ABD Başkanı Donald Trump, Pekin’deki ikinci gününde Çin Komünist Partisi’nin genel merkezi ve Çin liderinin resmi konutu olan Zhongnanhai’de gerçekleştirilen görüşmede, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile İran Savaşı’nı konuştuklarını açıkladı.
Öne çıkanlar
• Trump ve Şi, daha küçük bir danışman grubuyla birlikte çay daveti için Zhongnanhai’de bir araya geldi.
• Bir toplantı salonunda Şi’nin yanında oturan Trump, Çinli lidere bir kez daha övgüler yağdırdı ve ziyaretinin “inanılmaz” geçtiğini, bundan “çok iyi sonuçlar” çıktığını düşündüğünü söyledi.
• Trump daha sonra iki liderin İran savaşını görüştüğünü belirterek, “Çok benzer düşünüyoruz. Bunun sona ermesini istiyoruz” dedi.
• ABD Başkanı ayrıca hem kendisinin hem de Şi’nin “boğazların açık kalmasını” istediğini ve İran’ın nükleer silaha sahip olmasını istemediklerini söyledi.
• Zhongnanhai’deki açılış konuşmasında Şi, Trump’ın yerleşkedeki bahçe ve Çin güllerine ilgi gösterdiğini, ikilinin daha önce fotoğraf çekimi için ilk kez burada buluştuğunu söyledi ve güllerin tohumlarını Trump’a hediye olarak göndermeyi kabul ettiğini belirtti.
• Trump günün erken saatlerinde Truth Social’da yaptığı paylaşımda şöyle yazdı: “Başkan Şi, Amerika Birleşik Devletleri’nden zarif bir şekilde belki de gerileyen bir ulus olarak söz ettiğinde, Sleepy Joe Biden’ın dört yılı boyunca yaşadığımız muazzam zarardan bahsediyordu.”
• Trump’ın paylaşımında tam olarak hangi yoruma atıfta bulunduğu bilinmiyor. Şi perşembe günü “Thukydides Tuzağı”ndan söz etmişti. Bu ifade, modern ABD-Çin rekabeti ile Antik Yunan tarihini karşılaştırıyor. Yeni bir güç olarak Atina’nın yükselişi, yerleşik güç Sparta’da korku yaratmış ve iki taraf arasında çatışmaya yol açmıştı.
• Trump, önceki yönetimin başarısızlıkları olarak nitelendirdiği konuları sıraladı; çeşitlilik ve eşitlik politikaları, trans hakları ve açık sınırlar konusundaki şikayetlerini yineledi.
• ABD Başkanı daha sonra yönetiminin görünürdeki başarılarını övdü; bunlar arasında “tüm zamanların en yüksek borsa seviyeleri”, Venezuela’daki “askeri zafer” ve İran’ın “askeri olarak ezilmesi” yer aldı. Trump ardından şöyle dedi: “Başkan Şi, bu kadar kısa sürede elde ettiğim çok sayıda muazzam başarı nedeniyle beni tebrik etti” ve Şi’nin ABD’nin “iki yıl önce gerilemekte olan bir ulus olduğu” yönündeki görüşüne “tamamen” katıldığını söyledi.
• Trump, Pekin’de Fox News sunucusu Sean Hannity’ye verdiği röportajda, Şi’nin kendisine Çin’in İran’a “askeri ekipman vermeyeceğini” söylediğini aktardı. Trump şöyle dedi: “Bunu bugün söyledi, bu büyük bir açıklama ve bunu güçlü bir şekilde ifade etti. Ama aynı zamanda petrolün büyük kısmını oradan alıyorlar ve bunu sürdürmek istiyorlar. Hürmüz Boğazı’nın açık kalmasını görmek istiyor.”
• Trump ayrıca Fox News röportajında Çin'in ABD'den petrol almak istediğini kabul ettiğini söyleyerek, "Teksas’a gidecekler. Çin gemilerini Teksas’a, Louisiana’ya ve Alaska’ya göndermeye başlayacağız" dedi.
Putin yanıtı
Çin Eski İmparatorluk Sarayı'nın yaz bahçesi Congnanhay'da bir araya gelen liderler, 10 dakikalık yürüyüşün ardından kamelyada oturdular. Trump ve Şi, bakanların ve üst düzey yetkililerin de yer aldığı küçük grupla sohbet etti, burada liderlere çay ikramında bulunuldu. Congnanhay'daki faaliyetlere ilişkin bilgi veren Şi, "Parti ve merkezi hükümet liderlerinin, ben de dahil, yaşadığı ve çalıştığı yerdir" dedi.
Şi, buluşma için Congnanhay'ı seçmesinin sebebinin, Trump'ın 2017'de onu Florida'daki Mar-a-Lago'da ağırlamasına karşılık olduğunu söyledi. Trump'ın burayı ziyaret eden başka dünya liderlerinin olup olmadığı sorusu üzerine Şi, "Çok nadir. Tarihsel olarak diplomatik faaliyetlerde kullanılmaz. Örneğin Putin geldi" diye yanıt verdi. ABD Başkanı, bu durumdan hoşnut olduğunu belirtti. ABD-Çin zirvesi sırasında Rusya da Putin'in çok yakında Çin'e bir ziyaret daha gerçekleştireceğini duyurdu.
Çin liderinden ABD'li iş insanlarına yeşil ışık
Çin devlet haber ajansı Xinhua'nın haberine göre Çin Devlet Başkanı Şi Cinping zirvenin ilk gününde üst düzey Amerikalı yöneticilerden oluşan heyete, “Çin'in reform ve açılım sürecine derinden dahil olan” ABD şirketlerine Çin'in kapılarının “daha da geniş açılacağını” söyledi. Bir grup üst düzey ABD'li yöneticiyle birlikte Çin'i ziyaret eden Trump, Şi'ye “ABD iş dünyasından Çin'e saygı duyan ve değer veren seçkin temsilcileri” getirdiğini söyledi. Haberlere göre Trump salonda Şi'ye bizzat eşlik ederek Tesla'dan Elon Musk, Apple'dan Tim Cook, Nvidia'dan Jensen Huang ve Boeing'den Kelly Ortberg dahil olmak üzere 10'dan fazla yöneticiyi tanıttı.
Yöneticiler ise “Çin pazarına büyük önem verdiklerini” belirterek, Çin'deki faaliyetlerini genişletmeyi umduklarını söylediler. Bu ifadeler, şirketleri son iki yıldır ABD'nin Çin'e yapay zeka çipleri satışı üzerindeki kısıtlamaları, aralıklı olarak uygulanan gümrük vergileri ve tedarik zincirlerini ülke dışına taşıma baskısıyla boğuşan bir grup için dikkat çekici bir tutumdu. CEO'ların yemekten keyifli bir şekilde ayrıldığı görüldü ve Musk gazetecilere görüşmelerin “harika” geçtiğini söyledi. Çin Devlet haber ajansı CGTN'ye göre Çin Başbakanı Li Qiang yöneticilerle ayrı bir toplantı düzenledi ve Şi'nin, Çin'in yabancı şirketler için iş ortamını iyileştirmeye devam edeceği yönündeki mesajını yineledi.