Petrol fiyatları, cuma günü yeniden alevlenen çatışmalara rağmen haftalık kayba doğru ilerliyor. Piyasalar, ABD ve İran arasındaki olası bir barış anlaşması konusunda iyimserliğini korumaya devam ediyor. Anlık verilere göre Brent petrol yüzde 0,62 artışla 100,68 dolardan işlem görüyor. Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yüzde 0,41 değer kazanarak 95,20 dolar seviyesine ulaştı.
Fiyatlar haftalık bazda yaklaşık yüzde 6 ile 7 civarında bir düşüş kaydetti. ABD ve İran, bir aydır süren ateşkeslerinin en ciddi testinde perşembe günü karşılıklı ateş açtı. Hürmüz Boğazı'nda petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) geçişi için kritik olan bu güzergah şubat ayının sonundan bu yana kapalı tutuluyor. Tıkanıklık bölgedeki kuyuların kapatılmasına ve benzeri görülmemiş bir arz şokuna yol açtı.
Karşılıklı suçlamalar ve ateşkes vurgusu
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran'ın boğazdaki üç destroyere ateş açmasının ardından İran'daki askeri hedefleri vurduklarını açıkladı. Komutanlık, gerilimi tırmandırmak istemediklerini de sözlerine ekledi. ABD Başkanı Donald Trump, üç savaş gemisinin su yolundan başarıyla ve hasarsız çıktığını belirtti. Washington'da gazetecilere konuşan Trump, yaşanan çatışmalara rağmen ateşkesin yürürlükte olduğunu söyledi. Trump ayrıca anlaşma hızla imzalanmadığı takdirde şiddetli bir tırmanma olacağı uyarısında bulundu.
İran ise durumun normale döndüğünü bildirirken ABD'yi ateşkesi ihlal etmekle suçladı. İran ordusu, ABD'nin boğazdaki bir petrol tankeri ile sivil alanları hedef aldığını savundu. Yaşanan bu son çatışmalar, perakende benzin ve dizel fiyatlarının hızla arttığı bir dönemde ABD'nin savaştan çıkma çabalarını zorlaştırıyor. Trump yönetimi, ticaret yolunun yeniden açılması teklifine Tahran'dan yanıt beklemeye devam ediyor.
Uzmanların piyasa değerlendirmeleri
Saxo Markets baş yatırım stratejisti Charu Chanana, petrolün diplomasi ve gerilimin tırmanması riskleri arasında işlem gördüğünü belirterek, "Piyasalar hala barış teklifine bir şans veriyor ancak savaş primini ortadan kaldırmaya yetecek kadar değil." değerlendirmesini yaptı. Karobaar Capital LP baş yatırım görevlisi Haris Khurshid ise piyasa tepkisinin nispeten sınırlı kaldığını ifade ederek, "Çatışmanın başlarında her tırmanış oldukça büyük bir yeniden fiyatlandırmayı tetikliyordu." dedi.
Vanda Insights kurucusu Vandana Hari, piyasanın tamamen çökmenin eşiğinde olduğunu savundu. Fiyat oluşumunun artık pragmatik bir okumaya dayanmadığını söyleyen Hari, "ABD yönetimi yumuşama beklentilerini abartmaya devam ediyor ve iyimserlik eğilimli piyasa da bunu satın alıyor." ifadesini kullandı. Hari, toparlanmaların kademeli ve eksik olmasının piyasadaki şaşırtmacaları etkili kıldığını vurguladı. IG analisti Tony Sycamore da arz cephesinde tablonun hala sıkı olduğunu belirtti.
Üretim kayıpları ve şüpheli işlemler
Birleşik Arap Emirlikleri cuma günü X üzerinden yaptığı paylaşımla füze ve insansız hava araçlarını engellediklerini duyurdu. Çatışma süresince sık sık hedef alınan ülke, hafta başlarında Fujairah liman kentinde de bir saldırıya uğramıştı. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, dünyanın savaş nedeniyle günde 14 milyon varil petrol kaybettiği uyarısında bulundu. Çatışma sonrası üretimi artırmanın kademeli olacağını belirten Birol, mart ayında piyasaya sürülen 400 milyon varilin ardından daha fazla eylemde bulunmaya hazır olduklarını ifade etti.
Bridgewater Associates kurucusu Ray Dalio, New York Times podcast'inde yaptığı yorumda, çatışmanın sonucunun Hürmüz Boğazı'nı kimin kontrol edeceğiyle belirleneceğini söyledi. Öte yandan ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu'nun, Trump'ın İran savaşıyla ilgili açıklamalarından önce gerçekleşen 7 milyar dolarlık petrol işlemlerini araştırdığı bildirildi. Reuters haberine göre bu işlemlerin çoğu, Trump'ın açıklamalarından önce alınan kısa pozisyonlardan oluşuyor.