ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a karşı savaşı, küresel petrol arzının yüzde 10’unu Hürmüz Boğazı’nın gerisinde sıkıştırarak tarihin en büyük petrol arz şokunu yaratmasına rağmen, petrol fiyatları nisan ayı başında varil başına 111 dolara kadar çıktı. Elbette bu, Trump’ın Venezuela lideri Nicolas Maduro’yu alıkoymasından hemen önce, 2026 başındaki petrol fiyatının iki katıydı. Ancak yine de 2008’deki nominal rekor olan varil başına 147 dolara (bugünün parasıyla yaklaşık 230 dolar) yaklaşamadı bile. Hürmüz Boğazı’nın yeniden tamamen açılmasıyla birlikte spot petrol fiyatı yeniden 80 doların altına geriledi. Bu seviye, Amerika’daki petrol üreticilerini sondaj faaliyetlerini hızlandırmaya teşvik etmek için bile ancak yeterli. Kuzey Amerika’da aktif sondaj kulelerinin sayısı son bir yılda yalnızca yüzde 7 artarak 740’a ulaştı.
2026’daki enerji kaosu, Forbes Global 2000 sıralamasında bir iz bırakmayı başardı. Dünyanın en büyük enerji şirketleri hala listenin üst sıralarında yer alıyor: Saudi Aramco, ExxonMobil, PetroChina, Shell, Chevron ve Total.
Asıl hareketlilik listenin daha alt sıralarında yaşanıyor
BP 314 sıra yükselerek 107. sıraya çıktı. Son dört çeyrekte elde ettiği 15 milyar dolarlık kârla şirketin kazançları ciddi şekilde arttı. Bu rakam, İngiliz petrol devinin düşük emtia fiyatları nedeniyle ekonomik olmaktan çıkan petrol ve gaz rezervlerinin değer düşüklüğünü gelirlerine 8,9 milyar dolarlık gider olarak yansıtmak zorunda kaldığı bir önceki yılın iki katından fazla.
Daha da kötüsü, 2022’de Kremlin kontrolündeki Rosneft ile ortak girişiminin terk edilmesi nedeniyle yazılan 24 milyar dolarlık zarar kaydıydı. Son üç yıldaki üçüncü CEO olan yeni patron Meg O’Neill, nisan ayında Avustralyalı Woodside Energy’den BP’ye katıldı ve kısa süre içinde baskın karakteriyle bilinen Yönetim Kurulu Başkanı Albert Manifold’un görevden alınmasını sağladı. O’Neill Meksika Körfezi, Trinidad, Avustralya ve Azerbaycan’daki BP’nin en büyük yeni projelerinin başarısının yanı sıra borç azaltma sürecinin de kredilerini alacak. Zirve seviyelerden gerilemiş olsa da BP hisseleri bu yıl yüzde 27 yükseldi.
Kârını dört kat artırdı
Amerika’nın en büyük bağımsız petrol rafinerisi Valero Energy, son dört çeyrekte kârını dört kat artırarak 4,2 milyar dolara çıkarmasının etkisiyle bu yıl 170 sıra yükselerek 227. sıraya ulaştı. Valero’nun Körfez Kıyısı’ndaki yüksek teknolojili rafinerileri, Venezuela’dan daha ucuz ve ağır ham petrol alımlarını artırdı ve yaşanan arz sıkıntılarının ardından yakıt ihracatını yükseltti. San Antonio merkezli şirketin önceki yılki performansı ise artık kapatılmış olan Kaliforniya’daki iki rafinerisinin 1,1 milyar dolarlık değer düşüklüğü nedeniyle olumsuz etkilenmişti.
İspanyol petrol şirketi Repsol, son 12 aylık kârını yüzde 50 artırarak 2,9 milyar dolara çıkarması ve 2026’nın ilk çeyreğinde net gelirini yüzde 57 yükseltmesi sayesinde 135 sıra tırmanarak 331. sıraya yükseldi. Repsol, beklenmedik bir bölge olan Alaska’da agresif keşif faaliyetleri yürütüyor. Şirket, günlük 80 bin varil üretim yapması beklenen Pikka sahasının yüzde 49’una sahip. Alaska’daki diğer keşifler arasında Quokka adlı büyük bir saha da bulunuyor. Repsol’un bölgede 40 ek arama bloğu daha var. Ayrıca Venezuela’da günlük 15 bin varillik üretime sahip eski yatırımları bulunuyor ve burada önemli büyüme potansiyeli mevcut.
“Elektrik talebi yükseliyor”
Kanada merkezli petrol kumu geliştiricisi Cenovus Energy, kârını yüzde 50 artırarak 3,3 milyar dolara çıkarmasıyla 127 sıra yükselip 333. sıraya yerleşti. Hisseleri, satın aldığı MEG Energy’nin entegrasyonu sayesinde son bir yılda ikiye katlandı. Alberta’daki üç petrol kumu projesi tamamen yeraltı yöntemleriyle çalışıyor. Enjekte edilen buhar sayesinde petrol yeraltından eritilerek çıkarılıyor. Büyüme şu an için genişletilmekte olan boru hattı kapasitesiyle sınırlı. Jefferies analisti Lloyd Byrne, Cenovus’un yalnızca petrol fiyatı 45 dolar olsa bile kârlı kalabilecek projelere onay vermesini olumlu değerlendiriyor. Doğalgaz tarafında ise mevcut spot fiyatlar milyon BTU başına yaklaşık 3,20 dolar seviyesinde; bu rakam, birçok üreticiyi sondajı durdurmaya ve kuyuları kapatmaya zorlayan 2024 sonlarındaki dip seviyenin iki katından fazla. Talep hızla artıyor. Mercer Capital’den Bryce Erickson, “Doğalgaz, LNG’nin ötesinde daha geniş kapsamlı bir büyüme hikayesi haline geliyor. Yapay zeka, veri merkezleri ve üretimin yeniden ülkeye taşınması nedeniyle elektrik talebi yükseliyor. Stratejik alıcılar kaliteli varlıklar için agresif şekilde rekabet etmeyi sürdürüyor” değerlendirmesini yaptı.
