ABD Başkanı Donald Trump’ın ABD’nin Grönland üzerinde olası bir kontrol sağlamasıyla ilk kez ilgilendiğini ifade etmesinden yalnızca aylar sonra Jeff Bezos, Bill Gates ve Michael Bloomberg dahil dünyanın en zengin insanlarından bazıları, maden açısından zengin olan bu adaya stratejik yatırımlar yapmaya başladı.
Öne çıkanlar
• Ronald Lauder: Estée Lauder servetinin varisi olan Lauder’ın, Trump’ın ilk döneminde Grönland’ı devralma fikrini Trump’a verdiği, Beyaz Saray’ın eski ulusal güvenlik danışmanı John Bolton tarafından Forbes’a doğrulandı.
• Politiken adlı Danimarka gazetesine göre Lauder, o tarihten sonra karsız bir Grönlandlı tatlı su şişeleme şirketine yatırım yaptı. Bu şirket, Nuuk’taki iktidardaki Siumut partisinin yerel başkanı ve Grönland dışişleri bakanı Vivian Motzfeldt’in eşi olan Jørgen Wæver Johansen ile ortaklaşa sahipleniliyor; bu durum siyasi müdahale endişelerini artırdı.
• Jeff Bezos, Bill Gates ve Michael Bloomberg: Üçü de 2019’dan bu yana, yapay zeka destekli keşif yöntemleriyle elektronik cihazlarda kullanılan değerli nadir toprak minerallerini arayan Kobold Metals’e yatırım yaptı.
• Sam Altman: OpenAI CEO’su Altman, 2022 yılında Kobold’a yatırım yaptı.
• Peter Thiel: PayPal ve Palantir’in teknoloji devi kurucularından Thiel, 2021’in başlarında, adada teknolojik olarak gelişmiş bir “özgürlük şehri” kurmayı hedefleyen Praxis adlı girişimi finanse etti.
Trump'ı Lauder mı ikna etti?
Trump’ın ilk dönemindeki eski ulusal güvenlik danışmanı ve şu anda önde gelen siyasi rakiplerinden biri olan John Bolton Forbes’a verdiği demeçte Trump’ın Grönland’ı satın alma fikrini ilk kez 2018’in sonlarında gündeme getirdiğini söyledi. Bolton’a göre Trump, “tanıdığı önde gelen bir iş insanının ABD’nin Grönland’ı satın almasını önerdiğini” söylemiş, daha sonra bu iş insanının Lauder olduğunu belirtmişti. Lauder ile Trump’ın uzun bir kişisel geçmişi bulunuyor. Aynı dönemde Wharton İşletme Okulu’na devam ettiler ve Lauder uzun süredir muhafazakar adayları ve davaları finanse ediyor Federal Seçim Komisyonu verilerine göre geçen yılın mart ayında Lauder, Trump’ı destekleyen bir süper PAC olan MAGA'ya 5 milyon dolar bağışladı).
Lauder, Grönland ve kaynaklarına olan ilgisini gizlemiş değil. Geçen yıl şubat ayında New York Post’ta yayımlanan bir köşe yazısında, Beyaz Saray tarafından yakın zamanda gündeme getirilen ülkeyi doğrudan satın alma fikrinin dışında, ABD’nin Grönland üzerindeki etkisini artırabileceği olası senaryoları ortaya koydu. Bunlar arasında “Arktik iş birliğini resmileştirmek için Grönland ve Danimarka ile yeni bir üçlü anlaşma” kurulması da yer alıyordu.
Politiken’e göre 81 yaşındaki Lauder, yerel bir tatlı su şişeleme şirketine de yatırım yaptı ve Grönland’ın en büyük gölünde bir hidroelektrik santrali inşa edilmesine yönelik girişimlerde yer alıyor. Bu çalışmalar, Delaware merkezli bir konsorsiyum olan Greenland Development Partners aracılığıyla yürütülüyor. Söz konusu konsorsiyum, başkanlığını eski ABD dışişleri bakan yardımcısı Josette Sheeran’ın yaptığı Greenland Investment Group’ta da hisseye sahip.
Diğer milyarderlerin yatırımları neler?
Bezos, Gates ve Bloomberg’in Kobold’a yatırım yaptığı 2019’un başlarında, şirket Seri A yatırım turunu kapattığını açıkladı. Bu, Trump’ın Grönland’ı “satın alma” fikrini araştırmaya başlamasından yalnızca birkaç ay sonra gerçekleşti. Yatırımlar, Gates’in liderliğini yaptığı ve amacı “yeşil enerji inovasyonunu hızlandırmak ve geleceğin endüstrilerini inşa etmek” olarak tanımlanan Breakthrough Energy fonu aracılığıyla yapıldı. Şirketin paylaştığı bir basın bültenine göre fon, Aralık 2024’te Kobold’un Seri C yatırım turuna da katıldı; bu turda 537 milyon dolarlık sermaye girişiyle şirketin değeri yaklaşık 3 milyar doların biraz altında belirlendi.
Daha sonra 2022’de Altman, Apollo Projects adlı girişim sermayesi fonu aracılığıyla katkıda bulunarak toplam büyüklüğü 192,5 milyon dolar olan Seri B turuna katıldı. Geçen hafta yayımlanan bir SEC başvurusu, Kobold’un ek fon toplamaya çalıştığını gösteriyor; bu da Grönland yeniden gündemdeyken milyarderlere tekrar başvurabilecekleri anlamına geliyor.
Arka plan
Trump, 2019 yazında Danimarka’dan Grönland’ı satın alma isteğini doğrulaması istendiğinde ilk başta mesafeli davrandı. Air Force One’a binmeye hazırlanırken bir havaalanında gazetecilere, “Sadece konuştuğumuz bir şey” dedi ve ekledi: “Esasen büyük bir gayrimenkul anlaşması… Önceliklerimizin başında değil, bunu söyleyebilirim.”
Ancak Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen aynı ay içinde bu fikri “saçma” olarak nitelendirdiğinde Trump tavrını değiştirdi ve bir tweet aracılığıyla Kuzey Avrupa ülkesine planlanan resmi ziyareti ertelediğini duyurdu. Üçüncü başkanlık kampanyası sırasında ilgisi yeniden arttı ve Grönland’dan sık sık kaçırılmış bir fırsat olarak bahsetmeye başladı. İkinci yemin töreninden kısa süre önce, Aralık 2024’te Trump, Danimarka büyükelçisi adayını açıkladığı bir paylaşımda Grönland’ın Amerikan “mülkiyeti ve kontrolünü” “mutlak bir gereklilik” olarak tanımladı.