Ortadoğu ve Asya kökenli devlet varlık fonları, geçen yıl 3,5 trilyon doları aşan işlem hacmiyle küresel birleşme ve satın almaların yeniden canlanmasını sağladı. 2024'e göre yüzde 34'lük bu artış ile 2021'den sonra; 2025 birleşme ve satın almalardaki en güçlü yıl oldu.
Tüm bu büyük işlemlerin arasında Abu Dabi öne çıkıyor. Abu Dabi'nin sahip olduğu büyük servet, ona küresel finans, enerji ve yapay zekâ alanlarında benzersiz bir etki gücü kazandırdı. Bu başarıda emirliğin üç devlet varlık fonu - ADIA, Mubadala ve ADQ - çok büyük pay sahibi... Bu üç fon hem Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) trilyonlarca dolarlık servetini değerlendiriyor hem de ekonomiyi petrolden uzaklaştırmayı hedefliyor.
Bu varlık fonlarının en büyüğü Abu Dabi Investment Authority (ADIA - Abu Dabi Yatırım Kurumu), diğerleri de Mubadala ve ADQ (Abu Dhabi Developmental Company... Bağımsız bir kuruluş olan Devlet Varlık Fonları Enstitüsü'nün (SWFI) sıralamasına göre, ADIA 1 trilyon 128 milyar dolar varlığı ile dünyada üçüncü sırada. Mubadala 15'in ve ADQ 16'ıncılıkta. Türkiye Varlık Fonu da varlık toplamı bakımından dünyanın 14'üncü büyüğü...
Abu Dabi, BAE'ni oluşturan yedi emirlikten biri... Ülkenin başkenti; siyasi ve kültürel merkezi... Küçük bir emirlik; ancak görkemi ve zenginliği bu kadar değil. Dünyadaki toplam ham petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 6'sını elinde bulunduruyor ve devlet enerji şirketi (ADNOC) her yıl milyarlarca dolar kâr elde ediyor. "Sermayenin başkenti" olarak tanımlanan Abu Dabi, kendine özgü zenginliğini finans, enerji ve yapay zekâ alanlarında bir yatırım devi haline gelmek için kullandı.
Sadece üç devlet varlık fonuna ev sahipliği yapmakla kalmayan bu emirlikte, son yıllarda belirli sektörlere milyarlarca dolar yatırım yapmak üzere bir dizi yeni kuruluş da kuruldu. Bunlar arasında 100 milyar dolarlık varlığı hedefleyen yapay zekâ yatırımcısı MGX; 151 milyar dolarlık enerji yatırım kuruluşu XRG ve sadece iki yılda bölgenin en büyük alternatif yatırım yöneticisi haline gelen Lunate yer alıyor.
| Sıra | Fon İsmi | Varlık Değeri (Milyon Dolar) | Ülke |
| 1 | Norveç Hükümeti Emeklilik Fonu | 2.044.146 | Norveç |
| 2 | Çin Yatırım Kuruluşu (CIC) | 1.332.071 | Çin |
| 3 | Abu Dabi Yatırım Kurumu (ADIA) | 1.128.750 | BAE |
| 4 | Çin SAFE Yatırım | 1.090.000 | Çin |
| 5 | Kuveyt Yatırım Kuruluşu (KIA) | 1.029.000 | Kuveyt |
| 6 | Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu (PIF) | 925.000 | S. Arabistan |
| 7 | Endonezya Varlık Fonu (INA) | 900.000 | Endonezya |
| 8 | GIC (Singapur Varlık Fonu) | 800.800 | Singapur |
| 9 | Katar Yatırım Kuruluşu (QIA) | 557.000 | Katar |
| 10 | Hong Kong Varlık Fonu | 525.662 | Çin (Hong Kong) |
ADIA, 2020'den bu yana 170'in üzerinde alım satım işlemi yaptı. Esnek bir yatırım anlayışı var, portföyünün yüzde 32-42'si başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelere, gelişmekte olanların payı yüzde 7-15 arası. Citibank'ın yanısıra Telecom Italia'ya 24 milyar, ThyssenKrupp'a 19 milyar, BlackRock'a 14 milyar dolar yatırımı var. 2024 ve geçen yıl epey yoğun geçti.
2024'te, ABD merkezli Fisher Investments'ın azınlık hissesini 3 milyar dolara satın aldı. Aynı yıl, Endonezya'nın Java adasında paralı otoyola 2,8 milyar dolar ve ortaklarıyla birlikte İtalyan NetCo SRL'ye 5,6 milyar dolar yatırım yaptı. ABD merkezli bir veri merkezi platformu olan DigitalBridge'in yüzde 40 hissesini satın aldı. 2025'e Hindistan'daki IDFC First Bank'ın yüzde 5,1 hissesini alarak başladı. Ağustos ayında yazılım şirketi Dayforce’un 12 milyar dolara satın alınmasını destekledi. Ekim'de yatırım yönetim şirketleri Blackstone ve Texas Pasific Group’un (TPG) , tıbbi cihaz üreticisi Hologic'i borçlar dahil 18,3 milyar dolara satın almasında azınlık yatırımcı olarak yer aldı.
Mubadala ise 330 milyar dolarlık varlığı yönetiyor ve 2020'den 330'un üzerinde işlem yaptı, en aktif varlık fonlarından biri... Özellikle teknoloji ve yapay zekâ alanına yaptığı yatırımlarla dikkat çekiyor. Ayrıca bir dizi iştirak ve portföy şirketine de sahip. BlackRock, Mubadala tarafından desteklenen bir yapay zekâ firması olan MGX ile 40 milyar dolarlık bir anlaşma yaparak Aligned Data Centers'ı satın aldı. MGX, OpenAI'ye 500 milyar dolarlık bir değerleme üzerinden yatırım yaptı. Ayrıca Elon Musk'ın xAI girişimini destekledi.
263 milyar dolarlık ADQ ise, daha çok yerel şirketlere yatırım yapıyor; üç fonun en küçüğü olmasına rağmen, ADQ en hızlı büyüyen fon ve son dört yılda varlıkları iki katından fazla artırdı.