Küresel pandeminin etkileriyle yıllarca mücadele ettikten, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin tetiklediği enerji maliyetlerindeki artış ve ardından gelen ağır ABD gümrük tarifelerinden sonra, Orta Doğu’daki savaş bir kez daha kilit hammaddelerin maliyetini yükseltiyor. Alman kimya şirketi Gechem’de seçeneklerin tükenmekte olduğunu belirten şirket sahibi Martina Nighswonger, Her yıl kârlar biraz daha küçülüyor ve sonunda yok oluyor” diyor. Reuters’ın haberine göre Nighswonger, Kleinkarlbach’taki tesisinde artık her gün kriz toplantıları yaptıklarını ve stresini bir boks torbasından çıkardığını belirtti.
Savaşın etkileri daha sert hissediliyor
Ev tipi temizlik ürünleri için kimyasallar karıştıran ve otomotiv sektörü için fren hidroliği şişeleyen Gechem, kimyasallardan plastiklere, metallerden tekstile ve oyuncaklara kadar Avrupa’daki sanayileri vuran son krizin tam merkezinde yer alıyor. Körfez’deki savaşın etkileri dünya genelinde şirketleri etkilerken Almanya, Fransa, Danimarka ve İsviçre’den bir onlarca yöneticiye göre darbe Avrupa’da daha sert hissediliyor çünkü burada enerji fiyatları zaten diğer bölgelere kıyasla daha yüksek.
Almanya 40 milyar euroluk darbe alabilir
İsrail ve ABD’nin saldırılarının ardından İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ablukaya alması petrol ihracatını zaten etkiledi. Geçen hafta İran ve Katar’daki büyük gaz tesislerine yönelik karşılıklı saldırılar ise ham petrol fiyatını varil başına neredeyse 120 dolara çıkararak 2026 başındaki fiyatın iki katına yükseltti.
IW Alman Ekonomi Enstitüsü’ne göre petrolün varil fiyatı 100 dolar seviyesinde kalırsa, yalnızca Almanya ekonomisi iki yıl içinde 40 milyar euroluk (46 milyar dolar) bir darbe alabilir. Bu durum, yıllardır süren yüksek enerji maliyetleri, sert Çin rekabeti ve tesis kapanışlarının ardından Avrupa sanayisinin ne kadar kırılgan hale geldiğini ortaya koyuyor.
“En savunmasız görünen Almanya ve Birleşik Krallık”
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre Ukrayna savaşının etkilerini hala hisseden Avrupa’nın en büyük ekonomisi Almanya’da toptan elektrik fiyatları megavat saat başına 132 dolar ile dünyanın en yüksekleri arasında yer alıyor. Bu rakam ABD’de 48 dolar ve AB ortalaması olan 120 doların da üzerinde. İsviçre bankası Swissquote’un kıdemli analisti İpek Özkardeskaya, “Avrupa bu durum karşısında doğrudan hedefte ve bu kadar kısa sürede ikinci bir enerji şokunu kaldıracak marjı yok. Enerji şokuna en savunmasız görünen ülkeler Almanya ve Birleşik Krallık” dedi.
İran savaşı başlamadan önce bile Almanya’nın orta ölçekli işletmeleri son krizlerden olumsuz etkileniyordu. Almanya istatistik ofisine göre 2025 yılında çoğunluğu küçük ve orta ölçekli 24 bin 64 şirket iflas başvurusunda bulundu. Bu 2014’ten bu yana en yüksek sayı. Baskı, Avrupa’nın 635 milyar euroluk kimya sektöründe değer zinciri boyunca yukarı doğru ilerliyor.
Geçen yıl 5,7 milyar euro gelir elde eden Almanya merkezli Lanxess, geçen hafta 550 kişiyi işten çıkaracağını ve kendi maliyetleri artar artmaz fiyatları yükselteceğini açıkladı. Lanxess CEO’su Matthias Zachert gazetecilere, “Artık Orta Doğu’daki durumu günlük olarak izliyoruz” dedi. Alman kimya şirketi Evonik’in CEO’su Christian Kullmann ise ek maliyetlerin bir kısmını müşterilere yansıtmanın mümkün olabileceğini, ancak tamamını yansıtmanın mümkün olmadığını söyledi.
Alman yapıştırıcı ve tüketim malları üreticisi Henkel, hammaddelerde dolaylı fiyat artışları gördüğünü belirtirken, en büyük kimya üreticisi olan Almanya merkezli BASF bazı fiyatları şimdiden yüzde 30’dan fazla artırdı. VCI’den Grosse Entrup, “Şirketlerimiz tam anlamıyla kriz modunda çalışıyor” dedi.
Temerrüt riski
Körfez krizinin başka şekillerde de etkisini gösterdiğinin bir işareti olarak Lanxess, bir ortak girişim hissesinin planlanan satışının iptal edildiğini açıkladı. Bir kaynak İngiliz haber ajansı Reuters’a İran savaşı sonrası kötüleşen piyasa koşullarının bunda etkili olduğunu söyledi. İsveçli dış mekan teknolojisi firması Dometic temettü ödemesini durdururken, kıtanın ikinci büyük çelik üreticisi Thyssenkrupp Steel Europe, gaz fiyatlarında kalıcı bir artışın üretim maliyetlerini etkileyeceğini belirtti.
Almanya’nın çelik lobisi WV Stahl, kıtanın en enerji yoğun sektörlerinden biri için gaz ve elektrik fiyatlarını istikrara kavuşturmak amacıyla daha fazla siyasi destek gerektiğini vurgulayarak İran savaşının Avrupa’nın “muazzam kırılganlığını” ortaya koyduğunu söyledi. Plastik ve kompozit şirketlerini temsil eden Fransız ticaret birliği Polyvia, tedarikçilerin yükselen gaz maliyetlerini sözleşmeleri yeniden müzakere etmek ve fiyatları artırmak için kullandığını belirterek hükümet nezdinde endişelerini dile getiriyor. Ayrıca tahsis edilen hacimleri azaltma riskinin de arttığı ifade ediliyor.
Ancak Avrupa hükümetlerinin, 2022’de olduğu gibi sanayiyi büyük sübvansiyonlarla koruyacak mali alanı artık daha sınırlı. Scope Ratings’te kurumsal derecelendirmeler eş başkanı Karl Pettersen’e göre petrol fiyatı varil başına 130 dolara yaklaşırsa, metaller ve kimyasallar gibi sektörlerde temerrüt riski önemli ölçüde artacak. Pettersen, “Avrupa’nın rekabet gücü, güvenli ve uygun fiyatlı enerji tedarikini iyileştirmesine bağlı” dedi.