ABD’de Adalet Bakanı Vekili Todd Blanche, 19 Mayıs’ta Donald Trump’a, iki büyük oğluna ve şirketine hükümetle yaşanabilecek olası vergi anlaşmazlıklarında geniş kapsamlı dokunulmazlık sağlayan bir belge imzaladı. Bu durum ABD Başkanı Trump’ın göreve geldikten birkaç gün sonra kişisel vergi beyannamelerinin yayımlanmasını engelleyemediği gerekçesiyle dava açtığı Gelir İdaresi Servisi (IRS) ile yaptığı uzlaşmadan kişisel olarak nasıl fayda sağladığının en açık göstergesi.
Vergi beyanı için zaman kazandı
Donald Trump, 2025 yılında kripto ve lisanslama girişimlerinden tahminen 1,4 milyar dolar kazandı. Böylece Beyaz Saray’a döndüğü ilk yılı hayatının en kazançlı yılına çevirdi. Trump uzlaşmayla, 2025 vergi beyannamesi için süre uzatımı aldıysa, muhasebecileri şu anda bu yılki karmaşık gelir yığınını nasıl sunacaklarını çözmeye çalışıyor olabilir. Trump bu konudaki temel yaklaşımını hiçbir zaman gizlemedi. Hillary Clinton, 2016 tartışmalarında onu hiç vergi ödememekle suçladığında şu yanıtı vermişti: “Bu beni akıllı yapıyor.” Aynı zamanda çok daha zengin de. Forbes tahminlerine göre Trump, 2025 gelirleri için vergiden kaçınmaya yönelik teoriler geliştirebilirse yarım milyar dolardan fazla tasarruf sağlayabilir.
Bütün bunların temelindeki çıkar çatışması o kadar açık ki Trump bile bunu kabul etti. Ekim ayında Oval Ofis’te, “Kararı veren kişi benim, değil mi? Biliyorsunuz, o karar benim masama gelmek zorunda. Ve kendime ödeme yaptığım bir konuda karar vermek oldukça garip” demişti. Trump önce alacağı herhangi bir mahkeme kararını hayır kurumlarına bağışlayacağını öne sürdü, ardından daha yaratıcı bir yaklaşımda karar kıldı. Hükümet Trump’a ödeme yapmayacaktı. Bunun yerine Trump, hükümete daha az ödeme yapmasını sağlayacak bir ayrıcalık elde edecekti. Sonuçta, Trump’ın cebine daha fazla para giriyor.
Beyaz Saray Forbes’un bu konuyla ilgili soruları için Trump Organization’a yönlendirme yaptı. ABD Başkanı’nın şirketi tahminlere itiraz etmedi ancak IRS’ye saldıran uzun bir açıklama yayımlamayı tercih etti. Açıklamanın bir bölümünde şu ifadeler yer aldı: “Bu uzlaşma, IRS’in hassas vergi mükellefi verilerini korumadaki uzun süreli ve sistematik başarısızlığı için anlamlı bir hesap verebilirlik sağlamayı amaçlamaktadır.”
Trump’ın devasa kazançları
Uzlaşmanın kendisi gibi Trump’ın devasa kazançları da yönetiminin bir ürünü. Trump, 2024 seçimlerine giderken World Liberty Financial adlı yeni bir kripto girişimi duyurdu ve ilgilenen herkese token sattı. Bu token’lar, World Liberty’de finansal bir ortaklık hakkı sunmuyordu. Bu da neden başlangıçta çok az kişinin dikkatini çektiğini açıklıyor. Ancak Trump seçimi kazandıktan sonra satışlar patladı. Anlaşmanın ekonomik yapısı, Trump ailesine devasa miktarda nakit akıtacak şekilde tasarlanmıştı. İlk 15 milyon dolarlık satıştan sonra gelirlerin yüzde 75’i Trump ailesine gidiyordu. Bunun yüzde 70’i ise ABD Başkanı’na gidiyordu. 2024 sonuna kadar bu sisteme 50 milyon dolardan fazla para girmişti ve yeni yılda bu miktar daha da arttı.
Trump’ın sattığı tek şey token’lar değildi. Forbes’un ilk haberine göre Ocak 2025’te World Liberty Financial’daki hisselerinin bir kısmını satmak için gizli bir anlaşma da yaptı. Wall Street Journal daha sonra bu hisseleri satın alan tarafın, Şeyh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan tarafından desteklenen bir kuruluş olduğunu ortaya çıkardı; kuruluş anlaşma kapsamında 500 milyon dolar vaat etmişti. İddiaya göre anlaşma, o dönemde World Liberty’nin ana işi gibi görünen token satış gelirlerini kapsam dışı bırakıyordu. Daha sonra World Liberty, Şeyh Tahnoon ile bağlantılı başka bir kuruluşun milyarlarca dolarlık yatırımla desteklediği bir stablecoin piyasaya sürdü. Trump bu satıştan vergi öncesi tahminen 375 milyon dolar kazanç elde etti. Bu beklenmedik gelir teorik olarak yaklaşık 140 milyon dolarlık federal vergi faturası doğuracaktı.
