Yaklaşık yirmi yıldır Walmart, gelir açısından ABD'nin en büyük şirketiydi. Bu statüyü iş başvurusu yapan adaylara, çalışanlara ve tedarikçilere gururla duyuruyordu. Kendini “Fortune 1” şirketi olarak adlandırıyordu. Şimdi ise Walmart tacını kaybetti. 31 yıllık bir şirket olan Amazon, 63 yıllık Walmart’ı geride bırakarak yıllık gelir bakımından ülkenin en büyük şirketi oldu. Walmart, 31 Ocak’ta sona eren yılda 713,2 milyar dolar satış elde ederken, Amazon son tamamlanan mali yılında 716,9 milyar dolar gelir açıkladı. Aradaki dar fark, yıllardır süren bir sürecin sonucuydu.
Bu gelişme, Amazon’un Jeff Bezos’un garajında kurulan bir çevrimiçi kitap satıcısından bulut bilişim, yapay zeka ve eğlenceden çevrimiçi satışlara kadar kurumsal dünyaya hakim olmayı hedefleyen bir dev haline hızlı yükselişini simgeliyor. Walmart açısından ise bu durum, Amazon’un satışlarının kendi satışlarından daha hızlı arttığı gerçeğini ortaya koyuyor. Geçen yıl Amazon’un satışları yüzde 12,4 artarken Walmart yüzde 4,7 büyüme kaydetti.
İş modelini değiştirmek zorunda kaldı
Walmart'ın eski ABD CEO’su Bill Simon (2014’e kadar görev yaptı), Amazon yıllar içinde büyürken Walmart’ın da uyum sağlamak için iş modelini değiştirmek zorunda kaldığını söyledi. Simon’a göre bu durum, “otobüsü süren Walmart’tı, şimdi ise otobüse biniyorlar” anlamına geliyor. Konuya yakın kişilere göre Walmart yönetimi, ünvanı kaybetmeye yıllardır hazırlanıyordu. Bazıları bunun daha önce gerçekleşmemesine şaşırdı. Üst düzey yöneticiler şirket hedeflerini yeniden çerçeveleyerek “en büyük” ya da “en hızlı büyüyen” olmaktan ziyade “Amerika’nın alışveriş için en sevilen yeri” olmaya daha fazla odaklanmaya başladı. Geçen hafta Houston’da mağaza yöneticileri için düzenlenen toplantıda da “favori olma” fikrini öne çıkaran mesajlar yer aldı. Geçmişte Walmart, iş ilanlarında Fortune 500 listesindeki zirvesine atıfla “Fortune 1” şirketinde çalışmanın bir ayrıcalık olduğunu vurguluyordu. Görünüşe göre iş ilanlarının çoğundan bu ifade çıkarıldı.
Ünvanı Exxon Mobil’den aldı
Walmart, 2001 yılında bu unvanı Exxon Mobil’den aldığından beri gelir bakımından en büyük şirketti. Yıllarca iki şirket bu övünme hakkı için yarıştı; 2009’da Walmart zirveyi ele geçirdi ve bu yıl hariç her yıl korudu. Walmart CEO’su John Furner analistlere, “Perakendede değişimin hızı artıyor. Walmart için gelecek; hızlı, pratik ve kişiselleştirilmiş" dedi. Amazon, çevrimiçi işine nakit akışı sağlayarak ve lüks çantalar ile otomobiller gibi yüksek fiyatlı ürünler de dahil olmak üzere yeni ürün kategorileri ekleyerek istikrarlı şekilde büyüdü. Bu da birçok kategoride satışlarının Walmart’tan daha hızlı artmasına yardımcı oldu.
Çevrimiçi perakende devi ayrıca kırsal Amerika’da aynı gün teslimat merkezlerinden oluşan bir ağ kurmak için 4 milyar dolar yatırım yapıyor. Geçen yıl Amazon, daha hızlı teslimat sürelerinin müşterilerin daha sık alışveriş yapmasına yol açtığını tespit etmesinin ardından 2.300’den fazla kasabada aynı gün market teslimatı hizmeti başlattı.
Bu yatırımlar Amazon’un pazar payını artırmasına yardımcı oldu. Araştırma şirketi PYMNTS Intelligence verilerine göre geçen sonbahar itibarıyla Amazon, ABD’deki toplam perakende harcamalarının yaklaşık yüzde 9’unu oluşturuyordu. Bu oran pandemi öncesindeki yaklaşık yüzde 6’lık paya kıyasla önemli bir artış. Aynı şirketin verilerine göre Walmart’ın toplam perakende harcamalarındaki payı yaklaşık yüzde 7,6 ile pandemi öncesi seviyesine yakın seyrediyor.
Pazar payı rekabeti
Amazon ve Walmart uzun süredir birbirlerinin alanından pay kapmaya çalışıyor. Son yıllarda Walmart, pazar yeri satıcılarının ve ürünlerinin çeşitliliğini artırdı. Aynı gün teslimat hizmetini ABD hanelerinin yüzde 95’ine genişletti. Ülkenin en büyük market zinciri olarak hem çevrimiçi hem fiziksel kanalda bu kategorideki payını artırmaya devam ediyor.
Veri bilimi şirketi Dunnhumby’nin aralık ayında iki bin kişiyle yaptığı ankete göre ABD hanelerinin yaklaşık yüzde 72’si son bir ayda Walmart’tan market alışverişi yaptığını bildirdi. Bu oran bir önceki yıla göre 6 puan artış gösterdi ve şirketin 2022’de ölçmeye başlamasından bu yana en yüksek artış oldu. Amazon ise güçlü bir market stratejisi oluşturmakta zorlandı. Bu yılın başlarında market işini büyütmeye yönelik açtığı düzinelerce fiziksel mağazayı kapattı. Buna rağmen kategoride yavaş da olsa büyümeye devam ediyor. Amazon sözcüsüne göre Prime abonelerinin aynı gün veya ertesi gün teslimat için sipariş verdiği ürünlerin yarısı market ve günlük temel ihtiyaçlardan oluşuyor.
Amazon bazı market mağazalarını kapatırken, yeni Whole Foods Market mağazaları inşa edeceğini söylüyor. Ayrıca Chicago bölgesinde hem gıda hem de giyim ve ev eşyaları gibi diğer ürünleri satacak dev bir perakende mağazası açmayı planlıyor; bu model Walmart’ın mağaza modelini taklit ediyor.
İki büyük şirketin kâr modelleri farklı olsa da giderek birbirine yaklaşıyor. Amazon kârının büyük bölümünü bulut bilişim ve reklamcılık gibi perakende dışı faaliyetlerden elde ederken, hızlı teslimatla perakende pazar payı kazanıyor. Walmart ise satış ve kârının büyük kısmını ABD’deki mağazalarından sağlıyor; çevrimiçi kanalda ve reklam ile üyelik gelirleri gibi yeni iş alanlarında büyüyor.
Yıllardır Amazon üzerinden yapılan alışverişler, toplam ABD perakende satışlarının Walmart’tan daha büyük bir yüzdesini oluşturuyordu ancak Amazon’un doğrudan perakendeden elde ettiği gelir daha düşüktü. Bunun nedeni Amazon’un çoğu zaman üçüncü taraf satıcıların ürünlerini sattığı bir platform olarak faaliyet göstermesi. Amazon bu satışlardan komisyon alıyor ve bu gelir olarak kaydediliyor. Walmart’ın satışlarının büyük bölümü ise doğrudan kendi stoklarından geliyor.