Ticaret Bakanlığı, dijitalleşmeyle birlikte artan aldatıcı reklamlara karşı tüketicileri daha etkin koruyacak yeni kuralların 1 Ağustos'ta yürürlüğe gireceğini duyurdu. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde kapsamlı değişiklikler yapıldı. Yeni kurallar, hedefli reklamcılıktan sosyal medya etkileyicilerine kadar pek çok alanı kapsıyor.
Hedefli reklamlar ve influencer paylaşımlarına yeni kurallar
Yeni düzenlemeyle çevrim içi davranışların analiz edildiği hedefli reklamcılık uygulamaları denetim altına alınıyor. Bakanlık yetkilileri, kişisel verilerle hazırlanan özel reklamlarla ilgili olarak, "Reklam verenler, hangi kriterler kullanılarak tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay ulaşılabilir bilgileri sunmaları şartıyla bu tür reklam uygulamalarını gerçekleştirebilecek." açıklamasını yaptı. Çocuklara yönelik kişisel veriler üzerinden hedefli reklam yapılması ise tamamen yasaklandı.
Kamuoyunda influencer olarak bilinen sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarına da yeni zorunluluklar getirildi. Herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya etkinliğe katılım sağlayan kişilerin paylaşımlarında 'reklam' veya 'tanıtım' ibarelerini açıkça kullanması mecburi tutuldu.
İndirim oranları ve şikayet süreleri yeniden düzenlendi
Tüketicilere indirim veya başka bir fayda sağlanmasını belirli bir şarta bağlayan kampanyalar, indirimli satış reklamları kurallarına tabi olacak. İndirimli satış reklamlarında, kampanyadan önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat baz alınacak. Sebze ve meyve gibi çabuk bozulabilen mallarda ise indirimden bir önceki fiyat geçerli sayılacak.
Bakanlık, tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcılara tanınan 72 saatlik cevap verme süresini 48 saate düşürdü. Bu süre içinde cevap verilmediği takdirde değerlendirmelerin doğrudan yayımlanacağı belirtildi. Falcı, medyum ve astrolog reklamları ile yasa dışı bahis reklamlarına yönelik yasakların kapsamı genişletilerek yasa dışı şans oyunları da bu listeye eklendi.
Yapay zeka kullanımlarına ve çevre beyanlarına sıkı denetim
Reklamlarda yapay zeka ile oluşturulan ve insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin kullanılması durumunda, bunun açıkça belirtilmesi gerekecek. Bakanlık yetkilileri, "Gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamların yapılması yasaklanmıştır." ifadesini kullandı.
Çevresel beyan içeren reklamlarda "çevre dostu" gibi genel kavramların gerekli açıklamalar yapılmadan kullanılması engelleniyor. Reklamlardaki çevre onaylarının üniversitelerden veya bağımsız araştırma kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanması zorunlu hale getirildi.
Akademik unvanlar istismar edilemeyecek
Takviye edici gıdaların, normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimini yaratan reklamlar yönetmelik kapsamına alındı. Tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmemesi adına, akademik unvanların yanıltıcı şekilde kullanılamayacağı kuralı eklendi.
Satın alım süreci doğrulanmayan tüketici değerlendirmeleri artık yayımlanamayacak. Değerlendirmelerin farklı başlıklar altında yayımlanması durumunda, bu yorumların tümüne aynı alanda açık ve erişilebilir şekilde yer verilecek. Bakanlık, bu yeni düzenlemelerle tüketici haklarının korunması ve piyasa şeffaflığının artırılması hedeflerinin kararlılıkla sürdürüleceği değerlendirmesini yaptı.