İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, 2023’te büyük bir anket farkını tersine çevirerek iktidarda kalmayı başardığında, selefi olan Sosyalist lider Jose Luis Rodriguez Zapatero seçim kampanyasında kritik bir müttefik olmuştu. Ancak üç yılın ardından Zapatero’nun hukuki sorunları, Sosyalist liderin gelecek yıl yeniden seçilme girişimini tehdit ediyor. Zapatero geçen hafta İspanya Ulusal Mahkemesi’nde yürütülen bir yolsuzluk soruşturmasında şüpheli olarak gösterildi ve bu haber, üst düzey yetkililere göre iktidar partisinde birçok kişiyi derinden sarstı.
Ön saflardaki siyasetten ayrılmasının ardından geçen 15 yılda eski lider, İspanyol solunun bir simgesi haline geldi ve bazı Sosyalistler tarafından ahlaki bir pusula olarak görüldü. Şimdi ise seçim açısından bir yük haline geliyor. Zapatero hakkında henüz resmi suçlama yöneltilmemiş olsa ve kendisi tüm suçlamaları reddetse de itibarına düşen gölge, Sanchez’in sekiz yıldır iktidarda kalmasına yardımcı olan giderek ittifakı sarsıyor.
Erken seçim çağrıları
Son seçimden bu yana bir bütçe üzerinde uzlaşma sağlanamaması, yolsuzluk davalarının artması ve müttefiklerin desteğini çekmeye başlaması üzerine Bask Milliyetçileri, İspanyol siyasetinde gerekli bir yeniden başlangıcın sağlanması için Sanchez’e erken seçim çağrısında bulundu. Kanarya Adaları Koalisyonu da pazartesi günü benzer bir çağrı yaptı. Bask Milliyetçilerinin lideri Aitor Esteban, pazar günü bir parti mitinginde, “Yönü olmayan, bütçesi olmayan, istikrarlı çoğunluğu bulunmayan ve mahkemelere dolanmış kontrolsüz bir gündemle 2026’nın ötesine devam etmek sorumsuzluk olur” ifadelerini kullandı.
53 milyon euroluk kredi
2004-2011 yılları arasında İspanya’yı yöneten 65 yaşındaki Zapatero, ülkede bir ceza soruşturmasında şüpheli ilan edilen ilk eski başbakan oldu. Geçen hafta kamuoyuna açıklanan mahkeme kararında, Ulusal Mahkeme yargıcı onu hükümet politikalarını etkilemeye odaklanan bir “nüfuz ticareti ağı” yürütmekle, kara para aklamakla ve kendisi, iki kızı ile başkaları için “ekonomik çıkar sağlamakla” suçladı. Dava, Venezuela bağlantıları bulunan küçük bir havayolu şirketi olan Plus Ultra’nın, Covid-19 pandemisinin etkileriyle başa çıkabilmesi için İspanyol hükümetinden 53 milyon euro (62 milyon dolar) kredi aldığı 2020 yılına dayanıyor.
Londra Ekonomi Okulu’nda ekonomist olan ve o dönemde İspanyol muhalefeti adına Avrupa Parlamentosu üyesiyken dava hakkında şikayette bulunan Luis Garicano, “Şirket stratejik değildi” dedi. Garicano sosyal medya paylaşımında ayrıca, “Plus Ultra, ‘girişimci devletin’ pratikte nasıl göründüğüdür” ifadelerini kullandı ve verilen kredinin şirketin bilanço büyüklüğü ile İspanyol vergi mükellefleri açısından önemine kıyasla tamamen orantısız olduğunu savundu.
Yargıca göre Zapatero, yaklaşık 2 milyon euroluk yasa dışı ödemeler karşılığında kurtarma paketinin sağlanmasına yardımcı oldu. Yargıç ayrıca Zapatero’yu Venezuela, Çin ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki taraflarla yapılan petrol, altın ve hisse işlemlerini içeren “yüksek değerli uluslararası işlemlerle” ilişkilendirdi. Mahkemenin ofisinde arama yapılmasına ve bazı banka hesaplarının dondurulmasına karar vermesinin ardından Zapatero, 2 Haziran’da ifade vermeye çağrıldı.
Karar açıklandığında Sanchez başlangıçta yardımcılarına Zapatero’yu savunmaları talimatını verdi; yetkililere göre partinin ilk tepkisinde sözcüler yargıcı siyaset yapmakla suçladı. Sanchez ise “masumiyet karinesine tam saygıyı” savunurken “adalet sistemiyle tam işbirliği” sözü verdi. Bloomberg'e konuşan üst düzey yetkililere göre partide birçok kişi, delil yetersizliği nedeniyle soruşturmanın sonuçsuz kalacağına inanıyor ancak bazıları Zapatero’nun gerçekten suçlu olabileceği ihtimalini düşünmeye başladı.