Çin Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan yeni düzenleme kapsamında 10 ABD merkezli şirket ihracat kontrol listesine dahil edildi. Karardan etkilenen firmalar arasında nadir toprak elementi alanında faaliyet gösteren MP Materials ve USA Rare Earth'in yanı sıra insansız hava aracı üreticileri Teal Drones ile Jaia Robotics de bulunuyor.
Söz konusu şirketlerin Çin menşeli ve hem sivil hem de askeri amaçlarla kullanılabilen ürünlere erişimi engellenecek. Böylece Pekin, stratejik teknolojiler ve kritik hammaddeler üzerindeki denetimini daha da sıkılaştırmış oldu.
Listeye ayrıca elektronik sistemler üreticisi Aveox, havacılık teknolojileri şirketi Ball Aerospace & Technologies ve savunma ekipmanları tedarikçisi Oshkosh Defense de eklendi.
Kamu alımlarında kapılar kapandı
Çin Maliye Bakanlığı tarafından yapılan ayrı bir duyuruda ise 46 Amerikan şirketinin kamu alım projelerine katılımının yasaklandığı bildirildi. Bu şirketlerin önemli bölümünün savunma sanayisiyle bağlantılı olduğu belirtildi.
Ancak Çin'de faaliyet gösteren ve yerel olarak kayıt altına alınmış yabancı sermayeli iştiraklerin söz konusu yasaktan etkilenmeyeceği ifade edildi. Böylece Pekin, kısıtlamaların kapsamını belirli alanlarla sınırlı tutmaya çalıştı.
Pentagon'un güncellemesi sonrası geldi
Çin'in aldığı kararların, ABD Savunma Bakanlığı'nın kısa süre önce güncellediği ve "1260H" olarak bilinen listeye yanıt niteliği taşıdığı değerlendiriliyor.
Pentagon, Çin ordusuyla bağlantılı olduğu iddia edilen çok sayıda şirketi listeye eklemişti. Son güncellemede Çin'in önde gelen teknoloji şirketlerinden Alibaba Group ve Baidu'nun yanı sıra elektrikli araç üreticisi BYD de yer aldı.
Ekonomik etkiden çok siyasi mesaj
Piyasa uzmanları, Çin'in son hamlelerinin ekonomik sonuçlarından ziyade siyasi ve diplomatik mesaj taşıdığı görüşünde. Danışmanlık şirketi The Asia Group'un Çin Direktörü Han Shen Lin, yaptırımlardan etkilenen Amerikan şirketlerinin çoğunun Çin'deki faaliyetlerinin sınırlı olduğunu belirterek doğrudan ekonomik etkinin düşük kalacağını söyledi.
Öte yandan Pentagon'un hazırladığı 1260H listesi doğrudan yaptırım mekanizması içermese de listedeki şirketlerin ABD Savunma Bakanlığı ile iş yapmasının önüne geçiyor. Uzmanlar, bunun özel sektör ve diğer kamu kurumları açısından da caydırıcı sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
Rekabet sürüyor, kopuş istenmiyor
Analistlere göre son gelişmeler, ABD ile Çin arasındaki stratejik rekabetin devam ettiğini ancak tarafların ilişkilerin tamamen kopmasını da istemediğini gösteriyor.
Eurasia Group Çin Direktörü Dan Wang, Pekin'in attığı adımın Washington'dan gelen baskılara nasıl karşılık verileceğine dair örnek teşkil eden bir yaklaşım sunduğunu belirtti. Uzmanlar, iki ülkenin karşılıklı hamlelerle güç gösterisi yaparken ekonomik ilişkileri tamamen riske atmaktan kaçındığı görüşünde birleşiyor.