Donald Trump yönetimindeki ABD, Avrupa genelinde güven kaybetti ancak İtalya Başbakanı Giorgia Meloni Amerika’ya bağlı kalmayı sürdürüyor. Meloni, sorunlu ilişkiyi ayakta tutmak için elinden geleni yapıyor. Trump’ın ticaret tehditlerine karşı misilleme yapılmasını öngören Avrupa önerilerine direndi ve ABD ile Avrupa’nın bağlarını derinleştirmesi çağrısında bulundu. Bu hafta sonu ise, yalnızca gözlemci sıfatıyla da olsa Trump’ın Barış Kurulu’na katılma sözü vererek kıtanın büyük bölümünden ayrıştı.
Avrupa’daki hakim havaya karşı durduğunu biliyor. Trump’ın ocak ayında Danimarka’ya ait Grönland topraklarını ele geçirme tehdidi, Beyaz Saray’ın Avrupa demokrasilerini Batı medeniyetine ihanet etmekle suçladığı, onları hükümetlere aşırı sağ partileri dahil etmeye zorladığı, ekonomilerine gümrük tarifeleri uyguladığı ve Ukrayna’yı Rusya yanlısı bir barış planını kabul etmeye baskıladığı bir yılın ardından geldi.
“Alternatif ne?”
İtalyan lider, Avrupa’nın ABD ittifakını sürdürmekten başka seçeneği olmadığını savunuyor. Ocak ayında gazetecilere hafif bir öfke parıltısıyla “Alternatif nedir?” diye sordu. “NATO’dan mı çıkalım? Amerikan üslerini mi kapatalım? Ticari ilişkileri mi keselim? McDonald’s’ı mı basalım?”
İtalyan yetkililer, giderek genişleyen Atlantik Okyanusu üzerinde bir köprü olmaya çalışmanın kolay olmadığını ve bunun henüz fazla meyve vermediğini kabul ediyor. Trump’ın Avrupa’ya uyguladığı tarifeler İtalyan iş dünyasını zorluyor. Geçen yılın sonlarında Roma, ulusal bir sembol olan İtalyan makarnasına yüzde 107 gümrük vergisi getirilmemesi için Beyaz Saray nezdinde telaşla lobi yapmak zorunda kaldı.
Trump, geçen ay Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü müttefiklerinin Afganistan’daki askeri katkılarını küçümseyince İtalya ve Avrupa’da öfke yarattı. Afganistan’da 53 İtalyan askeri hayatını kaybetmiş, yüzlercesi yaralanmıştı. Meloni Trump’ın sözleri karşısında şaşkınlığa uğradığını belirterek, “Dostluk saygı gerektirir” dedi. Meloni cumartesi günü, “Avrupa-ABD ilişkilerinde hassas bir dönemdeyiz” dedi.
Avrupa’ya zarar görürse Meloni suçlanabilir
Torino merkezli kamuoyu araştırma ve siyasi iletişim şirketi YouTrend’in kurucusu Lorenzo Pregliasco, “Kamuoyu algısı açısından riskli bir oyun oynuyor. İtalyanlar Trump’ı bir tehdit olarak görüyor. Onun İtalyan ekonomisine ya da Avrupa’nın güvenliği ve istikrarına zarar verdiğini görürlerse, Meloni’yi suçlayabilirler” diyor.
Meloni’nin ittifaka bağlılığının arkasında, İtalya’nın bir boşanmanın maliyetini karşılayamayacağı hesabı yatıyor. Neredeyse hiç büyümeyen ekonomi ABD ihracat pazarına ihtiyaç duyuyor ve ticaret savaşlarına karşı hassas. Zorlanan kamu maliyesi NATO içinde daha yüksek savunma harcamalarını karşılayabilir ancak Avrupa’nın ABD’nin askeri korumasını ikame etmesi gerekirse zorlanır. Bazı Avrupa başkentleri, Meloni’nin Trump’la ideolojik yakınlığının da itici bir faktör olduğuna inanıyor. 49 yaşındaki İtalyan lider göç ve kamu düzeni hakkındaki sert görüşleri Trump’ın MAGA kampanyası ile örtüşen sağcı İtalya’nın Kardeşleri partisinin başında bulunuyor.
Hassas denge
Avrupa’yı ve liderlerini defalarca küçümseyen Beyaz Saray, Meloni’yi bir istisna ve ruh ikizi olarak görüyor. Trump, Meloni’nin bir İtalyan gazeteciye verdiği röportajlara dayanan “Giorgia’nın Vizyonu” adlı kitabının kapağında onu “dünyanın gerçek liderlerinden biri” olarak nitelendiriyor. Ancak ideolojik yakınlığın da sınırları var. Anketler, Trump’ın İtalya’da, Avrupa’nın büyük bölümünde olduğu gibi son derece popüler olmadığını ve Meloni’nin sağcı seçmenleri arasında bile bölücü bir figür olduğunu gösteriyor. Meloni, Trump’la her zaman aynı fikirde olmadığını ve olmadığında bunu yüzüne söylediğini vurgulamaya özen gösteriyor. Roma’daki birçok gözlemci, Meloni’nin ABD ile pürüzsüz bir ilişkiye dönüş konusunda artık bir yanılsaması kalmadığına ve Trump’la angajmanının inançtan ziyade pragmatizme dayandığına inanıyor.
Meloni bu hafta bir başka hassas dengeyle karşı karşıya. Perşembe günü Trump’ın, Gazze barış planının parçası olarak kurulan ancak kendisinin Birleşmiş Milletler’in yerini alabileceğini söylediği, kişisel liderliği altındaki davet usulü uluslararası bir örgüt olan Barış Kurulu’nun ilk toplantısına ev sahipliği yapması bekleniyor.
Şimdiye kadar az sayıda demokratik ülke katılmayı kabul etti. Meloni, İtalya anayasası kapsamında hukuki sorunları gerekçe göstererek tam üyeliği nazikçe reddetti. Ancak cumartesi günü ABD’nin İtalya’yı gözlemci olarak katılmaya davet ettiğini ve bu fikri desteklediğini söyledi. Meloni, Washington’daki Donald J. Trump Barış Enstitüsü’nde düzenlenecek toplantıya bizzat katılıp katılmayacağına ya da daha alt düzey bir temsilci gönderip göndermeyeceğine henüz karar vermedi. Hangi diğer Avrupalı liderlerin katılacağını görmek için beklediğini söyledi.