S&P 500, 20 Ocak'ta ABD'de işlemlerin açılmasıyla birlikte düşüşe geçti ve son günlerde yaklaşık 750 milyar dolarlık değer kaybı yaşadı. ABD Başkan Donald Trump’ın Grönland üzerindeki kontrolü ele geçirme yönündeki baskısını artırmasıyla birlikte yaşanan bu kayıpların, bir ekonomistin belirttiğine göre Danimarka’ya bağlı bu bölgenin tahmini değerine denk geldiği ifade edildi.
Öne çıkanlar
• S&P yüzde 1,2 düştü. İşlemlerin açılmasının ardından daha önce kayıplar neredeyse yüzde 1,5’e kadar çıktı.
• Michigan Üniversitesi ekonomisti Justin Wolfers’a göre ABD’nin en büyük şirketlerini takip eden endeksin son beş günde yaklaşık yüzde 1,7 gerilemesi, toplamda 750 milyar dolarlık bir değer kaybına karşılık geliyor. Wolfers, bu genel kayıpların Grönland’ın tahmini değerine eşit olduğunu belirtti.
• S&P 500’ün toplam piyasa değerinin yüzde 7’sini oluşturan Nvidia, yaklaşık yüzde 3 düşerek endeksteki genel kayıplara öncülük etti. Onu Apple (yüzde 1,6 düşüş), Microsoft (yüzde 1,3), Amazon (yüzde 2), Alphabet (yüzde 1,7), Broadcom (yüzde 3), Meta (yüzde 1,8) ve Tesla (yüzde 2,6) izledi. Bu şirketler birlikte endeksin piyasa değerinin yüzde 26’sını oluşturuyor.
ABD’nin Grönland’ı satın alması ne kadara mal olur?
NBC News’un maliyet tahminine aşina üç kişiye dayandırdığı haberine göre Trump ve ABD’nin ülkeyi satın alması durumunda Grönland’ın fiyat etiketi 700 milyar dolara kadar çıkabilir. İsmi açıklanmayan bir Beyaz Saray yetkilisine göre Danimarka ve Grönlandlı yetkililerin Trump’ın ülkeyi satın alma girişimini reddetmesine rağmen, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’ya Grönland’ın satın alınmasına yönelik bir teklif taslağı hazırlaması talimatı verildi. Bu, ABD’nin Grönland için teklif sunmayı ilk kez düşünmesi değil. ABD Dışişleri Bakanlığı, 1860’larda Başkan Andrew Johnson döneminde Danimarka’ya ait bu bölgenin satın alınmasını gündeme getirmiş, daha sonra ise 1946’da dönemin Dışişleri Bakanı James Byrnes yönetiminde 100 milyon dolar teklif etmişti.
Arka plan
Trump, ilk dönemindeki bazı girişimlerin ardından, ikinci ABD başkanlığının başlarında Grönland’ı satın alması yönündeki baskısını artırdı ancak son haftalarda söylemleri daha da hız kazandı. Trump, ulusal güvenlik gerekçeleriyle ABD’nin Grönland’ın kontrolünü ele alması gerektiğini savundu ve yakın zamanda Çin ile Rusya’nın, Danimarka’ya bağlı büyük ölçüde özerk bir bölge olan Grönland üzerinde kontrol sağlamaya çalıştığını iddia etti. Danimarkalı ve Grönlandlı yetkililer, son bir yıl içinde Trump’ın önerilerini birçok kez reddetti. Bunlar arasında, Mart 2025’te Trump’ın söylemlerinin “yakın müttefiklerle konuşma şekli olmadığını” söyleyen Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Rasmussen de yer alıyor. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise Ocak 2025’te Trump’a Grönland’ın “satılık olmadığını” söyledi ve ABD’nin Grönland’a saldırması halinde NATO’nun ve “dolayısıyla İkinci Dünya Savaşı sonrası güvenlik düzeninin” artık var olmayacağı uyarısında bulundu.