Amerikalı milyarderler Mike Sabel ve Bob Pender tarafından kurulan, ABD’nin en hızlı büyüyen sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatçısı Venture Global, son dört çeyrekte kârını 1,7 milyar dolardan 2,8 milyar dolara çıkararak 370 sıra yükseldi ve 500. sıraya yerleşti. Katar’ın LNG arzının devre dışı kalması ve fiyatların yükselmesiyle Venture Global, Calcasieu Pass LNG ve Plaquemines LNG mega projelerindeki üretimi maksimum seviyeye çıkardı. Şirketin yeni projeleri de yolda.
529 basamak yükseldi
Pittsburgh merkezli EQT, 28 trilyon fit küplük rezerviyle ABD’nin ikinci büyük doğalgaz üreticisi konumunda. Son 12 ayda kârını sekiz kat artırarak 3,3 milyar dolara çıkardı ve sıralamada 529 basamak yükselerek 642. sıraya yerleşti. CEO Toby Rice son yıllarda Alta Energy, Tug Hill, Chevron, Equitrans ve Olympus Energy’den varlıklar satın aldı. Şirketin net borcu birkaç yıl önceki 9 milyar dolar seviyesinden 5 milyar dolara doğru geriliyor.
Expand Energy, 686 sıra birden yükselerek 711. sıraya çıktı. Şirket, 2024’teki 700 milyon dolarlık zararını son 12 aylık dönemde 3,3 milyar dolarlık kâra dönüştürdü. Eskiden Chesapeake Energy adıyla bilinen Expand, 2021’de iflas koruma sürecinden çıktı, 2024’te Southwestern Energy ile birleşti ve o tarihten bu yana üretimini ikiye katlayarak günlük 7,4 milyar fit küpe ulaştırdı. Bu da ABD’deki en yüksek seviye. Şirket şu anda borçlarını azaltırken verimliliği artırmaya odaklanacak yeni bir CEO arıyor. Geniş sondaj fırsatları sayesinde 11 kule işletiyor ve Louisiana’daki LNG ihracat terminallerine yakın Haynesville şeyl sahasına yoğunlaşıyor.
Bu yılın kaybedenleri
Occidental Petroleum, 80 sıra gerileyerek 382. sıraya düştü. Şirketin kârı son bir yılda yarı yarıya azalarak 1,5 milyar dolara geriledi ve FAVÖK’ü son beş yılın en düşük seviyesine indi. Bunun önemli bir nedeni, şirketin kimya bölümü OxyChem’i geçen sonbaharda döngünün en zayıf noktasında Berkshire Hathaway’e 9,7 milyar dolara satmış olması. Elde edilen nakit, 2024’te yapılan CrownRock satın alımının finansmanında kullanılacak. Borç hala yüksek seviyede, 14 milyar dolar ancak bir yıl önceki 23 milyar dolardan düşmüş durumda. TD Securities analisti Robert Hodges’a göre şirket için sürekli bir yük oluşturan unsur, Berkshire’ın elinde tuttuğu 8 milyar dolarlık imtiyazlı hisse paketi; Occidental bunun için yılda 680 milyon dolar sürekli temettü ödüyor. CEO Vickie Hollub 1 Haziran’da emekli oldu ve yerine Operasyon Direktörü Richard Jackson geçti.
Diamondback Energy ise 302 sıra gerileyerek 773. sıraya düştü. Peki neden? Şirketin FAVÖK’ü 2025’te 7,7 milyar dolardan 10,3 milyar dolara yükselmesine rağmen, son 12 aylık net kârı 3,2 milyar dolardan 279 milyon dolara geriledi. Bunun tek nedeni, Diamondback’in 2025 sonunda yaptığı nakit çıkışı gerektirmeyen değer düşüklüğü muhasebe kaydıydı. Şirket, düşük petrol fiyatları nedeniyle ekonomik olmayan rezervlerinin değerini aşağı çekmek zorunda kaldı. Bu gider artık geride kaldığı ve petrol fiyatları yükselişe geçtiği için William Blair analisti Neal Dingmann, Diamondback’in hisse başına kârının 2026’da 17 dolara ulaşacağını ve ileriye dönük fiyat/kazanç oranının 11 seviyesinde olacağını öngörüyor. Hisse senedi son bir yılda yüzde 25 yükseldi.
Diamondback CEO’su Kaes Van’t Hof, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın ardından petrol geliştirme faaliyetlerini hızlandırma kararı aldı. Sahadaki ekiplerine, aylar önce düşük fiyatlar nedeniyle devreye alınmayan bazı petrol kuyularını tamamlayıp üretime bağlama talimatı verdi. Yakın tarihli bir yatırımcı toplantısında Van’t Hof şu ifadeyi kullandı: “Bu hamle, piyasanın geçici bir dengesizlikten ziyade yapısal bir arz şokuyla karşı karşıya olduğu görüşünü yansıtıyor.”