ABD Başkanı Donald Trump ve Hazine Bakanı Scott Bessent, yüksek mahkemenin Trump’ın imza niteliğindeki gümrük vergisi politikasını bozmasının ardından işletmelere yaklaşık 175 milyar dolarlık gümrük vergisi gelirini iade edip etmeyecekleri konusunda net bir yanıt vermekten kaçındı. Bu durum, Trump yönetiminin daha önce ithalatçılara paralarını geri vereceğine söz vermesine rağmen mahkemede iadelere karşı çıkacağının konuşulmasına yol açtı.
Öne çıkanlar
• ABD'de yüksek mahkeme geçen hafta 6’ya karşı 3 oyla, Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında uygulanan kapsamlı gümrük vergilerinin hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Çünkü bu yasa, ABD başkanlarına gümrük vergisi koyma yetkisi vermiyor.
• Kararda, Trump’ın IEEPA kapsamındaki gümrük vergilerinin ilk uygulandıkları andan itibaren hukuka aykırı olduğu belirtildiğinden, bu karar daha önce vergi ödemiş şirketlerin ödedikleri tutarları geri almasının önünü açıyor ancak mahkeme kararı iadelerden açıkça bahsetmedi.
• Trump ve Bessent, gümrük vergisi iadeleri meselesinin mahkemede tartışılacağını ima etti. Trump, konunun “Önümüzdeki iki yıl boyunca dava konusu olması gerekeceğini tahmin ettiğini” söyledi. Bessent ise pazar günü CNN’e yaptığı açıklamada iadeleri tartışarak “mahkemelerin önüne geçmeyeceğini” belirtti ve sürecin “haftalar ya da aylar” sürebileceğini ifade etti.
• Bu açıklamalar, ABD Adalet Bakanlığı’nın Yüksek Mahkeme kararından önceki mahkeme başvurularında, emredilmesi halinde işletmelerin ödediği ithalat ücretlerini iade edeceğine defalarca söz vermesinin ardından geldi.
• Hükümet, mahkeme davayı değerlendirirken vergilerin durdurulmaması gerektiğini savunurken iade taahhüdünü temel gerekçelerden biri olarak kullandı ve mahkemeler buna inandı; dava sürerken vergileri yürürlükte tuttu.
• Örneğin Uluslararası Ticaret Mahkemesi aralık ayında, vergiler durdurulmazsa şirketlerin “telafisi imkansız zarar riskiyle karşı karşıya olmadığını” belirtti çünkü hükümet, şu anda ödenen ve kesinleşen vergilerin “nihai bir karar sonrası iadelerin mümkün olmasını etkilemeyeceği” yönünde “açık ve net bir tutum” aldığını ifade etmişti.
Binden fazla şirket dava açtı
Şimdiden binden ’den fazla şirket, ödedikleri vergilerin iadesi için Uluslararası Ticaret Mahkemesi’nde dava açtı. FedEx de pazartesi günü dava açan son büyük şirket oldu. Bu davalar artık mahkemede ilerlemeye başlayacak ancak Trump yetkililerinin öngördüğü gibi özellikle hükümet iade taleplerine karşı çıkarsa, süreç aylar sürebilir. Ticaret hukuku avukatı Robert Shapiro, cuma günü Forbes’a yaptığı açıklamada iade sürecinin “tahminen bir yıl süreceğini” söyledi.
Trump yönetimi iadeler hakkında ne dedi?
Trump yönetimi, çeşitli gümrük vergisi davalarında, IEEPA kapsamındaki vergilerin hukuka aykırı ilan edilmesi ve bir mahkemenin bunu emretmesi halinde, daha önce ödenmiş ve kesinleşmiş vergileri yeniden tasfiye edeceğini belirtti. Hükümet ayrıca, mahkeme emrederse şirketlere geri ödeme yapacağını da söyledi. ABD Adalet Bakanlığı avukatları aralık ayında, yönetimin “hem bu davada hem de ilgili davalarda, dava konusu IEEPA vergileri hukuka aykırı bulunursa davacıların işlemlerinin yeniden tasfiyesine mahkemenin karar vermesine itiraz etmeyeceklerini çok açık şekilde ifade ettiğini” yazdı.
Hükümet ayrıca, mahkeme kararından önce kesinleşmiş vergilerin “nihai karar sonrasında iadelerin mümkün olmasına engel olmayacağını” da “açıkça” belirtti. Bakanlık, davayı mahkemeye taşıyan şirketlere, mahkemede kazanırlarsa “faiziyle birlikte iadelerini kesin olarak alacakları” belirtilmişti ve vergilerine, halihazırda yüksek mahkeme önünde bulunan davalarla büyük ölçüde örtüşen şekilde ve benzer gerekçelerle itiraz eden, diğer benzer durumda”şirketlere de iade ödemeyi taahhüt etti.
Şirketlere iadeler nasıl yapılacak?
Ticaret uzmanları, gümrük vergisi iade sürecinin nasıl işleyeceği konusunda genel olarak belirsizlik yaşıyor ancak yönetimin iade konusunda isteksiz görünmesi, hükümetin ödenmiş vergileri otomatik olarak geri vermesini pek olası kılmıyor. Demokratlar, Trump yönetimini otomatik iade yapmaya zorlayacak yasa tasarıları da sundu ancak bu düzenlemelerin şimdilik kabul edilmesi pek olası görünmüyor. Shapiro Forbes’a bu nedenle şirketlerin, ödedikleri vergilere itiraz ederek ve iade talep ederek mahkemeye aktif şekilde başvurmalarının gerekeceğini söyledi.