Meta Platforms CEO'su Mark Zuckerberg, gençlerin sosyal medya bağımlılığı üzerine açılan tarihi davada çarşamba günü ifade verdi. Zuckerberg, Facebook ve Instagram'ın 13 yaşından küçük çocuklara izin vermediğini defalarca tekrarladı. Ancak mahkemede, bu yaş grubunun önemli bir demografik kitle olduğunu öne süren delillerle karşı karşıya kaldı.
Çocukken ruh sağlığının bozulduğu gerekçesiyle Instagram ve Google'ın YouTube platformlarına dava açan kadının avukatı Mark Lanier, Zuckerberg'i sıkıştırdı. Lanier, Zuckerberg'in 2024 yılında Kongre'ye verdiği "13 yaş altı kullanıcıların platforma alınmadığı" yönündeki ifadesini hatırlattı. Ardından Zuckerberg'in önüne Meta'nın şirket içi belgelerini koydu.
Dava, çocuk yaşta Instagram ve YouTube kullanmaya başlayan Kaliforniyalı bir kadını içeriyor. Davacı, sosyal medyanın ruh sağlığına zarar verebileceğini bilmelerine rağmen şirketlerin çocukları hizmetlerine bağımlı hale getirerek kâr etmeyi amaçladığını iddia ediyor. Uygulamaların depresyonunu ve intihar düşüncelerini körüklediğini savunan kadın, şirketlerin sorumlu tutulmasını istiyor.
Meta ve Google iddiaları tümüyle reddetti. Şirketler, kullanıcıları güvende tutmak için özellikler eklemeye yönelik çalışmalarına dikkat çekti.
Şirket içi yazışmalar mahkemede
Mahkemeye sunulan 2018 tarihli bir şirket içi Instagram sunumunda, "Gençlerde büyük kazanmak istiyorsak, onları 13 yaş altı olarak içeri almalıyız." ifadeleri yer aldı.
Avukat Lanier, bu belge üzerine "Siz ise bunu asla yapmayacağınızı söylüyorsunuz." dedi.
Zuckerberg, Lanier'in söylediklerini yanlış yansıttığını savundu. CEO, Meta'nın çocukların güvenle kullanabileceği farklı hizmet sürümleri oluşturmak için zaman içinde çeşitli görüşmeler yaptığını belirtti. 13 yaşından küçük çocuklar için Instagram'ın bir sürümünü oluşturmayı tartıştıklarını ancak sonuçta bunu asla yapmadıklarını aktardı.
Meta, Los Angeles'taki jürili duruşmada potansiyel tazminat cezalarıyla karşı karşıya bulunuyor. Bu dava, ABD'de sosyal medya şirketlerine karşı açılan bir dava dalgasının parçası olarak görülüyor. Platformların genç kullanıcılar üzerindeki etkisine dair küresel tepkiler büyürken, vakalar ardı ardına mahkemeye taşınıyor.
Meta'nın rakipleri Snap ve TikTok, geçen hafta duruşma başlamadan önce davacıyla uzlaşmaya varmıştı.
Meta'nın eski Küresel İlişkiler Başkan Yardımcısı Nick Clegg'in, Zuckerberg ve diğer yöneticilere gönderdiği bir e-posta da mahkemede okundu. Clegg, "Uygulanmayan (uygulanamaz?) yaş sınırlarımız var." diyerek Instagram ile Facebook için farklı politikaların, ellerinden geleni yaptıklarını iddia etmeyi zorlaştırdığını not etmişti.
Zuckerberg ise buna yanıt olarak, uygulama geliştiricilerin kullanıcı yaşını doğrulamasının zor olduğunu savundu. Sorumluluğun mobil cihaz üreticilerinde olması gerektiğini bildirdi. Zuckerberg ayrıca ifadesinde, Instagram'daki gençlerin gelirin yüzde 1'inden azını oluşturduğunun tahmin edildiğini söyledi.
Ekran süresini en üst düzeye çıkarma hedefi
Zuckerberg, 2021 yılında Kongre'ye verdiği ve Instagram ekiplerine uygulamada geçirilen zamanı en üst düzeye çıkarma hedefi vermediği yönündeki açıklaması hakkında da sorgulandı.
Avukat Lanier, jüriye Zuckerberg'in uygulamada geçirilen zamanı çift haneli yüzdelerle artırma hedeflerini ortaya koyduğu 2014 ve 2015 yıllarına ait e-postaları gösterdi. Zuckerberg, Meta'nın daha önce uygulamada geçirilen süreyle ilgili hedefleri olduğunu ancak o zamandan beri yaklaşımını değiştirdiğini ifade etti.
