Avrupa ve Asya rafinerilerinin petrol kargolarını güvence altına alma telaşı piyasaları hareketlendirdi. İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki devam eden baskısı piyasada yeni endişeleri tetikledi. Bu durum Kuzey Denizi petrol fiyatlarını rekor seviyeye itti.
LSEG verilerine göre acil teslimat petrol göstergesi olan Forties Blend perşembe günü varil başına neredeyse 147 dolar seviyesine ulaştı. Tüccarlar körfezde mahsur kalan büyük hacimlerin yerini doldurmak için petrol kargoları arıyor. Bu durum fiyatları 2008 finansal krizinin arifesinde ulaşılan en yüksek seviyelerin üzerine çıkardı.
Kuzey Denizi'nden gelen fiziki variller uluslararası gösterge olan Brent petrolün çok üzerinde işlem gördü. Haziran teslimatı için belirlenen 97 dolar fiyatının oldukça üzerine çıkıldı. Bu durum petrol piyasasındaki kıtlık korkusunun bir başka işareti olarak değerlendirildi.
Kargoları güvence altına alma telaşı o kadar yoğundu ki petrol piyasasının hayati bir ayağı sekteye uğradı. Tüccarlar gelecek hafta için Brent fark sözleşmeleri (CFD) alamadıklarını aktardılar. Bu durum fiyatların varil başına 30 dolar seviyesini aşıp Kıtalararası Borsa (ICE) eşiğini geçmesinin ardından yaşandı. ICE, Avrupa petrol ticaretinin ana borsası konumunda bulunuyor.
Bu sözleşmeler petrol fiyatlarındaki artışlara karşı korunmak için yaygın olarak kullanılıyor. Birçok piyasa katılımcısı, Brent fark sözleşmelerinin alınıp satılamadığı bir zamanı hatırlamadıklarını ifade etti. Katılımcılar bazı işlemlerin artık borsa dışında gerçekleştiğine dikkat çekti. ICE konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.
Boğazda gemi trafiği durma noktasında
Artan stres belirtileri küresel enerji krizinin giderek kötüleştiğini gösteriyor. ABD Başkanı Donald Trump Tahran'ın boğazı yakında açacağına dair güvence vermişti. ABD ve İsrail'in İran savaşı öncesinde bu boğaz küresel petrol arzının yüzde 20 oranındaki kısmını taşıyordu.
Trump perşembe günü yaptığı açıklamada, petrolün çok yakında akmaya başladığının görüleceğini söyledi. Ancak İran'ın petrol sevkiyatlarının boğazdan geçişine izin verme konusunda çok kötü bir iş çıkardığını da belirtti. Trump, Tahran'ın güvenli geçiş için geçiş ücreti almaması gerektiği konusunda uyarılarda bulundu.
Salı günü duyurulan iki haftalık ateşkesin ardından boğazdan sadece bir avuç gemi geçti. Geçiş yapan bu gemilerin çoğunun İran ile bağlantılı olduğu aktarıldı. Goldman Sachs perşembe günü müşterilerine bir not gönderdi. Notta boğaz üzerinden yapılan petrol ihracatının son günlerde düştüğü ve normal seviyenin sadece yüzde 8 oranında seyrettiği ifade edildi.
Asya bölgesi, petrol ihtiyaçlarının yaklaşık yüzde 80 oranındaki kısmının bu su yolundan geçmesi nedeniyle kesintilere karşı oldukça savunmasız kalıyor. Tahran, ABD ile yapılan anlaşmanın boğaz üzerinde kontrolü sürdürmesine izin vereceğinde ısrar ediyor. Bu şartlar, gemilerin İran Devrim Muhafızları'ndan izin almasını ve bir ücret ödemesini gerektiriyor. Çatışmalara ara verilmesini öngören anlaşmadan saatler sonra İran harekete geçti. İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarına yanıt olarak petrol tankerlerinin boğazdan geçişi durduruldu.
Eski ABD Başkanı Joe Biden'ın enerji danışmanı olan Amos Hochstein, bu durumun birkaç gün daha devam etmesi halinde piyasanın boğazların süresiz olarak kapandığına karar verebileceğini söyledi. Hochstein, bunun sadece fiyat artışına değil aynı zamanda Asya'da bir krize de yol açabileceğini ifade etti. Hochstein, sorunun sadece yüksek fiyatlar olmadığını ve gerçek bir fiziksel kıtlığın yaşandığı değerlendirmesini yaptı.
Üretim kapasitesinde ciddi düşüş
Piyasalardaki sıkışıklığın bir başka işareti olarak Suudi Arabistan perşembe günü yeni veriler paylaştı. Ülkenin enerji altyapısına yönelik son saldırılar nedeniyle petrol üretim kapasitesinin günlük 600 bin varil düştüğü belirtildi.
Saldırılar Khurais ve Manifa sahalarındaki üretim kapasitesine ciddi şekilde zarar verdi. Bu durum krallığın normal 12 milyon varil günlük kapasitesinin yaklaşık yüzde 5 oranındaki kısmını devre dışı bıraktı. Enerji bakanlığı bu hafta Doğu-Batı boru hattına yapılan saldırının da hasara yol açtığını bildirdi. Hürmüz Boğazı'ndan kaçınmak için kritik bir rota olan bu hatta günlük yaklaşık 700 bin varil verim kaybı yaşandığı dile getirildi.
BOK Financial ticaret bölümü kıdemli başkan yardımcısı Dennis Kissler, fiziksel piyasadaki dar arzın gemiler Hürmüz Boğazı'ndan geçene kadar bu şekilde kalacağı uyarısını yaptı. Kissler, vadeli işlem piyasasının satış yapacağını ancak fiziksel piyasanın sıkı kalacağını, çünkü boğaz açıldığında bile lojistik sorunları düzeltmenin 20 gün süreceğini söyledi.
Kuzey Denizi'nde alınıp satılan ve Forties Blend'i de içeren fiziki petrol sevkiyatlarının yakından takip edilen bir ölçüsü olan Dated Brent, perşembe günü yüzde 7 oranında artışla 131,96 dolar seviyesine yükseldi. Fiyatlandırma ajansı Platts'ın değerlendirmesine göre bu yükseliş, ateşkes anlaşmasının tetiklediği bir önceki günkü düşüşün bir kısmını telafi etti.
Vadeli işlemler piyasasında ticaret faaliyetleri nispeten daha sakindi. Haziran teslimi Brent petrol New York işlemlerinde yüzde 1 oranında artarak 97,20 dolar seviyesine çıktı. Mayıs teslimi ABD göstergesi Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yüzde 4,7 oranında sıçrayarak 99,16 dolar seviyesini gördü.
RBC Capital Markets küresel emtia stratejisi başkanı Helima Croft, vadeli işlem piyasalarındaki fiyatları Ortadoğu su yollarındaki fiziksel piyasa gerçekleri için gecikmeli bir gösterge olarak nitelendirdi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Suudi Arabistanlı mevkidaşı Prens Faysal bin Farhan ile perşembe günü bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. İran kaynaklarına göre Araghchi, bu hafta kabul edilen iki haftalık ateşkese rağmen İran'ın ABD ile doğrudan görüşmelere henüz başlamadığını aktardı.
Diğer yandan ABD heyeti hafta sonu görüşmeler yapmak üzere İslamabad'a gidiyor. Heyete başkan yardımcısı JD Vance, özel elçi Steve Witkoff ve başkanın damadı Jared Kushner liderlik ediyor.