İtalya’nın ötesinde dikkat çeken bir güç olarak ortaya çıkan ülkenin ilk kadın başbakanı, şimdi görev süresini uzatabilmek için önündeki iki iç engelle karşı karşıya: Durgun yaşam standartları ve krize meyilli bir siyasi sistem. Bu cephelerden yalnızca birinde ilerleme kaydetmek bile muhtemelen sağcı lidere ikinci bir dönem kazandırmaya yeter. Ayrıca onu savaş sonrası dönemin en uzun süre görev yapan lideri yapabilecek bir süreci de uzatmış olacak. Meloni her ikisinde birden başarılı olursa, İtalya’daki iktidar mimarisini kalıcı biçimde değiştirmiş olacak.
İtalya’nın etkisini artırdı
Bu durum o dönem acemi olan İtalya Başbakanı’nın büyük ölçüde Avrupa Birliği yardımları sayesinde işleyen bir Covid sonrası ekonomiyi devraldığı 2022 yılında düşünülemezdi. O tarihten bu yana en büyük iç rakibini saf dışı bıraktı, yatırımcıların güvenini kazandı ve Ukrayna ile Mercosur ticaret anlaşması gibi konularda İtalya’nın etkisini artırdı. Bu, Berlin ve Paris’teki Avrupa’nın geleneksel liderleriyle çarpıcı bir tezat oluşturuyor, zira onların ekonomik ve siyasi gerilemeleri, ABD öncülüğünde uluslararası düzenin çatırdamasıyla daha da derinleşti.
“Roma’yı güvenilir bir muhatap yaptı”
Milano merkezli danışmanlık şirketi Highground’un başkanı ve eski bir devlet yetkilisi olan Beniamino Irdi, “Meloni’nin dış politika duruşu, İtalya’nın uzun süredir sahip olduğu ihtiyat içgüdüsüne dayandığı kadar, AB ve Ukrayna dahil olmak üzere çeşitli konularda bölünmüş olan koalisyonunun getirdiği kısıtlamalarla da şekilleniyor. Bir judocu gibi, şimdiye kadar bu sınırları denge ve stratejik ölçülülük itibarı haline getirdi. Nadir görülen bir iç istikrarla birleşince, bu durum Roma’yı birçok kişi için güvenilir bir muhatap yaptı” diye konuştu.
Bir dizi temkinli bütçenin ardından Meloni ve müttefikleri şimdi daha cömert adımları, daha derin vergi indirimleri dahil, gündeme almayı planlıyor. Bloomberg’in haberine göre insanların cebine daha fazla para koyma ihtiyacı açık. Dünya Bankası verilerine göre kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla 2024’te 2008’e kıyasla daha düşüktü.
İktidarda kalma planı
Siyasi kuralların değiştirilmesi meselesi, ekonomik belirsizlikle bu noktada kesişiyor. 2025’teki bölgesel valilik seçimlerindeki yenilgilerin ardından Meloni ve müttefikleri, iktidarda kalma ve iktidarı kullanma şansını artırmak için bir dizi plan geliştirdi. Onlara göre en büyük potansiyel engel, mevcut yasalar uyarınca anketler bu şekilde kalır ve muhalefet birleşik bir cephe oluşturabilirse, Meloni’yi mutlak çoğunluktan mahrum bırakabilecek olan parlamentonun üst kanadı.
Konuya yakın kaynaklara göre ilk adım olarak, ilkbahar için planlanan ve yargıya ilişkin sınırlı ama önemli değişikliklere odaklanan bir referandumun, mevcut uzlaşmayı pekiştirmek amacıyla mümkün olan en kısa sürede yapılması değerlendiriliyor. Amaç, seçim öncesi bir yılda hükümeti güçlendirmekti. Ancak İtalya Cumhurbaşkanı Sergio Mattarella buna karşı tavsiyede bulundu.
Roma’daki Luiss Üniversitesi’nde hukuk profesörü olan Cristina Fasone, “Meloni’nin sonraki adımları bu ilk sonuca bağlı olacak,” dedi. Ülkenin eski başbakan Matteo Renzi, desteklediği bir anayasa referandumunu kaybettikten sonra görevini yitirmişti. Fasone, “Referandumlarda her şey olabilir” diye ekledi.
İtalya’da başbakanın seçilme sisteminin değiştirilmesi de Meloni ve çoğunluk tarafından son dönemde dile getiriliyor. Mevcut sistemde, parlamento seçildikten sonra bir kabine kurma görüşmelerini yürütmesi için olası bir adayı cumhurbaşkanı atıyor. 2024’te bir yasa tasarısı sunulmuş olsa da ülkenin faşizm sonrası anayasasında yer alan denge ve denetleme mekanizmalarını yok edeceğini savunan muhalefetin sert eleştirileri nedeniyle henüz ilerleme kaydedilmedi. Luiss’ten Fasone, hangi adımın önce geleceğini belirleyecek unsurun çoğunluk içindeki uzlaşma olacağını söyledi. “Çoğunluğun şu anki temel hedefi, 2027 seçimlerinde güneydeki tek üyeli seçim bölgelerinde muhalefetin kazanma ihtimalini ortadan kaldırmak” dedi.
Muhalefet, Meloni ve hükümetinin onay oranları 2022’den bu yana düşmüş olsa da şimdiye kadar onun zayıf noktalarından yararlanmakta zorlandı. Örneğin geçen yılki geniş çaplı gösteriler, onu Gazze konusunda rota değiştirmeye zorladı ve Filistin devletinin tanınmasını vaat eden, büyük ölçüde sembolik bir parlamento kararının kabul edilmesine yol açtı. Ayrıca gücü merkezileştirmek ve siyasi tartışmaları ezip geçmekle sık sık suçlanıyor; kendisi ise bunu reddediyor.
Trump ile dengeli siyaset
Ülke dışında ise rolü uluslararası sahnede büyüdü. Konuya aşina kişilere göre Mercosur oylamasında (devasa AB–Latin Amerika ticaret anlaşması) ve Rusya’ya karşı savaşında Ukrayna’yı desteklemek için ortak borç çıkarılmasına yönelik planda İtalya kilit roller oynadı; son dakika sürpriziyle sonuçlanan bu girişimde İtalya belirleyiciydi.
2025’in başından bu yana Meloni, ABD Başkanı Donald Trump ile de dikkatli bir denge siyaseti yürütüyor; Ukrayna’ya yardımlar konusunda ülke içinde koalisyon ortağı Lig’den gelen itirazlara rağmen ayakta kaldı. Bu gerilimler artık yatıştı ve hükümeti yıl sonuna kadar ek silah sevkiyatlarına izin verdi. Sonuç olarak Meloni’nin, seçmenleri etkilemeyi sürdürmek için hem yönetilebilirlik hem de ekonomi boyutlarını birleştirmesi muhtemel. 48 yaşındaki Meloni geçen ay, başbakanların seçilme biçimindeki değişikliklere ve kendi istikrar siciline atıfta bulunarak, “İtalya’nın yıllar boyunca kendini gülünç duruma düşürdüğü zamanlar paraya mal oldu. 10 yılda bunun maliyeti 265 milyar euro oldu. Her yıl bir bütçe yasasına denk. Solun saray entrikaları yüzünden İtalyanların kendi cebinden ödediği bedel bu” dedi.