Afet anlarında iletişimin kesilmesi, krizin yönetimini neredeyse imkânsız hale getiriyor. Elektrik hatlarının zarar gördüğü, haberleşme altyapısının çöktüğü durumlarda sahadaki koordinasyonu sürdürebilmek, hayat kurtarıcı bir öneme sahip.
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ), bu ihtiyaca çözüm üretmek üzere geliştirdiği mobil komuta aracı ve haberleşme römorklarıyla afetlerde iletişim ağını kesintisiz kılmayı hedefliyor.
Tekerlekler üzerinde bir kriz yönetim merkezi
Deprem, sel veya yangın gibi afetlerde adeta tekerlekler üzerinde bir kriz yönetim merkezi gibi çalışan mobil komuta aracı, uydu, telsiz, solar enerji ve bağımsız güç sistemleriyle donatılmış durumda. Bu özellikleri sayesinde, elektrik veya internet altyapısı zarar görse bile iletişim sürdürülebiliyor.
İSKİ Bilgi İşlem Dairesi Başkanı Tayfun İşbilen, İstanbul’un en önemli gündeminin deprem olduğunu vurgulayarak, bu projeyi “afet anında hayat kurtaran bir koordinasyon ağı” olarak tanımlıyor:
“Komuta aracında yer alan toplantı odası, operatör alanı ve çok ekranlı izleme sistemiyle ekipler; sahadan gelen görüntüleri, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) haritalarını ve canlı verileri anlık olarak takip edebiliyor. Böylece afet yönetimi, veriye dayalı karar mekanizmalarıyla yürütülüyor.”
Römorklarla yaygın ve dayanıklı haberleşme
Komuta aracını destekleyen haberleşme römorkları, afet bölgelerinde iletişim ağını genişleten tamamlayıcı bir sistem oluşturuyor. Her biri bağımsız güç ünitesi, uydu bağlantısı ve telsiz röle altyapısına sahip bu römorklar, geniş alanlarda iletişim sürekliliğini sağlıyor.
Onlarca römork farklı noktalara konuşlandırıldığında, tüm veriler ana komuta aracında toplanarak tek merkezden yönetiliyor. Böylece yüzlerce kilometrelik bir alanda bile anlık koordinasyon mümkün hale geliyor.
Dijital ikiz ve yapay zeka ile entegre afet yönetimi
İSKİ, dijital dönüşüm sürecinde yalnızca kurum içi sistemlerini değil, afet yönetimi araçlarını da dijital altyapısına entegre ediyor. Bilgi İşlem Dairesi’nin yürüttüğü dijital ikiz ve yapay zeka projeleri, bu vizyonun temelini oluşturuyor.
Yakın gelecekte mobil komuta araçları ve römorklar, İSKİ’nin dijital ikiziyle doğrudan bağlantı kuracak. Sahadaki sensörlerden gelen su hatları, enerji sistemleri ve çevresel veriler anlık olarak dijital ortama aktarılacak. Yapay zeka ise bu verileri analiz ederek afet anında en uygun müdahale senaryolarını önerecek. Böylece karar alma süreçleri hızlanacak, yönetim veriye dayalı hale gelecek.
“İSKİ GPT”: Akıllı asistan ile afet yönetimi
İSKİ’nin “İSKİ GPT” adıyla geliştirmeyi planladığı yapay zeka platformu, bu sistemin gelecekteki en önemli bileşenlerinden biri olacak. Komuta aracı üzerindeki operatörler, sistemle doğrudan konuşarak bilgi alabilecek, yönlendirmeleri sesli komutlarla yapabilecek.
Yapay zeka destekli bu karar mekanizmaları, hem sahadaki ekiplerin yükünü azaltacak hem de operasyon güvenliğini artıracak.