2024 ve 2025 dönemine ilişkin OECD verilerine göre Avrupa Birliği’nde ortalama net hanehalkı tasarruf oranı yüzde 8,1 olarak hesaplandı. Listenin zirvesinde ise yüzde 14,7 ile İsveç ve Macaristan yer aldı.
Tasarruf oranlarında bu ülkeleri yüzde 13,7 ile Çekya takip ederken, Fransa’da oran yüzde 12,8 seviyesinde ölçüldü. Almanya yüzde 10,3, Hollanda ise yüzde 10,2’lik oranlarla çift haneli tasarruf seviyesini koruyan ülkeler arasında bulundu.
İspanya’da tasarruf oranı yüzde 9,2, İrlanda’da ise yüzde 9 olarak kaydedildi. Her iki ülke de AB ortalamasının üzerinde performans gösterdi.
Yunanistan’da harcamalar gelirleri aştı
Araştırmanın en dikkat çekici verisi ise Yunanistan’dan geldi. Ülke, negatif net tasarruf oranına sahip tek Avrupa ekonomisi oldu. OECD verilerine göre Yunanistan’da net tasarruf oranı eksi yüzde 9,3 seviyesinde gerçekleşti.
Bu tablo, vatandaşların elde ettikleri gelirden daha fazla harcama yaptığını ve tüketimin tasarrufların eritilmesi ya da borçlanma yoluyla sürdürüldüğünü ortaya koydu.
2000’li yılların başında pozitif bölgede bulunan tasarruf oranı, 2010’daki borç krizinin ardından sert şekilde geriledi. Oran 2013 yılında eksi yüzde 16,5 ile tarihi dip seviyeyi gördü.
Pandemi döneminde geçici toparlanma yaşansa da Yunanistan’da negatif görünüm kalıcı hale geldi. Ülkede oran 2022’de eksi yüzde 12,2’ye kadar gerilerken, sonraki yıllarda yaklaşık eksi yüzde 9 seviyelerinde kaldı.
İngiltere ve İtalya alt sıralarda kaldı
Avrupa’nın büyük ekonomileri arasında yer alan Birleşik Krallık ve İtalya da düşük tasarruf oranlarıyla öne çıktı.
Birleşik Krallık’ta net hanehalkı tasarruf oranı yüzde 4,7 olarak ölçülürken, İtalya’da bu oran yüzde 3,2 seviyesinde gerçekleşti.
Baltık ülkeleri ve Doğu Avrupa’da da düşük oranlar dikkat çekti. Letonya’da tasarruf oranı sıfır seviyesinde hesaplandı. Bu durum, hanelerin elde ettikleri gelirin tamamını harcadığını gösterdi.
Slovakya yüzde 2, Estonya yüzde 3, Portekiz yüzde 3,4 ve Litvanya yüzde 3,8 ile listenin alt basamaklarında yer aldı.
“Karşılaştırmalar oldukça karmaşık”
Frankfurt’taki Goethe Üniversitesi’nde görev yapan ekonomist Michael Haliassos, ülkeler arasında tasarruf oranlarını karşılaştırmanın sanılandan daha zor olduğunu belirtti.
Haliassos’a göre gelirlerin eksik veya hatalı beyan edilmesi hesaplamaları güçleştirirken, tüketim verilerinin anketler aracılığıyla tam olarak ölçülememesi de sonuçları etkiliyor. Ekonomist ayrıca ülkelerin ekonomik krizlere farklı tepkiler vermesinin tasarruf davranışlarını doğrudan değiştirdiğini ifade etti.
Tasarrufun merkezinde emeklilik kaygısı var
2025 tarihli NBER araştırması ise Avrupalıların en çok emeklilik dönemi ve beklenmedik harcamalar için birikim yaptığını ortaya koydu.
Araştırmayı hazırlayan ekonomistler Charles Yuji Horioka ve Luigi Ventura’ya göre sosyal güvenlik sistemlerinin güçlü olduğu ülkelerde bireyler daha düşük tasarruf eğilimi gösteriyor.
Kamu emeklilik sistemlerinin kapsamlı olduğu ülkelerde vatandaşların emeklilik için daha az bireysel birikim yaptığı belirtilirken, sağlık hizmetlerinin yaygın olduğu ülkelerde de olası risklere karşı ayrılan “güvence tasarruflarının” daha sınırlı kaldığı ifade edildi.