Kanada Maliye Bakanı Francois-Philippe Champagne, pazar ve pazartesi günü ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in ev sahipliğinde yapılacak görüşmelere G-7 bakanlarının katılacağını açıkladı. Görüşmelerde, kritik mineraller için küresel tedarik zincirlerinin dayanıklılığı ve ülkeler arası işbirliği imkanları masaya yatırılacak.
Çin kısıtlamaları endişe yaratıyor
Toplantılara Avustralya, Güney Kore, Hindistan, Meksika ve Avrupa Birliği’nden yetkililerin de katılması bekleniyor. Kritik hammaddeler ve tedarik zinciri güvenliği konularının öne çıkacağı görüşmeler, Çin’in son dönemde nadir toprak elementlerine yönelik ihracat kısıtlamalarını sıkılaştırdığı bir dönemde gerçekleşiyor.
Japonya, Başbakan Sanae Takaichi’nin Tayvan’a ilişkin açıklamalarının ardından Çin ile yaşanan gerilimin artması üzerine, bu kısıtlamalar konusunda G-7 ülkeleri ve diğer ortaklarla temaslarını yoğunlaştırdı. Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, ABD ziyareti sırasında askeri üretim ve ileri teknoloji sektörleri için hayati öneme sahip mineralleri diğer sanayileşmiş demokrasilerin temsilcileriyle görüşeceğini belirtti.
Nikkei Asia’nın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Çin’in Japonya’ya yönelik nadir toprak sevkiyatlarına getirdiği sınırlamalar artık sivil kullanım amaçlı ürünleri de kapsıyor. Haberde, bazı şirketlerin sevkiyat taleplerinin reddedildiği, bazı başvuruların ise olağan sürenin çok üzerinde bekletildiği ifade edildi. Çin’de yayımlanan Global Times gazetesinde yer alan bir değerlendirmede ise Çin Sosyal Bilimler Akademisi’nden Lu Yaodong, Japonya’nın “nadir toprakların silah olarak kullanıldığı” yönündeki iddialarını yanıltıcı olarak nitelendirdi ve Pekin’in adımlarını Tokyo’nun “yeniden silahlanma” süreciyle ilişkilendirdi.
Avustralya’dan stratejik stok adımı
Kritik mineraller gündemi, G-7 toplantılarıyla eş zamanlı olarak Avustralya’da da somut bir politika adımıyla öne çıktı. Avustralya hükümeti, savunma sanayii ve ileri teknolojilerde kullanılan kritik minerallerde tedarik güvenliğini artırmak amacıyla yerli üreticilerden alım yaparak stratejik stok oluşturacağını duyurdu.
Hazine Bakanı Jim Chalmers, Enerji Bakanı Madeleine King ve Ticaret Bakanı Don Farrell’in ortak açıklamasına göre, 1,2 milyar Avustralya doları (yaklaşık 802 milyon ABD doları) büyüklüğündeki programın ilk aşamasında nadir toprak elementleri, antimon ve galyum stoklanacak. Çin dışındaki en büyük nadir toprak üreticilerinden biri olan Avustralya, bu hamleyle küresel tedarik zincirlerinde Çin’in etkisini dengelemeyi hedefliyor.
Jeopolitik rekabet derinleşiyor
Kritik mineraller, son yıllarda artan jeopolitik ve ticari gerilimlerin merkezinde yer alıyor. Çin’in sektördeki güçlü konumu, özellikle ABD Başkanı Donald Trump döneminde hız kazanan ticaret savaşları sırasında daha görünür hale gelirken, birçok ülke bu bağımlılığı azaltmak için yerli üretimi artırma ve stratejik stoklar oluşturma yoluna gidiyor. Washington’daki G-7 toplantılarının da bu arayışlara yeni bir ivme kazandırması bekleniyor.