Yine Ocak 2025’te, Trump göreve başlamaya hazırlanırken bir memecoin çıkardı. Bu token yatırımcılara açıkça “bir yatırım fırsatı olması amaçlanmamıştır” uyarısı yapıyordu. Ancak buna rağmen birçok kişi token’a yöneldi ve ortaya çıkan çılgınlık, işlem ücretleri olarak tahminen 315 milyon doların yeni seçilmiş ABD başkanına gitmesine yol açtı. Bu ücretler teorik olarak 115 milyon dolarlık başka bir vergi yükümlülüğü oluşturacaktı.
Token satışlarından 700 milyon dolar
Kripto zenginleşme mekanizmasını kurduktan sonra Trump ABD Başkanlığı’nı devraldı. Para akışı hızlandı. Nisan ayında, Birleşik Arap Emirlikleri merkezli yüksek frekanslı bir işlem şirketi, 25 milyon dolarlık World Liberty token’ı satın aldı. İki ay sonra, yine BAE merkezli ve oldukça kapalı yapıya sahip Aqua1 Foundation adlı kuruluş 100 milyon dolar daha satın aldı. Ardından Alt5 Sigma adlı küçük bir sağlık şirketi kriptoya yönelerek 700 milyon dolardan fazla değerde World Liberty token’ı toplamayı planladığını duyurdu. Yıl boyunca World Liberty toplamda tahminen 1,3 milyar dolarlık token sattı. Bunun yüzde 75’i Trump ailesine gitti. ABD Başkanı’nın şahsi kazancı ise tahminen 700 milyon doları buldu ve bu da yaklaşık 260 milyon dolarlık ek vergi doğurdu.
100 milyon dolar vergi borcu ihtimali
Bu sırada oğulları dünya çapında dolaşarak yeni lisans ve yönetim anlaşmaları imzaladı. Bu tür anlaşmalar 2024’te tahminen 50 milyon dolar getirmişti. Eğer 2025 de benzer derecede kazançlı geçtiyse, bu durum teorik olarak 15 ila 20 milyon dolar arasında ek vergi yükümlülüğü doğurmuş olabilir. Saatler, gitarlar, kitaplar ve diğer özelliklerinin yanı sıra üzerinde 11 şeritli bir Amerikan bayrağı bulunan altın kaplama bir cep telefonu gibi Trump markalı çeşitli ürünlerden de muhtemelen birkaç milyon dolarlık vergi yükümlülüğü bekleniyor.
Trump, alışılmadık derecede agresif muhasebe yöntemleri kullanma alışkanlığı nedeniyle 2025 öncesindeki yıllara ait önemli vergi yükümlülükleriyle de karşı karşıya kalmış olabilir. Uzun zamandır Chicago’daki yatırımından endişe duyuyordu; iddiaya göre vergi avantajı elde etmek için bu yatırımı “değersiz” ilan etmişti. Portföyünün geri kalanını överken Trump, Forbes’a bu mülkün değerini sıfır olarak göstermesini defalarca önerdi. New York Times, bu manevranın IRS ile bir anlaşmazlığa yol açtığını ve ABD Başkanı’nın üzerinde 100 milyon dolardan fazla potansiyel vergi borcu bıraktığını yazdı. Eğer bu anlaşmazlık salı gününden önce çözülmediyse, yeni uzlaşma bunu fiilen sona erdiriyor gibi görünüyor.
Trump’ın vergi manevraları başka durumlarda da yetkililerin dikkatini çekti. Trump Organization, 2022’de vergi dolandırıcılığı ve komplo dahil çeşitli ağır suçlardan mahkum edildi. Söz konusu düzen, yöneticilere vergiden kaçınacak şekilde sağlanan çeşitli yan haklarla ilgiliydi. Dava hakkındaki en şaşırtıcı şey, işin içinde ne kadar az para olduğuydu. Trump Organization’a verilen cezalar yalnızca 1,6 milyon dolardı. Suçlar küçük sayılabilecek kadar önemsiz ama aynı zamanda gereksiz denebilecek kadar büyüktü.
Yarım milyar dolar vergi yükümlülüğü
Bu kez rakamlar önemsiz değil. Trump şimdi yarım milyar dolardan fazla bir vergi yükümlülüğüyle karşı karşıya görünüyor. Salı günkü anlaşma sayesinde dokunulmazlık verilen oğulları Eric ve Don Jr. da teorik olarak devasa vergi ödemeleri gerektirecek rekor yıllar geçirdi. Trump Organization sözcüsü, Eric Trump’ın devam eden kişisel vergi incelemesi olmadığını söyledi ancak 2025 vergileriyle ilgili ek soruya yanıt vermedi. Mahkemelerin yeni uzlaşmanın yasal olup olmadığını belirlemesi yıllar sürebilir. Ancak zaman çok değerli olabilir; özellikle de Trump ailesi gibi likiditesini aktif biçimde hisse senetleri ve tahvillere yatıran bir aile için. Ortalama getiriler varsayıldığında, 600 milyon dolar beş yılda fazladan 240 milyon dolar kazandırabilir.