ABD Merkez Bankası’nda (Fed) Kevin Warsh, son yılların en garip liderlik geçişlerinden biriyle karşı karşıya. Geçen yıl ABD Başkanı Donald Trump’ın kendisini bu göreve aday göstermesi için kampanya yürütürken faiz indirimleri vaat ettiği döneme kıyasla ekonomi daha karmaşık bir hal aldı. İran’daki savaş enerji fiyatlarını yükseltmeden önce bile Fed’in tercih ettiği enflasyon ölçütü yanlış yönde ilerliyordu. Savaş, gelecek aylarda enflasyonu daha da yukarı itme tehdidi taşıyor ve yatırımcılar artık bu yıl faiz indirimlerinden ziyade artışların daha olası olduğunu düşünüyor.
Powell’ın politikalarını eleştirdi
Bu arada yeni başkanın senatodaki onay süreci de Powell'a yönelik soruşturma nedeniyle ertelendi. Bu da Fed Başkanı Jerome Powell’ın görev süresi iki ay sonra sona erdiğinde Warsh’ın görevi devralıp devralmayacağının belirsizliğini artırıyor. Bu karmaşıklıklar ortaya çıkmadan önce bile devir teslim süreci alışılmadık görünüyordu. Warsh, görevi devralacağı kişiyle keskin bir kopuş vaat etmişti. Son kırk yılda göreve gelen hiçbir Fed lideri bunu yapmamıştı. Powell ve selefleri Janet Yellen, Ben Bernanke ve Alan Greenspan zaman içinde kurumu önemli ölçüde yeniden şekillendirdiler. Ancak göreve başlarken her biri, devraldıkları kişiye süreklilik sözü vererek geçiş sırasında piyasaları rahatlattı.
Buna karşılık Warsh, geçen yıl boyunca Powell yönetimindeki Fed’in performansını kamuoyu önünde sert şekilde eleştirdi. Geçen yaz bir televizyon röportajında “rejim değişikliği” çağrısında bulundu. Trump, bir sonraki Fed başkanından ne beklediğini açıkça ortaya koydu: Ocak ayında Warsh’ı aday göstermeden önce, faizlerin düşmesi gerektiği görüşünü paylaşmayan birini atamayacağını söyledi.
Powell, merkez bankasının geçen sonbaharda faizleri üç kez indirmesine öncülük etti ancak her indirimle birlikte 12 üyeli Federal Açık Piyasa Komitesi’nde artan bir muhalefetle karşılaştı. Fed, geçen hafta yapılan toplantıda 11’e karşı 1 oyla faizleri sabit tuttu. Komitenin faiz indirimlerinden uzaklaşması, 2006–2011 yılları arasında Fed yetkilisi olarak görev yapmış Warsh için başkanın beklentilerini karşılamayı daha da zorlaştırıyor.
“Faizi düşüreceğini söylemeden görevi alamazdı”
2007–2021 yılları arasında Boston Fed Başkanı olarak görev yapan Eric Rosengren, “Faizlerin daha düşük olması gerektiğine inandığını belirtmeden bu görevi alamazdı. Ama sorun şu ki dünya oldukça hızlı değişiyor ve o da oylamanın sonucunu garanti edemez” dedi. Rosengren’e göre faiz indirimleri haklı çıksa bile Trump’ın Warsh’a görevi verme koşulları bunlara şüphe düşürebilir. “Hem komitede hem de kamuoyunda, bu koşullar altında faizler düşürülürse bunun ekonomik değil siyasi motivasyonlu olduğu yönünde bir güvensizlik olacaktır” ifadelerini kullandı.
Zorluk derecesi merkez bankası gözlemcilerinin de gözünden kaçmış değil. SGH Macro Advisors’ın baş ABD ekonomisti Tim Duy, “Warsh adaylığındaki gecikme Warsh için bir hediye. Şu anda bu görevi üstlenecek kimseyi kıskanmıyorum” dedi. Diğerleri ise görünümün o kadar da kötü olmadığını söylüyor. BNP Paribas’ın baş ABD ekonomisti James Egelhof, “İşgücü piyasası tam istihdama yakın. Finansal koşullar gevşek. Finansal istikrar sağlam. Gündemde yapılacak işler var ama geçiş yönetilebilir olmalı” diye konuştu.
Warsh geçen yılın sonundan bu yana kamuoyu önünde konuşmadı ancak Trump onu aday göstermeden önceki aylarda, kendisi ve ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yapay zeka kaynaklı bir verimlilik patlamasının enflasyon riski olmadan faiz indirimine olanak sağlayacağını savunmuştu. Son haftalarda birkaç Fed yetkilisi bu görüşe karşı çıktı. Petrol şoku özellikle kafa karıştırıcı olabilir çünkü Warsh, 2008’de enerji fiyatlarının hızla yükseldiği dönemde Fed yetkilisi olarak, bugün Trump’ın kendisinden beklediğinin tam tersini savunmuştu.
Bugün Fed’in karşı karşıya olduğu koşullar önemli açılardan farklı. Politika faizi daha yüksek ve finansal sistem çok daha istikrarlı ancak temel ikilem benzer: Fed’i daha yüksek enflasyon ile daha zayıf bir işgücü piyasası koşulları arasında hangisinin daha büyük tehdit olduğunu değerlendirmeye zorlayan bir petrol şoku.
Geçen hafta Powell, görev süresi 15 Mayıs’ta sona erdiğinde yeni başkanın görevi henüz senatoda onaylanmamış olursa Fed’i yönetmeye devam edeceğini ve soruşturma “şeffaflık ve kesinlikle” sonuçlanana kadar yönetim kurulundan ayrılmayacağını söyledi. Powell’ın bu açıklamaları sorulduğunda Trump, soruşturmanın sona ermesini istediğine dair bir işaret vermedi.