Zuckerberg, "Eğer ifademin doğru olmadığını söylemeye çalışıyorsanız, buna kesinlikle katılmıyorum." dedi.
Jüri üyelerine ayrıca, önümüzdeki yıllarda Instagram için "kilometre taşlarını" listeleyen 2022 tarihli bir belge sunuldu. Bu belgede, kullanıcıların uygulamada günlük geçirdiği sürenin 2023'teki 40 dakikadan 2026'da 46 dakikaya kademeli olarak çıkarılması hedefleniyordu.
Zuckerberg, bu kilometre taşlarının hedefler olmadığını savundu. Bunların sadece üst yönetim için şirketin nasıl gittiğine dair bir "içgüdüsel kontrol" olduğunu söyledi.
Meta'nın avukatı Paul Schmidt'in sorularını yanıtlayan Zuckerberg, çalışan hedeflerini kullanıcılara iyi bir deneyim sunmaya dayandırdığını kaydetti.
Zuckerberg, "Bunu iyi yaparsak, insanlar hizmetleri daha değerli bulur ve bunun bir yan etkisi de hizmetleri daha fazla kullanmaları olur." değerlendirmesini yaptı.
Milyarder Facebook kurucusunun bu katılımı, Instagram'ın ruh sağlığı üzerindeki etkisine dair mahkemede verdiği ilk ifade oldu.
Sosyal medyanın çocuklarının ölümüne neden olduğunu iddia eden ebeveynleri temsil eden avukat Matthew Bergman da adliye önünde konuştu. Bergman, birçoğu duruşmaya katılan ebeveynlerin, dava maliyetlerinin sektörde değişimi zorlayacağını umduğunu anlattı.
Zuckerberg'in ifadesi ve dava hakkında konuşan Bergman, "Sadece bu kilometre taşına ulaştığımız için bile adaletin yerini bulduğunu biliyoruz." dedi.
Dava daha geniş bir tepkinin parçası
Bu dava, Meta, Google, Snap ve TikTok'a karşı açılan daha büyük bir dava grubundaki benzer iddialar için test vakası işlevi görüyor. Aileler, okul bölgeleri ve eyaletler, ABD'de şirketleri bir gençlik ruh sağlığı krizini körüklemekle suçlayan binlerce dava açtı.
Los Angeles'taki davada şirketler aleyhine çıkacak bir karar, dev teknoloji şirketlerinin yasal savunmasını zayıflatabilir. Uzun yıllar boyunca ABD yasaları, internet şirketlerini içerik kararları nedeniyle sorumluluktan korudu. Ancak devam eden davalar, şirketlerin platformları tasarlama ve işletme biçimine odaklanıyor.
Yıllar boyunca yapılan araştırmacı gazetecilik haberleri, şirketin olası zararların farkında olduğunu gösteren şirket içi belgeleri ortaya çıkardı. Ekim ayındaki Reuters haberine göre, bazı gençler Instagram'ın kendilerini bedenleri hakkında kötü hissettirdiğini bildirdi. Bu kişilerin, diğerlerine göre önemli ölçüde daha fazla "yeme bozukluğuna komşu içerik" gördüğü ortaya çıktı.
Geçen hafta ifade veren Instagram Başkanı Adam Mosseri, yakın tarihli bir Meta çalışmasından haberdar olmadığını söyledi. Bu çalışma, ebeveyn denetimi ile gençlerin sosyal medya kullanımları arasında hiçbir bağlantı olmadığını gösteriyordu. Duruşmada gösterilen belgeye göre, zor yaşam koşullarına sahip gençler Instagram'ı daha sık alışkanlık olarak veya kasıtsız kullanıyordu.
Meta'nın avukatı, kadının sağlık kayıtlarının sorunlu bir çocukluktan kaynaklandığını jüriye anlattı. Avukat, sosyal medyanın kadın için yaratıcı bir çıkış noktası olduğunu savundu.
ABD'deki davalar, teknoloji şirketleri için daha geniş bir hesaplaşmanın parçasını oluşturuyor. Avustralya, 16 yaş altı kullanıcılar için sosyal medya platformlarına erişimi yasakladı. Diğer ülkeler de benzer kısıtlamaları değerlendiriyor. ABD'de Florida eyaleti, şirketlerin 14 yaşından küçük kullanıcılara izin vermesini yasakladı. Teknoloji endüstrisi ticaret grupları ise bu yasaya mahkemede itiraz ediyor.