İş hayatının en eski numaralarından biridir: Az iş yapıp çok meşgul görünmek.
Bazıları bunu öylesine ustalıkla yapar ki dışarıdan bakınca şirketi, kurumu, hatta memleketi tek başına taşıdığını sanırsınız. Telefonu elinden düşmez, toplantıdan toplantıya koşar, gece yarısına kadar mesaj gönderir.
Sık kullandığı cümleler de bellidir:
“Çok yoğunum.”
“Her şey benim üzerimde.”
“Ben olmasam bu iş yürümez.”
İnsan bir an gerçekten inanabilir. Sonra dönüp çıktılara bakarsınız. Ortada, anlatılan yoğunlukla orantılı pek bir sonuç yoktur.
Çünkü meşguliyet ile verimlilik aynı şey değildir.
Faaliyet çok, sonuç az
Modern iş hayatı, faaliyet üretmekle sonuç üretmeyi kolayca birbirine karıştırıyor. On toplantıya katılmak, yirmi telefon görüşmesi yapmak, yüz mesaj yazmak etkileyici görünebilir. Fakat bunların hiçbiri tek başına başarı değildir.
Asıl sorular daha basittir:
Ne yapacaktık?
Ne zaman yapacaktık?
Ne yaptık?
Bu üç soruya berrak cevap verilemiyorsa uzun faaliyet raporlarının, kalabalık toplantıların ve gece yarısı yazışmalarının fazla anlamı yoktur.
Bir insan üç saat sessizce çalışıp büyük bir sorunu çözebilir. Bir başkası bütün gün konuşur, on kişiyi de meşgul eder; akşam olduğunda başlangıç noktasından pek uzağa gidilmemiştir.
Uluslararası kurumlarda gördüğüm fark
OECD ve Uluslararası Enerji Ajansı’nda çalışırken onlarca ülkeden insanla birlikte görev yaptım. Elbette hiçbir milleti tek bir çalışma biçimiyle tanımlamak mümkün değil. Yine de farklı kurumsal kültürlerin insanlara farklı davranışlar kazandırdığını gözlemledim.
Birçok Alman, İngiliz ve Hollandalı meslektaşım sorumluluğunu üstlendiği işi fazla gürültü çıkarmadan tamamlar, ayrıca kredi toplamak için özel çaba göstermezdi. Bazı Avustralyalı, Kanadalı ve Amerikalı meslektaşlarım ise yaptıkları işi daha güçlü anlatmayı, katkılarını yönetime göstermeyi ve sonucu bir başarı hikâyesine dönüştürmeyi iyi biliyordu.
Bazen küçük bir katkı, ustaca sunulduğunda büyük bir dönüşüm gibi anlatılabiliyordu. Başlangıçta bunu abartılı bulurdum. Fakat zamanla başka bir gerçeği de gördüm: Çok iyi işler yapabilirsiniz; ancak bunları görmesi gerekenlere anlatmazsanız emeğiniz kurumun hafızasında kaybolabilir. Daha görünür biri gelir, işi sahiplenir ve krediyi toplar.
Demek ki yalnızca çalışmak yetmiyor. Üretilen değeri dürüstçe görünür kılmak da gerekiyor.
Tevazu, görünmez olmak değildir.
Performans tiyatrosu
Sorun, görünürlüğün performans tiyatrosuna dönüşmesiyle başlıyor. Kişi her küçük adımı rapor ediyor, başkalarının yaptığı işlerde kendisine rol buluyor; başarı geldiğinde sahnenin önüne geçiyor, sorun çıktığında ortadan kayboluyor.
Bazı kurumlarda bu tiyatro, gerçek çalışmadan daha fazla ödüllendiriliyor. Çünkü yöneticiler en çok konuşanı en bilgili, en görünür olanı en çalışkan sanabiliyor.
Kurumun geri kalanı da mesajı hızla alıyor:
Burada sonuç üretmekten çok, sonuç üretiyor görünmek önemlidir.
O andan itibaren çalışma kültürü bozulmaya başlıyor. Toplantılar karar almak için değil, varlık göstermek için yapılıyor. Raporlar gerçeği açıklamak yerine sorumluluğu dağıtıyor. Başarı ortak, başarısızlık sahipsiz hale geliyor.
Sessiz çalışanları kim görecek?
Öte tarafta işini sessizce yapan, sorunları çözen, başkasının emeğini sahiplenmeyen insanlar var. Kurumların gerçek yükünü çoğu zaman onlar taşıyor. Ancak kötü yönetilen yerlerde sessizlik kolayca görünmezliğe dönüşüyor.
İyi yöneticinin temel yeteneklerinden biri, ses ile değer arasındaki farkı görebilmektir. Sessiz çalışanların da “Nasıl olsa yaptığım iş görülür” rahatlığına kapılmaması gerekir. Emeğimizi abartmadan anlatmak ve katkımızı kayıt altına almak profesyonelliğin parçasıdır.
Üç stratejik tavsiye
Birincisi, faaliyeti değil sonucu ölçelim. Her iş için hedefi, sorumluyu, teslim tarihini ve beklenen çıktıyı açıkça belirleyelim.
İkincisi, sessiz başarıyı görünür kılalım. En çok konuşanı değil, en fazla değer yaratanı görelim ve ödüllendirelim.
Üçüncüsü, performans tiyatrosuna prim vermeyelim. Başarıyı kendisine, başarısızlığı başkalarına yazanları değil; sorumluluk üstlenenleri öne çıkaralım.
Bu ayrımı işyerinde, okulda, ailede, siyasette ve dostluklarda görüyoruz. Bazıları yaptığı küçük bir iyiliği yıllarca anlatır; bazıları en zor gününüzde sessizce yanınızda durur.
Ben artık insanların ne kadar meşgul olduklarına değil, arkalarında ne bıraktıklarına bakıyorum.
Kaç toplantıya girdiler değil, hangi meseleyi çözdüler?
Ne kadar konuştular değil, ne kadar değer yarattılar?
Çünkü sonunda kurumlar da insanlar da gürültüyü değil, gerçek sonucu hatırlar.