Arap mimarisinden ilham alan bir kaput ve buna uyumlu ahşap kaplama iç mekan, Rolls-Royce’un İran savaşı öncesinde şubat ayında tanıttığı ve Dubai’li bir müşteri tarafından sipariş edilen tek seferlik Phantom Arabesque modelinde sunduğu lüksler arasında yer alıyordu. Şimdi ise hacim açısından çoğu lüks otomobil üreticisinin satışlarının yüzde 10’undan azını oluşturan ancak kârlılıkta çok daha büyük bir paya sahip olan Orta Doğu pazarı, dünya genelinde talep neredeyse her yerde zayıflarken tehdit altında.
Standart bir Rolls-Royce Phantom yaklaşık 570 bin dolardan başlasa da varlıklı Körfez müşterileri için eklenen kişiye özel özellikler fiyatı bunun çok üzerine çıkarabiliyor. Bazı modellerde bu özel eklemeler fiyatı iki ya da üç katına kadar yükseltebiliyor. Almanya’nın BMW şirketine ait Rolls-Royce Motor Cars Arabesque modelini, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve ardından İran’ın Körfez’e yönelik karşı saldırılarıyla bölgeyi sarsan gelişmelerden önce Dubai’de ikinci showroom’unu açtıktan sadece bir hafta sonra tanıttı.
“Dünyadaki en iyi pazar”
Bentley CEO’su Frank-Steffen Walliser bu ayın başlarında Orta Doğu hakkında, “Dünyadaki en iyi pazar” demişti. Ancak 28 Şubat’ta savaşın patlak vermesinin ardından Körfez’deki birçok lüks otomobil bayisi geçici olarak kapandı. Ferrari ve Stellantis bünyesindeki Maserati bu ay teslimatları durdurdu ancak her iki şirket de showroom’ların o zamandan beri yeniden açıldığını belirtiyor.
Rolls-Royce duruma ilişkin Reuters’a yaptığı açıklamada bölgenin “yakından izlediğini” söyledi. Otomobil üreticisi, “Uzun vadeli etkiler hakkında spekülasyon yapmak için henüz erken” diye ekledi. Bu arada Dubai’de tüm üst düzey lüks otomobil markalarını satan F1rst Motors, savaş başladıktan sonraki ilk birkaç gün kapalı kaldı ancak daha sonra yeniden açıldı.
Şirketin yöneticisi Chris Bull, showroom’un Ferrari ve Bugatti seçenekleriyle tanındığını ve yaklaşık 250 bin dolardan 14 milyon dolara kadar araç sattığını söyledi. Bull, F1rst Motors yeniden açıldığından bu yana işlerin yaklaşık yüzde 30 düştüğünü ancak 1,4 milyon doların üzerindeki araçların satışlarının istikrar kazandığını ve Birleşik Arap Emirlikleri dışındaki satışlarının güçlü kaldığını belirtti. “Ön kapıdan giren insan sayısı açıkça daha az… Ama yine de iyi bir iş seviyesini korumayı başarıyoruz” diyen Bull, bazı alıcıların 7 milyon dolarlık bir aracı ülke dışına uçurmak için 34 bin dolara kadar ödeme yapabildiğini ekledi.
“Kesinlikle etkisini göreceğiz”
Bentley gibi Volkswagen bünyesindeki markalar, İtalya’nın Ferrari’si, Tata Motors’a ait Jaguar Land Rover ve Almanya’nın Porsche’si gelişmeleri endişeyle izliyor ve savaşın hızlı bir şekilde sona ermesini umuyor. Volkswagen CEO’su Oliver Blume, bu ay başlarında yaptığı bir basın toplantısında Orta Doğu satışları için “çok yüksek kâr marjı” ifadesini kullanarak İran savaşı hakkında “Orada kesinlikle bir etki göreceğiz” dedi.
Çoğu lüks ve premium otomobil üreticisi kâr marjlarını bölgelere göre açıklamıyor ve Bentley ile Rolls-Royce dahil bazıları artık küresel satış rakamlarını da yayımlamıyor. Ancak Ferrari, geçen yıl Orta Doğu’daki satış hacminin toplam satışlarının yüzde 4,6’sını oluşturduğunu, bunun Çin’den daha fazla olduğunu ve 2024’teki yüzde 3,5 seviyesinden yükseldiğini bildirdi. İtalyan spor otomobil üreticisinin bölgedeki satışlarının şimdilik istikrarlı olduğu belirtildi.
Özel üretimler durma noktasına geldi
Bölgenin ayırt edici özelliklerinden biri, otomobil üreticilerinin özel ahşap kaplamalar, sedef kakmalar veya hatta altın varaklı yüzeyler için yüksek primler talep edebildiği sınırlı üretim modeller. Örneğin 2024’te JLR, her biri yaklaşık 330 bin Sterlin’e satılan 20 adet “Sadaf” özel üretim Range Rover Sport SV aracı sattı, bu fiyat Birleşik Krallık’taki başlangıç fiyatının yaklaşık üç katıydı. Sektör yöneticilerine göre, bölgedeki bu kişiye özel üretim işleri neredeyse tamamen durma noktasına geldi. Bentley CEO’su Walliser, “Orta Doğu’daki insanların şu anda yeni bir Bentley aramaktan başka düşünceleri var” dedi.
ABD’de satışlar gümrük tarifelerine ilişkin belirsizlikten etkilenirken, Çin ve Avrupa’daki talep de düşüşe geçti. Bu durum üst segment otomobil üreticilerini büyüme için çok az seçenekle baş başa bıraktı ve hatta üretimi azaltma ihtimalini gündeme getirdi. İran savaşı öncesinde bile Bentley’nin satışları geçen yıl yüzde 5 düşmüştü, ancak şirketin CFO’su Axel Dewitz bu ay yaptığı açıklamada henüz üretimi kısmaya gerek görmediklerini söyledi.
Lamborghini CEO’su Stephan Winkelmann ise Covid-19 pandemisinden bu yana birçok zorlukla karşılaştıklarını belirterek, “Satış hacimlerimizi artırmak için başvurabileceğimiz yeni bir Amerikan pazarı yok” dedi. 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Rusya’daki satışların durduğunu, Çin’deki lüks pazarın çöktüğünü, ABD’de tarifelerin en önemli pazarlarını etkilediğini ve şimdi de Orta Doğu’da işlerin durma noktasına geldiğini ifade etti. Aston Martin’in eski CEO’su Palmer’a göre ise durum şimdiye kadar gördüklerinden çok farklı. Palmer, “Özellikle premium ve lüks otomobil üreticileri için bu tam anlamıyla bir felaket” ifadesini kullandı.