteki liderlerin, anlaşmazlık yaşadıkları uluslarla konuşmaktan kaçındığını söyleyen Trump, "Biz ise tam aksini hissediyoruz. Çatışma fırsatlarını reddederek hiçbir zaman barış inşa edilmemiştir." değerlendirmesini yaptı.
Konuşmasında Ukrayna ve İran konularına da değinen Trump, nükleer silahların azaltılması konusundaki sorumluluklarına dikkat çekti. Trump, "İran'da da bunu yapıyoruz. İran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceğiz." dedi.
Vladimir Putin ile Ukrayna konusunda uzun bir görüşme yaptıklarını hatırlatan Trump, "Vladimir ile burada olmaktan onur duyuyorum. Bence Putin ve umarım diğer taraf da Ukrayna savaşının sona ermesini görmek ister." diye konuştu.
Putin: Küresel istikrara katkı sağlayabiliriz
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise konuşmasında üç ülkenin 2. Dünya Savaşı'ndaki galip taraflar olduğunu hatırlattı. Putin, bu üçlünün uluslararası hukukun ve güvenliğin korunmasında ortak bir sorumluluk taşıdığını belirtti.
Putin, Ukrayna meselesine de değindi. Rus lider, "Ülkelerimizin, Ukrayna meselesi dahil bölgesel çatışmaların çözümü konusunda birçok ortak çıkarı bulunuyor." ifadesini kullandı.
Rusya, Çin ve ABD'nin yapıcı ve ortaklık anlayışıyla hareket etmesi gerektiğini vurgulayan Putin, şöyle devam etti:
"Rusya, Çin ve ABD'nin, halklarımızın karşılıklı saygı, eşitlik ve çıkarlar dengesi temelinde yapıcı ve ortaklık anlayışıyla işbirliği yapmaları halinde, dünyada güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine önemli katkı sağlayabileceğine inanıyorum."
Tarihi zirve öncesi ikili temaslar
Üçlü toplantı öncesinde Donald Trump, Şi ve Putin ile ayrı ayrı ikili görüşmeler gerçekleştirdi. Trump'ın Şi ile görüşmesinde iki lider, ABD-Çin ilişkilerinde yeni bir dönemin kapılarını aralama konusunda mutabık kaldı.
Şi, Trump'la olan görüşmesini "Bu büyük geminin doğru rotada ilerlemesini sağlamak istiyoruz." sözleriyle özetledi. İki lider yapay zekanın insan kontrolünde tutulması konusunda da anlaştı.
Trump'ın Putin ile olan ayaküstü görüşmesi ise dikkat çekti. Odaya girdiğinde Putin'i işaret eden Trump, gülümseyerek "O kim? O benim arkadaşım." dedi. İki liderin yaklaşık 40 dakika süren ikili görüşmesinde ana gündem maddesi Ukrayna savaşı oldu.
Kremlin danışmanı Yuri Uşakov görüşmenin çok iyi geçtiğini belirterek Putin'in mükemmel bir ruh halinde olduğunu aktardı.
Görüşmeyi yerel ve uluslararası basın kuruluşlarından düzinelerce gazeteci yakından takip etti. Toplantının yapıldığı salonun dışında kalan basın mensupları ise zirveyi ekranlardan izledi.
Yalta Konferansı benzetmesi
Üç liderin görüşmesi tarihi Yalta Konferansı'na atıfla Yalta 2.0 olarak da değerlendiriliyordu. Yalta Konferansı (4–11 Şubat 1945), II. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, Birleşik Krallık Başbakanı Winston Churchill ve SSCB lideri Joseph Stalin'in Kırım'daki Yalta kentinde (Livadia Sarayı) bir araya gelerek savaş sonrası dünya düzenini ve Almanya'nın yenilgisini planladığı zirve olarak biliniyor.