Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Kabine Toplantısı sonrası yaptığı açıklamada, milyonlarca aileyi ve dijital dünyayı yakından ilgilendiren sosyal medya düzenlemesi için tarih verdi. Göktaş, 15 yaş altı çocuklara yönelik kısıtlamaları da içeren torba yasa taslağının bu ay sonunda Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ilgili komisyonuna sevk edileceğini bildirdi.
Bakan Göktaş, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirilen toplantının ardından gazetecilerin sorularını yanıtlayarak, düzenlemenin detaylarını ve gerekçelerini paylaştı.
Platformlara "hizmet sunmama" yükümlülüğü
Göktaş, yasal düzenlemeyle hedeflerinin sosyal medya platformlarına sorumluluk yüklemek olduğunu belirtti. Hazırlanan taslağa göre; sosyal ağ sağlayıcılarına, 15 yaşından küçük çocuklara hiçbir şekilde hizmet sunmama ve hesap açmama yükümlülüğü getirilecek. Ayrıca çocukların zararlı içeriklere maruz kalmasını engellemek amacıyla platformların etkili filtreleme sistemleri kurması zorunlu tutulacak.
"Çeteler çocuklara sosyal medyadan ulaşıyor"
Yasağın en önemli gerekçelerinden birinin "güvenlik" olduğunu vurgulayan Bakan Göktaş, suç örgütlerinin dijital mecraları bir araç olarak kullandığına dikkat çekti. Göktaş, "Çetelerin çocuklara bazı sosyal medya platformları üzerinden ulaşarak, onları suça sürüklediğini biliyoruz. Dolayısıyla bu düzenleme çocuk koruma kalkanının parçası olarak görülebilir. Çocuklarımız dijital mecraların sunduğu imkanlardan yararlanırken, onların zihnini, ruhunu korumakla mükellefiz" ifadelerini kullandı.
Mevcut önlemler ve erişim engelleri
Bakanlık olarak 1,5 yıldır bu konu üzerinde çalıştıklarını; uzmanlar, akademisyenler ve STK'larla görüştüklerini belirten Göktaş, halihazırda uygulanan tedbirlere de değindi. "Çocuklar Güvende" uygulaması ve "DUY" ihbar hattı ile dijital alanın denetlendiğini aktaran Göktaş, "Sosyal Medya Çalışma Grubumuzla 7/24 takip yapıyoruz. Bugüne kadar 2 bin 904 zararlı içeriğe doğrudan müdahale ettik ve mahkeme kararıyla erişim engeli getirdik. Ama biz istiyoruz ki platformlar bunu proaktif bir şekilde kendileri yapsın" dedi.
Yasak kimi nasıl etkileyecek?
Bakan Göktaş'ın açıkladığı düzenleme, Türkiye'deki milyonlarca çocuğu ve milyarlarca liralık dijital ekonomiyi yakından ilgilendiriyor. İşte resmi verilerle Türkiye'nin dijital karnesi:
- Çocukların yüzde 66'sı Sosyal Medyada: TÜİK'in 2024 verilerine göre, Türkiye'de 6-15 yaş grubundaki çocukların yüzde 91,3'ü internet kullanıyor. Bu çocukların yüzde 66,1'i düzenli olarak sosyal medyada yer alıyor.
- Video İzleme Alışkanlığı: Aynı araştırmaya göre çocukların yüzde 97,7'si interneti video izlemek için kullanıyor. Bu oran, video tabanlı platformların (YouTube, TikTok, Instagram Reels) çocukların hayatındaki yerini gösteriyor.
- Devasa Reklam Pazarı: IAB Türkiye verilerine göre, 2024 yılı dijital reklam harcamaları 158 milyar lirayı aştı. Bu yatırımların en büyük kısmını, çocukların da yoğun olarak bulunduğu video ve sosyal medya reklamları oluşturuyor.
- Dünya Liderliğine Oynuyor: We Are Social 2024 raporuna göre Türkiye, Instagram kullanımında dünyada 2. sırada, TikTok kullanımında ise ilk 10 ülke arasında yer alıyor.
Dünyadaki diğer örnekler
Türkiye'nin gündemindeki 15 yaş yasağı, küresel bir eğilimin parçası. Dünyada hükümetler çocukları dijital risklerden korumak için farklı modeller uyguluyor:
- Avustralya: Geçtiğimiz aylarda 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını tamamen yasaklayan tasarıyı gündeme getirdi. Ebeveyn izni olsa dahi 16 yaşından küçüklere hesap açılması yasaklanıyor.
- Fransa: 2023 yılında kabul edilen yasayla "dijital rüşt" yaşı 15 olarak belirlendi. 15 yaşından küçüklerin sosyal medya hesabı açabilmesi için ebeveynlerinin resmi izni şart koşuluyor.
- Çin: Çin'de 14 yaş altı çocuklar için TikTok'un yerel versiyonu günde sadece 40 dakika kullanılabiliyor ve gece saatlerinde erişim tamamen kapatılıyor.
- ABD: Florida gibi bazı eyaletler 14 yaş altına yasak getiren yasaları onaylarken, Utah gibi eyaletlerde ebeveyn izni şartı getiren düzenlemeler tartışılıyor.